ΒΙΝΤΕΟ ΟΜΙΛΙΑΣ: Σκοτάδι καί Φῶς. Κυριακὴ μετά τά Φῶτα (Ματθ. 4, 12-17)
ΚΥΡΙΑΚΗ ΜΕΤΑ ΤΑ ΦΩΤΑ[:Ματθ.4,12-17]
Απομαγνητοφωνημένη ομιλία μακαριστού γέροντος Αθανασίου Μυτιληναίου
με θέμα
«ΣΚΟΤΑΔΙ ΚΑΙ ΦΩΣ»
[εκφωνήθηκε στην Ιερά Μονή Κομνηνείου Λαρίσης στις 9-1-1994] (Β 290)[β΄έκδοσις]
Μετά την Βάπτισή Του, αγαπητοί μου, ο Κύριος, και την παραμονή Του στην έρημο επί 40 ημέρες, περνούσε τον καιρό Του εις την Ιουδαία. Όταν, όμως, άκουσε ο Ιησούς ότι ο Ιωάννης συνελήφθη από τον Αντύπα, τον Ηρώδη Αντύπα, και εβλήθη εις την φυλακήν, τότε ανεχώρησε για την Γαλιλαία, που ήταν η βορεία επαρχία. Συγκεκριμένα πήγε εις την Ναζαρέτ. Αλλά και από κει σύντομα έφυγε, ύστερα από μία κακή συμπεριφορά των Ναζαρηνών προς Αυτόν, που Του την έδειξαν όταν ομίλει εις την Συναγωγήν.
Ήλθε εις την Καπερναούμ, την παραθαλασσία. Κέντρον μεγάλο. Κέντρον μιας μεγάλης περιοχής. Και οδικός κόμβος μεταξύ Δαμασκού και Μεσογείου. Η περιοχή ελέγετο αυτή «Γαλιλαία των εθνών». Επειδή ήσαν πολλοί εκεί, ποικίλοι κάτοικοι από πολλά έθνη. Λέγεται μάλιστα ότι η περιοχή αυτή είχε πολλούς Έλληνες, από τους επιγόνους του Μεγάλου Αλεξάνδρου, που είχαν εγκατασταθεί όπου ο Μέγας Αλέξανδρος είχε φθάσει, δηλαδή στρατιωτικοί -φυσικά απέχομε πολύ από τον Μεγάλο Αλέξανδρο, τρεισήμισι αιώνες περίπου ή τέσσερις αιώνες απέχομε- αλλά είναι οι απόγονοί των. Ήταν δηλαδή αποικίες παλαιών στρατιωτικών, Ελλήνων. Γι'αυτό και ελέγετο «η Γαλιλαία των Εθνών». Όπως ακριβώς και την αποκαλεί τον 8ον αιώνα προ Χριστού ο προφήτης Ησαΐας. Γιατί, όπως σας είπα, ήσαν πολλοί εκεί εθνικοί. Ο προφήτης Ησαΐας χαρακτηρίζει τους κατοίκους αυτής της περιοχής: «Ὁ λαὸς ὁ καθήμενος ἐν σκότει». «Ο λαός που καθόταν στο σκοτάδι». Και λέγει ακόμη: «Οἱ κατοικοῦντες ἐν χώρᾳ καὶ σκιᾷ θανάτου». «Αυτοί που κατοικούσαν στην περιοχή και στην σκιά του θανάτου, του σκοταδιού και του θανάτου». Σ’ αυτήν την περιοχή προφανώς, επικρατούσε αυτό το πνευματικό σκοτάδι, δηλαδή η ειδωλολατρία, η σκιά του πνευματικού θανάτου, θα λέγαμε, και που τώρα έρχεται ο Κύριος Ιησούς, που αποκαλείται από τον προφήτην Ησαΐαν, 8 αιώνες προ Χριστού, σας το ξαναλέγω, «φῶς μέγα». Να λάμψει και να φωτίσει αυτήν την σκοτεινή, πνευματικώς σκοτεινή περιοχή.
