ΑΓΩΝΑΣ ΑΓΩΝΙΖΟΜΕΝΩΝ ΟΡΘΟΔΟΞΩΝ ΧΡΙΣΤΙΑΝΩΝ: Το συναπάντημα του Καποδίστρια με τον γερο-μάντη, που με την ύπνωση του ηθοποιού ταιριάζει γάντι

Τι μας διδάσκει ένα βιβλίο / 7.0 (Ελένη Κούκκου, «Ιωάννης Α. Καποδίστριας – Ρωξάνδρα Στούρτζα: Μια ανεκπλήρωτη αγάπη»)

Επιμελείται και σχολιάζει ο Κωνσταντίνος Ι. Βαθιώτης

Ι. ΕΙΣΑΓΩΓΗ

Αρκετοί ήταν εκείνοι που, με αφορμή την πρόσφατη ανάρτησή μου για τις δηλώσεις του Γιάννη Σμαραγδή σχετικά με την ύπνωση και τα λοιπά φαινόμενα πνευματισμού που φαίνεται να υιοθετεί άκριτα ο πολυσυζητημένος σκηνοθέτης¹, έσπευσαν να με καταδικάσουν (ξανά) στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, χρεώνοντας μου διχαστικό πνεύμα και υπονομευτική πρόθεση που στρέφεται εναντίον του λεγόμενου πατριωτικού χώρου.

Είναι για μία ακόμη φορά ξεκάθαρο ότι ζούμε στον ανάποδο κόσμο:

Όποιος προσπαθεί να υπερασπιστεί τις θεμελιώδεις δοξασίες της ορθόδοξης πίστης μας και να εξηγήσει για ποιον λόγο δεν πρέπει να μολύνονται με την πονηρή νεοεποχίτικη ατζέντα που προπαγανδίζει τον παραθρησκευτικό και δαιμονικό πνευματισμό, βαπτίζεται αίφνης «εχθρός των πατριωτών»!

Ακόμη και η επίκληση ειδικής (και, πάντως ενδεικτικής) βιβλιογραφίας για το ρεύμα της «Νέας Εποχής» παραμερίστηκε βιαστικά από τους «γνήσιους πατριώτες», προκειμένου να οχυρωθούν απέναντι στο λοξοδρομημένο «μαύρο πρόβατο», το οποίο τόλμησε και έθεσε κάποια εύλογα ερωτήματα για τον σκηνοθέτη που επανέφερε στο προσκήνιο τον εμβληματικό αλλά παραμελημένο κυβερνήτη της Ελλάδος Ιωάννη Καποδίστρια – κι αυτό πρέπει οπωσδήποτε να πιστωθεί στο ενεργητικό του–, νοθεύοντας, όμως, το πρότυπό του όχι μόνο με υπνωτιστικό παρασκήνιο (κυριολεκτικώς και μεταφορικώς) αλλά, όπως θα αναλυθεί στην παρούσα ανάρτηση, και με μια αμφιλεγόμενη σκηνή, η οποία αφορά την επαφή που φέρεται να είχε ο Καποδίστριας με έναν γερο-μάντη λίγο πριν δολοφονηθεί.

Τέτοια κατάφωρα άδικη στοχοποίηση του δήθεν «θρασύτατου αιρετικού» μαρτυρά έλλειψη διάκρισης, φανατισμό και εθελοτυφλία.

Μάλιστα, το φως της διαδικτυακής δημοσιότητας είδε προσφάτως και μια ανάρτηση που έγινε στο ιστολόγιο «Τρελο-γιάννης», η οποία φέρει τον ατυχή-δηκτικό τίτλο «Οι αποδημητές και οι αντιδράσεις των ευ(β)λαβών»².

Μολονότι ο συντάκτης της, ο οποίος προτίμησε να μείνει ανώνυμος, παραδέχεται κάποια ατοπήματα του σκηνοθέτη από πλευράς ορθόδοξης πίστης, καταλήγει σε έναν τελικό απολογισμό που είναι, κατά την γνώμη του, θετικός.