Γι'αυτό, ακούστε τι αναφέρει, όπως ακούσαμε στη σημερινή ευαγγελική περικοπή, ο ευαγγελιστής Ματθαίος: «ἵνα πληρωθῇ(:για να πραγματοποιηθεί) τὸ ρηθὲν διὰ ῾Ησαΐου(:εκείνο που είπε ο Ησαΐας) τοῦ προφήτου λέγοντος· γῆ Ζαβουλὼν καὶ γῆ Νεφθαλείμ -ήταν από δυο παιδιά του Ιακώβ οι περιοχές που κατοικούσαν οι απόγονοί των-, ὁδὸν θαλάσσης, πέραν τοῦ Ἰορδάνου, Γαλιλαία τῶν ἐθνῶν, ὁ λαὸς ὁ καθήμενος ἐν σκότει εἶδε φῶς μέγα καὶ τοῖς καθημένοις ἐν χώρᾳ καὶ σκιᾷ θανάτου φῶς ἀνέτειλεν αὐτοῖς». «Ανέτειλε φως εις αυτούς που εκάθηντο στη σκιά και στον θάνατο».
Αυτή η Γαλιλαία των Εθνών, αγαπητοί, που έχει πνευματικό σκοτάδι και η σκιά του αιωνίου θανάτου, ήταν μία μικρογραφία όλης της Γης. Θα επαναλάβω: μια μικρογραφία όλης της Γης. Γι'αυτό, καλόν είναι να δούμε τι αποκαλεί ο προφήτης «σκότος καί σκιά θανάτου». Βέβαια πρόκειται, θα το επαναλάβω, το αντιληφθήκατε, ότι περί πνευματικού θανάτου, πνευματικού σκότους ο λόγος.
Και πρώτα, είναι η βασιλεία του σατανά, που είναι σκοτεινός και επιφέρει σκότος. Μιλώντας ο Απόστολος Παύλος από τι μας γλύτωσε ο Κύριος, γράφει στην προς Κολοσσαείς επιστολή του: «Ὃς (:ο Οποίος Ιησούς Χριστός) ἐῤῥύσατο ἡμᾶς ἐκ τῆς ἐξουσίας τοῦ σκότους(:από την εξουσία του σκοταδιού) καὶ μετέστησεν (:μετέθεσεν) εἰς τὴν βασιλείαν τοῦ υἱοῦ τῆς ἀγάπης αὐτοῦ(:και μας μετέθεσε εις την Βασιλείαν του Υιού Του, του Ιησού Χριστού, που είναι καρπός της αγάπης)». Ώστε το σκότος, επιπλέον, είναι και μια εξουσία. Είδατε τι είπε; «Ἐκ τῆς ἐξουσίας τοῦ σκότους». Είναι, λοιπόν, και μία εξουσία. Ναι. Συμπληρώνει ο Απόστολος Παύλος και λέγει – προσέξτε αυτό, ἐξουσία, έχει σημασία- : «ὅτι οὐκ ἔστιν ἡμῖν ἡ πάλη πρὸς αἷμα καὶ σάρκα (:η πάλη μας δεν είναι προς ανθρώπους), ἀλλὰ πρὸς τὰς ἀρχάς, πρὸς τὰς ἐξουσίας, πρὸς τοὺς κοσμοκράτορας τοῦ σκότους τοῦ αἰῶνος τούτου». Και είναι οι δαίμονες. Είδατε; Προς τους κοσμοκράτορες του σκότους, του σκοταδιού, του αιώνος τούτου.
Ακόμη βλέπομε ότι το σκότος χαρακτηρίζει τον «νῦν αἰῶνα». Είναι πολύ χαρακτηριστικό αυτό. Και φαίνεται από εκείνους… Και πώς γίνεται αντιληπτόν; Από εκείνους που βρίσκονται μέσα στο φως του Χριστού. Ότι πράγματι ο νῦν αἰών είναι βυθισμένος μέσα στο σκοτάδι. Το βλέπουν, όμως, μόνον αυτοί.
Εκείνοι οι οποίοι ενεργούνται από τον σατανά, ούτε υποψιάζονται ότι βρίσκονται εις το σκοτάδι. Ταλαιπωρούνται… α, πάρτε παράδειγμα το θέμα των σατανιστών των ημερών αυτών. Και τι υποκρισία! Πωπω, υποκρισία! Σαν να παρουσιάστηκε πρώτη φορά το θέμα και εξεπλάγημεν!... Ενώ ο σατανισμός είναι διάχυτος παντού. Και από τις τηλεοράσεις, κι από τα έντυπα κ.λπ. κ.λπ. «Εξεπλάγημεν»! Γιατί; Υποκρισία, σας το ξαναλέω. Και δεν αντιλαμβάνονται παρά μόνον τι; Τις συνέπειες του κακού. Το γιατί βρίσκονται βυθισμένοι μες στο σκοτάδι, αυτό το πράγμα δεν το καταλαβαίνουν οι άνθρωποι. Ποιοι άνθρωποι; Οι άνθρωποι του σκοταδιού. Το βλέπουν όμως και το αντιλαμβάνονται οι άνθρωποι του φωτός. Το βλέπουν αυτό. Καθαρά. Και ότι είναι ενέργεια του σατανά. Πείτε, παρακαλώ, εις αυτούς τους ανθρώπους ότι ενεργούνται από τον σατανά και θα σας πουν: «Ποιον σατανά; Δεν υπάρχει ο σατανάς»…
Ακόμη, σκοτάδι, δεύτερον σημείον, είναι ο δρόμος της αμαρτίας. Ναι. Είναι ο δρόμος της αμαρτίας. Είναι η έκλυσις των ηθών. Λέγει ο Παροιμιαστής: «Ὦ, οἱ ἐγκαταλείποντες ὁδοὺς εὐθείας τοῦ πορεύεσθαι ἐν ὁδοῖς σκότους». «Πωπω», λέει, «αυτοί που εγκαταλείπουν τους ίσιους δρόμους και πορεύονται, περπατάνε, τους δρόμους του σκοταδιού»...Και πάλι ο Απόστολος Παύλος συμβουλεύει και λέγει: «Καὶ μὴ συγκοινωνεῖτε τοῖς ἔργοις τοῖς ἀκάρποις τοῦ σκότους(:Μη γίνεστε κοινωνοί, συγκοινωνοί, με τα άκαρπα έργα του σκοταδιού). Τὰ γὰρ κρυφῆ γινόμενα ὑπ᾿ αὐτῶν αἰσχρόν ἐστι καὶ λέγειν». «Διότι εκείνα που κάνουν κρυφά κάτω από το σκοτάδι είναι», λέγει, «αισχρόν και να τα αναφέρει κανείς». Όπως λέμε «η Αθήνα της νύχτας», «η Λάρισα της νύχτας»· που βγαίνουν σαν τις νυχτερίδες, σαν τα νυχτοπούλια οι άνθρωποι να πάνε να διασκεδάσουν. Τι είδους διασκεδάσεις; «Αἰσχρόν ἐστι καὶ λέγειν». Ἐξ οὗ και οι φόνοι, ἐξ οὗ και τα μεθύσια, ἐξ οὗ και όλα τα φοβερά πράγματα. Ο αμαρτωλός έχει βαθύ σκοτάδι. Δεν βλέπει το αγαθόν. Δεν βλέπει το αληθές. Αλλά μάλλον και το αγαθόν και το αληθές τα αμφισβητεί. Και ακόμη χειρότερα: και τα συκοφαντεί. Και ακόμα χειρότερα: και τα διώκει.
Ένα τρίτο σημείο είναι το σκοτάδι της πλάνης. Είναι το φοβερότερο σκοτάδι, αγαπητοί. Γιατί νομίζει ο άνθρωπος ότι κατέχει το αληθές, ενώ στην πραγματικότητα πλανάται. Δεν κατέχει το αληθές. Λέει ο Ευαγγελιστής Ιωάννης, πολύ ψυχολογημένα: «Καὶ τὸ φῶς ἐν τῇ σκοτίᾳ φαίνει (:Το φως του Χριστού στο σκοτάδι, λέει, φαίνει - φαίνομαι, φαίνει, φαίνεται) καὶ ἡ σκοτία αὐτὸ οὐ κατέλαβεν (:Δεν το πήρε –καταλαμβάνω- Δεν το πήρε