Ειδικότερα, ο ανώνυμος συντάκτης συμφωνεί ότι ο Γιάννης Σμαραγδής:

α) «Δὲν ἔπρεπε νὰ παρουσιάσει ἔτσι τὴν Παναγία μας».

β) «Δὲν ἔπρεπε νὰ χρίσει τὸν ἐκλιπόντα Κυβερνήτη μὲ τὴν ἁγία ζωή του, διαφημιστὴ δαιμονικῶν τεχνικῶν τῆς “μαντικῆς”, μὲ τὴ σκηνὴ τῆς ἐπίσκεψης αὐτοῦ σὲ μάντη τῆς ἐποχῆς».

γ) «Δὲν ἔπρεπε ὁ δημιουργὸς τῆς ταινίας νὰ διαφημίζει δαιμονικὲς πρακτικὲς “ὑπνώσεως”, τὶς ὁποῖες μαρτυρεῖ σὲ συνεντεύξεις του, πὼς χρησιμοποίησε, προκειμένου νὰ ἐκπαιδευθεῖ ὁ πρωταγωνιστὴς τῆς ταινίας γιὰ τὴν ἀπόδοση τοῦ ρόλου».

Ωστόσο, στην ίδια ανάρτηση επισημαίνεται ότι, παρά τα ως άνω ατοπήματα (που δεν είναι, όμως, τα μόνα – υπάρχουν και άλλα επιλήψιμα σημεία, ένα εκ των οποίων αφορά την σύγχυση της μαγείας και της ορθόδοξης πίστης!):

«Οἱ στερεωμένοι στὴν Πίστη ξέρουν τὶ πρέπει νὰ παραβλέψουν, ἐπισημαίνοντας τὴν προσοχὴ γι’ αὐτὸ, καὶ οἱ ἀμύητοι μὲ τόσα σκουπίδια ποὺ παρακολουθοῦν στὶς κινηματογραφικὲς αἴθουσες μόνον ὠφέλεια μπορεῖ νὰ ἔχουν».

Η ωφέλεια, όμως, του αμύητου από μια ταινία που δηλητηριάζει την ορθόδοξη πίστη με τον πνευματισμό και οι ηθοποιοί της οποίας έχουν ομολογημένα υποβληθεί σε ύπνωση, κάθε άλλο παρά δεδομένη είναι.

Αντιθέτως, ο θρησκευτικά ακατήχητος θεατής δεν αποκλείεται να παρασυρθεί από την νεοεποχίτικη προπαγάνδα της μαντείας και της ύπνωσης (ο πολίτης-τηλεθεατής γνωρίζουμε άριστα πόσο επιρρεπής είναι στην μίμηση των προτύπων που του σερβίρουν οι επίδοξοι και επιδέξιοι προπαγανδιστές μέσα από την μικρή και την μεγάλη οθόνη) και από την επόμενη ημέρα της παρακολούθησης της ταινίας να αρχίζει να τρέχει σε μέντιουμ για να μάθει, μιμούμενος τον κινηματογραφικό «Καποδίστρια», ποιο θα είναι το μέλλον του.

ΙΙ. ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΤΗΣ ΕΛΕΝΗΣ ΚΟΥΚΚΟΥ ΓΙΑ ΤΟΝ ΙΩΑΝΝΗ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑ ΚΑΙ ΤΗΝ ΡΩΞΑΝΔΡΑ ΣΤΟΥΡΤΖΑ

Μετά και από αυτήν την ανάρτηση του ιστολογίου «Τρελο-γιάννης», προκειμένου να μη μετατραπούμε από ευλαβείς σε φρενοβλαβείς, είναι η κατάλληλη στιγμή να αναδειχθεί ένα ακόμη βιβλίο που θα πρέπει να μας προβληματίσει βαθιά σε σχέση με την επιλογή του Γιάννη Σμαραγδή –ο οποίος υπογράφει και το σενάριο της ταινίας– να συμπεριλάβει στις τελευταίες σκηνές του έργου του μια συνάντηση πνευματιστικής χροιάς, ειδικότερα: το υπαρκτό (;) συναπάντημα του Καποδίστρια και του Κολοκοτρώνη με τον γερο-μάντη «Χαραλάμπη» ή «Έλενο».