το φως η σκοτία)». Γιατί; Τίποτα δεν καταλαβαίνει το σκοτάδι. Οι άνθρωποι που είναι στο σκοτάδι, δεν καταλαβαίνουν τίποτα. Αν ερωτήσετε γιατί ο Χριστιανισμός δεν ευοδώθηκε σε όλον τον κόσμο με τον τρόπο που έζησαν οι πρώτοι χριστιανοί, η απάντησις είναι αυτή. Βέβαια, παράγων η προαίρεσις και οι άνθρωποι αγαπούν να είναι στο σκοτάδι, στην αμαρτωλή τους ζωή. Αν βγάζαμε ένα σκουλήκι μέσα από την γη, μία σκουληκαντέρα, σαν παράδειγμα το λέω αυτό, γιατί ο Θεός έκανε το σκουλήκι αυτό να κάνει υπόγειες στοές μέσα στο έδαφος, εκεί ζει. Αν το βγάζαμε το σκουλήκι αυτό στο φως, θα τρόμαζε. Θα αισθανόταν ότι έχασε τα νερά του. Αυτό μεν, το σκουλήκι, ο Θεός το κατασκεύασε έτσι. Όταν ο άνθρωπος βγαίνει από το σκοτάδι, νομίζει πως χάνει τα νερά του ή ότι θα χάσει τα νερά του, όταν θα βγει από το σκοτάδι…
Στη Σαμάρεια, στην εποχή των Αποστόλων, δρούσε ο Σίμων ο μάγος· που τον πρόσεχαν, το αναφέρει το βιβλίο των Πράξεων αυτό, τον πρόσεχαν όλοι, μικροί μεγάλοι και έλεγαν ότι είναι η δύναμις του Θεού η μεγάλη. Και όμως η Σαμάρεια επλανάτο και είχε σκοτάδι. Κι όταν έφθασε εκεί ο απόστολος Πέτρος και είπε τις πιο βαριές κουβέντες εις αυτόν τον Σίμωνα, είδε ότι ήταν πιο δυνατός ο Πέτρος από τον εαυτό του και του πήγε χρήματα, για να του δώσει την εξουσία να κάνει κι αυτός τα ίδια. «Φύγε από δω», του λέγει ο Απόστολος Πέτρος, «τα χρήματά σου κι εσύ να είναι εις απώλειαν». Για να πει κάτι ανάλογο και ακόμα βαρύτερο ο Απόστολος Παύλος εις τον μάγο τον Ελύμα, εις την Κύπρο: «Υιέ διαβόλου! Που διαστρέφεις την αλήθεια, να μείνεις τυφλός!». Και τυφλώθηκε αμέσως ο Ελύμας ο μάγος. Αυτή είναι η πλάνη, το σκοτάδι, η αίρεση, ο μασονισμός, η μαγεία, ο πνευματισμός, ο υλισμός… Όλα αυτά είναι πλάνη και αποτελούν σκοτάδι.
Ένα τέταρτο σημείο. Είναι το σκοτάδι της αγνοίας. Γι’ αυτήν την άγνοια μίλησε και ο Απόστολος Παύλος εις τους Αθηναίους. Και είναι η άγνοια της αληθείας. Είναι η άγνοια του Θεού. Είναι η άγνοια ακόμη και της αμαρτίας. Λέτε σε πολλούς Χριστιανούς μας σήμερα: -«Αυτό είναι αμαρτία». -«Και πού το βλέπεις ότι αυτό είναι αμαρτία;». -«Μα δεν το αντιλαμβάνεσαι; Μα είναι αμαρτία». -«Πού το βλέπεις ότι είναι αμαρτία;». Σε εκείνον τον υπέροχο λόγο του ο Απόστολος Παύλος στους Αθηναίους, ανάμεσα στα άλλα, τους είπε: «Τοὺς μὲν χρόνους τῆς ἀγνοίας ὑπεριδὼν ὁ Θεὸς (:τους ξεπέρασε ο Θεός, τους παρέβλεψε) τανῦν παραγγέλλει τοῖς ἀνθρώποις πᾶσι πανταχοῦ μετανοεῖν(:παντού παραγγέλλει στους ανθρώπους όλους τώρα να μετανοούν)».
Κι ένα πέμπτο σημείο, αν θέλετε. Σκοτάδι είναι και οι ασεβείς άνθρωποι, οι σκοτεινοί άνθρωποι. Σκοτεινοί στην ψυχή. Όταν, όμως, προχωρήσουν στο σκοτάδι της ψυχής, τότε και το σώμα γίνεται σκοτεινό. Ρίξτε μια ματιά στις σύγχρονες φωτογραφίας των χορευτών της ροκ μουσικής… Είναι μάλιστα αυτές οι εικόνες έγχρωμες, είναι απέξω από τις πλάκες της ροκ μουσικής, πώς είναι οι θήκες και βάζουν μέσα την κάθε πλάκα, θα φρίξετε. Θα πείτε: «Άνθρωποι είναι αυτοί; Τι μάτια είναι αυτά; Τι πρόσωπο; Τι στάση;». Εκεί βλέπετε τον δαιμονισμένο άνθρωπο. Σε τι θα διέφερε, αλήθεια, με τον δαιμονισμένο των Γεργεσηνών, που ήταν ο φόβος και ο τρόμος των διερχομένων από εκείνο τον δρόμο; Ποια η διαφορά; Φοβερό πράγμα, αγαπητοί, φοβερό…
Γι'αυτό λέγει ο Απόστολος Παύλος στην Α΄ προς Θεσσαλονικείς: «Πάντες ὑμεῖς υἱοὶ φωτός ἐστε(:Όλοι εσείς είσαστε παιδιά του φωτός) καὶ υἱοὶ ἡμέρας(:και παιδιά της ημέρας. - Ξέρετε τι θα πει «ημέρα»; Και «ημερώνω». Λέμε: «εξημερώνω, ημερώνω ένα ζώο. «Είμαι ο ήρεμος, ο άκακος, ο φωτεινός»-. Οὐκ ἐστέ νυκτὸς οὐδὲ σκότους (:δεν είσαστε παιδιά της νύχτας και του σκοταδιού)», λέει στους Θεσσαλονικείς. Ζουν οι ασεβείς και περπατούν και σκέπτονται στο σκοτάδι. Ενεργούν και τα πονηρά σχέδια των εις βάρος των άλλων ανθρώπων και των λαών ακόμη. Μέσα στο σκοτάδι. Όπως είναι ο Σιωνισμός και ει τι άλλο έτερον. Γι'αυτό και «σκοτεινές δυνάμεις» λέγονται.
Κι ακόμη ένα σημείο. Το σκοτάδι, όπως είναι φυσικό, είναι μία κατάστασις, που δεν επιτρέπει στα μάτια να βλέπουν. Όταν είναι νύχτα, σκοτεινά, δεν βλέπομε. Εδώ τι έχομε; Μίαν τύφλωσιν αντικειμενική, όχι υποκειμενική. Γιατί είναι νύχτα. Δεν είμαι τυφλός. Είναι νύχτα. Δεν βλέπω. Έτσι και το σκοτάδι, είτε αμαρτία λέγεται, είτε πλάνη λέγεται, είτε άγνοια λέγεται, έχει το ίδιο αποτέλεσμα. Κι έχομε το σκόνταμμα. Όταν είναι νύχτα, σκοντάφτεις. Και όπως λέγει ο προφήτης Ησαΐας: «Ψηλαφήσουσιν ὡς τυφλοὶ τοῖχον καὶ ὡς οὐχ ὑπαρχόντων ὀφθαλμῶν ψηλαφήσουσι (:Θα ψηλαφήσουν το ντουβάρι, να πάνε να βρουν να περπατήσουν. Και ψηλαφούν σαν να μην είχαν μάτια)· καὶ πεσοῦνται ἐν μεσημβρίᾳ ὡς ἐν μεσονυκτίῳ (:και θα πέσουν χάμω και θα σκοντάψουν μέρα μεσημέρι, σαν να ήταν μεσάνυχτα)». Ή ακόμη χάνουν και τον προσανατολισμό τους. Όπως λέγει και ο Κύριος: «Καὶ ὁ περιπατῶν ἐν τῇ σκοτίᾳ(:Αυτός που περπατάει στη σκοτία, δηλαδή πολιτεύεται στο σκοτάδι μέσα) οὐκ οἶδε ποῦ ὑπάγει(:δεν γνωρίζει πού πηγαίνει)». Χάνει όντως τον προσανατολισμό του.