Η σκηνή αυτή βασίζεται σε μία από τις τελευταίες ενότητες της ιστορικής βιογραφίας «Ιωάννης Α. Καποδίστριας – Ρωξάνδρα Στούρτζα: Μια ανεκπλήρωτη αγάπη»³, η οποία αφορά τους πρώτους μήνες του 1831 και επιγράφεται «Οι ένοχοι και το τέλος».

Α. ΕΚΚΛΗΣΗ ΤΟΥ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑ ΓΙΑ ΠΡΟΣΕΥΧΕΣ

Στην σελίδα 586, η Ελένη Κούκκου αναφέρεται στο περιεχόμενο της τελευταίας επιστολής που έστειλε ο Ιωάννης Καποδίστριας στην αγαπημένη του Ρωξάνδρα Στούρτζα.

Προτού παραθέσει το περιεχόμενο της επιστολής αυτής, η Κούκου γράφει:

Κουρασμένος καί πικραμένος ἀπό τό ἀσήκωτο βάρος τόσων πόνων καί μόχθων, στις τελευταῖες ἐπιστολές του, πρίν ἀπό τήν τραγική πτώση τῆς αὐλαίας, ἔνιωθε τήν ἀνάγκη νά ζητᾶ τίς προσευχές ἀγαπημένων προσώπων γιά νά μή λυγίσει. Γιά νά σηκώσει με γενναιότητα τόν σταυρό του ὥς τήν τελευταία στιγμή: «Σᾶς παρακαλῶ, μή μέ ξεχνᾶτε στις προσευχές σας. Νὰ μέ συντροφεύετε συνέχεια μέ τίς εὐλογίες σας...», ἔγραφε στόν ἱερέα πατέρα Οἰκονόμον στήν Πετρούπολη...

Β. Η ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΕΠΙΣΤΟΛΗ ΠΡΟΣ ΤΗΝ ΡΩΞΑΝΔΡΑ

Ακολουθεί η αναπαραγωγή των τελευταίων λέξεων που γράφει ο Καποδίστριας κλείνοντας την επιστολή του προς την αγαπημένη του:

«Αγαπητή μου Φίλη Ρωξάνδρα, μή μέ ξεχνᾶς ποτέ στίς προσευχές σου... Τίς ἔχω ἀνάγκη!... Θέρμαινε καί ἐνίσχυε μέ αυτές τήν θέση πού κατέχω στή σκέψη σου καί στήν καρδιά σου!... Ὅπως κι ἐγώ θερμαίνω με τις δικές μου προσευχές τή θέση πού κατέχεις καί ἐσύ μέσα στή δική μου σκέψη καί στή δική μου καρδιά!... Ἄν ἠμποροῦσα νά σοῦ εἰπῶ πόσο θά ἤθελα νά σέ εἶχα κοντά μου!... Πόσο νιώθω τήν ἀπουσία σου, ἰδιαίτερα τώρα πού μέ κυκλώνουν τόσες ἀγωνίες!... Σέ χαιρετῶ, ἀγαπητή μου φίλη. Ἄραγε πότε θά ξανασυναντηθοῦμε;...»

Το σχόλιο της Ελένης Κούκκου είναι το εξής:

Ἦταν ἡ τελευταία φράση στό τελευταῖο του γράμμα πρὸς Ἐκείνη. Τή μοναδική γυναίκα πού εἶχε ἀγαπήσει ὥς τόν θάνατό του!