Στην Αγία Γραφή γίνεται λόγος για διαβαθμίσεις σκοταδιού. Από φυσικές έως πνευματικές καταστάσεις. Καταρχήν είναι το φυσικό σκοτάδι, σύμβολον, το φυσικό σκοτάδι, η νύχτα, το φυσικό σκοτάδι, η απουσία του φωτός. Τι είναι σκότος; Η απουσία του φωτός. Είναι ένα σύμβολον αυτού του πνευματικού σκοταδιού. Έτσι, μας μιλάει για μεγάλο σκοτάδι και ψηλαφητό σκοτάδι η Αγία Γραφή, στο βιβλίο της Εξόδου, όταν μας λέγει ότι… ήτανε μία πληγή του Φαραώ που του επέφερε ο Μωυσής. Τρεις μέρες ήταν, λέει, ψηλαφητό σκοτάδι. Και ο κάθε άνθρωπος δεν είδε το πρόσωπο του αλλουνού. Προσέξτε αυτό. Πλάι στην Αίγυπτο, Αίγυπτος ήταν, αλλά έξω από τους Αιγυπτίους, στη γη Γεσέμ, προς την Ερυθρά Θάλασσα, έμεναν οι Εβραίοι. Δεν ήσαν μεμειγμένοι με τους Αιγυπτίους· που κατέβηκε ο Ιωσήφ, πώς πουλήθηκε, μετά έφερε τον πατέρα του, εκεί πολλαπλασιάστηκαν, έγιναν δύο εκατομμύρια άνθρωποι. Εκεί, λέγει, είχαν μια θαυμαστήν ηλιοφάνειαν. Προσέξατέ το. Όλα αυτά είναι τύποι. Βαθύ σκοτάδι στην Αίγυπτο, στη γη Γεσέμ ηλιοφάνεια καταπληκτική. Θα το πω άλλη μια φορά. Πρόκειται περί συμβόλων και περί τύπων. Μέσα στον φυσικό μεν κόσμο, αλλά μελλόντων γενέσθαι. Όπως είναι το φως της Βασιλείας του Θεού και το σκοτάδι της κολάσεως. Ναι. Όπως και οι δέκα πληγές του Φαραώ, θα σταθούν δέκα πληγές στα έσχατα. Όποιος διαβάζει την Αποκάλυψη, βλέπει έναν παραλληλισμόν.
Ακόμη, έχομε τον γνόφο στην κορυφή του Σινά. Σκοτάδι εκεί στην κορυφή, όταν ο Θεός έδωσε τον Νόμο. Γιατί εκεί ήταν σκοτάδι, δεν ήταν της ώρας να κάνομε περισσοτέρα ανάλυση.
Σ’ αυτές τις διαβαθμίσεις που σας είπα προηγουμένως, μπορείς να βρεις ανθρώπους κατά μεταφοράν, με ποικιλία σκοτεινής συνειδήσεως και διαθέσεως. Σ’ αυτούς, όμως, φυλάσσεται το αιώνιο σκοτάδι, ο ζόφος του άδου, που λέγει ο Κύριος, το σκότος το εξώτερον. Τι θα πει «εξώτερον»; Το απομεμακρυσμένο εκείνο που είναι… πολύ μακρινό σκοτάδι, βαθύ σκοτάδι. Δεν υπάρχει ίχνος ακτίνος φωτός.
Όμως, όμως, η αγάπη του Θεού δεν θέλει τα δημιουργήματά Του να μένουν στο σκοτάδι της αγνωσίας, της αμαρτίας και της εξουσίας του σατανά. Όταν ο Θεός εδημιούργησε, αγαπητοί, το φυσικόν φως, «εἶπεν ὁ Θεός· γενηθήτω φῶς· καὶ ἐγένετο φῶς» και διαχώρισε έτσι το φως από το σκότος. Έκανε εκεί βεβαίως μία φυσικήν πράξιν και ταυτόχρονα έδινε μία εικόνα συμβολική. Λέγει το βιβλίον της Γενέσεως: «Καὶ διεχώρισεν ὁ Θεὸς ἀνὰ μέσον τοῦ φωτὸς καὶ ἀνὰ μέσον τοῦ σκότους». «Διεχώρισεν». Αντιδιέστειλε. Το φως, το οποίον ονόμασε «ημέρα» και το σκότος, το απεκάλεσε «νύκτα». Φυσική διάστασις. Και βέβαια, σας είπα, αυτή η φυσική διάστασις, έχει μεταφορά. Είναι σύμβολον που σημαίνει ότι αίτιος του πνευματικού σκοταδιού είναι ο σατανάς και η αμαρτία· που ο Θεός αντιδιαστέλλει τον Εαυτό Του με το φως. Γι'αυτό λέει η Γραφή: «Ὁ Θεὸς φῶς ἐστίν». Ο Θεός είναι φως. Και οι άνθρωποι που μένουν στο φως του Θεού λέγονται «υἱοί φωτός» και «τέκνα φωτός».
Αυτή ήτο η περιγραφή της Γαλιλαίας των Εθνών, κατά τον προφήτην Ησαΐαν, που ακούσαμε σήμερα, αγαπητοί, εις την ευαγγελική περικοπή. Και τώρα έρχεται ο Ιησούς Χριστός, πού; Εις την Γαλιλαία των Εθνών που ήταν «σκότος». Έρχεται Ποιος; Το Φως του κόσμου, να λάμψει. Είναι χαρακτηριστικόν, λοιπόν, ότι ο λαός αυτός ήτο «καθήμενος ἐν σκότει καί χώρᾳ καὶ σκιᾷ θανάτου». Τι σημαίνει αυτό; Όπως λέει ο Ιερός Χρυσόστομος: «Σημεῖον ἦν(:ήτο σημείον) τοῦ μὴ ἐλπίζειν αὐτοὺς ἀπαλλάττεσθαι (:να μην έχουν ποτέ την ελπίδα να απαλλαγούν) ὥσπερ γὰρ οὐδὲ εἰδότες ποῦ δεῖ προβῆναι, οὕτω καταληφθέντες ὑπὸ τοῦ σκότους ἐκάθηντο». Φοβερόν πράγμα! Δεν είχαν την ελπίδα, δεν ήξεραν πού να πάνε, τι να κάνουν, πώς να ξεφύγουν. Αν αντελαμβάνοντο, βέβαια. Δεν αντελαμβάνοντο ότι είναι εις αυτό το σκότος.
Όταν, όμως, ήλθε ο Χριστός σ’ αυτήν την ώρα του πνευματικού σκοταδιού, «δεικνύς -λέει ο Ιερός Χρυσόστομος- ὅτι οὐκ αὐτοὶ ζητήσαντες εὗρον (:όχι γιατί οι άνθρωποι του σκοταδιού Τον ζήτησαν τον Χριστόν), ἀλλ’ ὁ Θεὸς αὐτοῖς ἄνωθεν ἐπεφάνη (:αλλά ήρθε ο ίδιος ο Θεός σε εκείνους). Αὐτό το φῶς ἀνέτειλεν καὶ ἔλαμψεν. Οὐκ αὐτοὶ πρότεροι τῷ φωτὶ προσέδραμον (:δεν προσέδραμον αυτοί πρώτοι εις το φως), ἀλλ’ ἐκεῖνο ἐπεφάνη ὡσανεὶ καταδιῷξαν αὐτούς(:εκείνο το Φως ήρθε, ο Χριστός, σαν να καταδίωκε το σκοτάδι, να κατεδίωκε εκείνο που έκανε τους ανθρώπους ταλαιπώρους)».
Ο Χριστός, αγαπητοί, είναι το φως του κόσμου. «Ἐγὼ εἰμί το φῶς τοῦ κόσμου», είπε ο Χριστός. Και λέγεται ο Χριστός, Φως, διότι: Πρώτον· είναι «φῶς οἰκῶν ἀπρόσιτον». Ως άκτιστον φως, που λέγει ο απόστολος Παύλος. Είναι ο Δημιουργός του Φωτός. Εκείνος που είπε: «Γενηθήτω φῶς· καὶ ἐγένετο φῶς». Είναι η αλήθεια. «Ἐγὼ εἰμὶ ἡ Ἀλήθεια». Και η αλήθεια είναι φως. Και ο Χριστός είναι το «ὄντως ὄν», «ὁ ὄντως ὤν». Ό,τι λέγει, είναι αλήθεια. Ακόμη, είναι η αληθής ζωή. Ο μόνος έχων αθανασίαν. Είναι η αυτοζωή. Ακόμη είναι το φως των αγίων αγγέλων. Είναι το φως των ανθρώπων· που λέει ο ευαγγελιστής Ιωάννης «ὃ φωτίζει πάντα ἄνθρωπον ἐρχόμενον εἰς τὸν κόσμον»· που φωτίζει κάθε άνθρωπον που έρχεται εις τον κόσμον διαμέσου της Ιστορίας. Κι εμένα θα φωτίσει, και εσάς θα φωτίσει. Γιατί είμαστε παιδιά του σκότους και θα μας φωτίσει.
Με το φως του Χριστού βλέπομε τον προορισμό μας, το νόημα της υπάρξεώς μας. Γνωρίζομε τον αληθινό Θεό. Δεν λέμε αόριστα «ο Θεός», «μια ανωτέρα δύναμις». Ο Άγιος Τριαδικός Θεός! Και την αληθινή προσκύνησή Του. Γνωρίζομε το καλό από το κακό και δεν τα μπερδεύομε αυτά. Δεν είναι μικρό πράγμα αυτό. Διακρίνομε το αγαθόν και το πονηρόν, το αιώνιο από το πρόσκαιρο διακρίνομε. Το αληθές συμφέρον από το φαινομενικό συμφέρον. Όλα αυτά γιατί; Όταν έχομε το φως του Χριστού. Βλέπομε ότι στον Χριστό ακόμα είναι «πάντες - που λέει ο Απόστολος στους Κολοσσαεὶς- οἱ θησαυροὶ τῆς σοφίας καὶ τῆς γνώσεως ἀπόκρυφοι».
Αγαπητοί, απολογούμενος ο Απόστολος Παύλος στον βασιλέα Αγρίππα, μεταξύ των άλλων, που είπε το όραμά του εκεί, προς Δαμασκόν πορευόμενος και είδε τον Χριστόν και του είπε τι θα κάνει, ακούστε ένα σημείο: «Εἰς οὓς ἐγώ σε ἀποστέλλω (:εις τους οποίους εγώ σε αποστέλλω, εις τα έθνη) ἀνοῖξαι ὀφθαλμοὺς αὐτῶν, τοῦ ἐπιστρέψαι ἀπὸ σκότους εἰς φῶς καὶ τῆς ἐξουσίας τοῦ σατανᾶ ἐπὶ τὸν Θεόν(:γι'αυτό σε στέλνω - λέει ο Χριστός, στον Παύλο) τοῦ λαβεῖν αὐτοὺς ἄφεσιν ἁμαρτιῶν καὶ κλῆρον -μετοχή- ἐν τοῖς ἡγιασμένοις πίστει τῇ εἰς ἐμέ». «Κι όλα αυτά με την πίστη εις Εμένα».
Αυτό είναι το έργον που αναθέτει, λοιπόν, ο Κύριος εις την Εκκλησία Του. Η επιστροφή από το σκοτάδι στο φως. Και από την εξουσία του σατανά στο φως. Κάπου είπε ο Χριστός για το μάτι. «Το μάτι», λέει, «είναι ο λύχνος του σώματος». Κα είναι φως. Αν δεν έχεις μάτια, δεν βλέπεις. Ο λύχνος, το λυχνάρι του σώματος είναι το μάτι. «Εάν», λέει, «το μάτι σου είναι πονηρόν» -«πονηρόν» θα πει κακοπαθιασμένο, άρρωστο, στραβό, τυφλό- «εάν», λοιπόν, «το μάτι σου», λέγει, «είναι τυφλό, που είναι ο λύχνος του σώματός σου, τότε το σκοτάδι πόσο είναι;».
Επιτρέψατέ μου, κι αν άρχοντες εκκλησιαστικοί, που είναι η ερμηνεία του Μεγάλου Αθανασίου αυτή που σας λέω τώρα, εάν ο εκκλησιαστικός άρχων είναι το μάτι της Εκκλησίας, εάν αυτό το μάτι είναι πονηρόν, δηλαδή είναι τυφλό, τότε το σκοτάδι πόσο πρέπει να είναι; Είναι οι διάφορες εποχές κρίσεως πνευματικής που περνάει η Εκκλησία. Κατά δυστυχίαν μεγίστην, προς χαράν των δαιμόνων και των εχθρών του Ευαγγελίου. Γι'αυτό αγαπητοί μου, επιγραμματικά γράφει ο Απόστολος Παύλος στους Εφεσίους: «Ἦτε ποτὲ σκότος(:Κάποτε ήσασταν σκοτάδι, τους λέγει), νῦν δὲ φῶς ἐν Κυρίῳ(:τώρα είσαστε φως εν Κυρίω)». Συνεπώς; «Ὡς τέκνα φωτὸς περιπατεῖτε(:Σαν παιδιά του φωτός να περιπατείτε)». Ναι, αγαπητοί…
ΠΡΟΣ ΔΟΞΑΝ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΤΡΙΑΔΙΚΟΥ ΘΕΟΥ
και με απροσμέτρητη ευγνωμοσύνη στον πνευματικό μας καθοδηγητή
μακαριστό γέροντα Αθανάσιο Μυτιληναίο,
ψηφιοποίηση και επιμέλεια της απομαγνητοφωνημένης ομιλίας:
Ελένη Λιναρδάκη, φιλόλογος
ΠΗΓΕΣ:
Απομαγνητοφώνηση ομιλίας δια χειρός του αξιοτίμου κ. Αθανασίου Κ.
https://www.arnion.gr/mp3/omilies/p_athanasios/omiliai_kyriakvn/omiliai_kyriakvn_585.mp3