Ὅταν τῆς ἔγραφε αὐτές τίς ἐκ βαθέων φράσεις, δέν πίστευε ἴσως ὅτι θά ἦταν ἐκεῖνο τό τελευταῖο γράμμα του, ὅπου κάποιες σφαῖρες θά ἔγραφαν μέ αἷμα τή λέξη ΤΕΛΟΣ. Πίστευε ὅτι θά τῆς ξανάγραφε. Ἀκόμη κάτι πιὸ βαθιὰ ἐπιθυμητό... Ὅτι θὰ τήν ξανασυναντοῦσε!...

Γ. ΤΟ ΣΥΝΑΠΑΝΤΗΜΑ ΚΟΛΟΚΟΤΡΩΝΗ-ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑ ΜΕ ΕΝΑΝ ΓΕΡΟ-ΜΑΝΤΗ

Στο σημείο αυτό γίνεται η επίμαχη αναφορά της συγγραφέως στο συναπάντημα που είχε ο Κολοκοτρώνης και ο Καποδίστριας με έναν «γερο-μάντη», τον οποίο, μετά από πρόταση του Κολοκοτρώνει, ο Καποδίστριας –που, όπως ρητώς επισημαίνει η Κούκκου, «δεν πίστευε στις μαντείες»–, ρώτησε αν θα ξαναδεί την αγαπημένη του:

Ἕνα ἀπόγευμα φθινοπωρινό, ὁ πιστός συμπαραστάτης τῶν ἀγώνων του, ὁ Θεόδωρος Κολοκοτρώνης, τόν ἔπεισε να περπατήσουν λίγο ἔξω ἀπό τήν πόλη. Ήταν καί μερικοί ἄλλοι μαζί τους. Δέν τούς ἀναφέρει ὅλους ὀνομαστικά. Ἡ συντροφιά μάταια προσπαθοῦσε νά ἀποσπάσει ἀπό τή θλιβερή συλλογή του τόν Κυβερνήτη. Ο θυμόσοφος Κολοκοτρώνης είχε πάντοτε πρόχειρο πλούσιο «ρεπερτόριο» ἀπό ἀνέκδοτα. Τούς ἄκουγε, χαμογελοῦσε πικρά, μά δέν μιλοῦσε. Κάτω ἀπό ἕνα δέντρο εἶδαν από μακριά νά κάθεται ἕνας γέροντας. Ὁ Κολοκοτρώνης, μέ τήν ἀετίσια ματιά του, τόν ἀναγνώρισε: «Εἶναι ὁ γέρος πού μαντεύει το μέλλον», φώναξε, μέ τή βροντερή φωνή του. Έτρεξε πρῶτος καί ἄρχισε τίς ερωτήσεις. Καί ὁ «γέρος μάντης» ἀπαντοῦσε. Πέρασε μέ τή σειρά ὅλη ἡ συντροφιά. Ὁ Κυβερνήτης στεκόταν παράμερα καί τούς ἄκουγε ἀμίλητος. Ὁ Κολοκοτρώνης τόν πλησίασε:

«Κυβερνήτη, ἔλα ρώτησε καί σύ κάτι τόν γέρο μάντη!...».

Τὸν κοίταξε αἰνιγματικά. Δὲν πίστευε στίς μαντεῖες. Μά δέν ἤθελε νά τοῦ χαλάσει καί τό χατήρι. Τόν πλησίασε:

«Παπποῦ, θέλω νά μοῦ εἰπεῖς ἄν θά ξαναϊδῶ ἕνα πρόσωπο πού πολύ τό ἐπιθυμῶ, πρίν ἀπό τόν θάνατό μου!...» Τόν κοίταξε μερικά δευτερόλεπτα, περίλυπος, σκεπτικός.

«Ὄχι, Κυβερνήτη μου! Γιατί θά πεθάνεις!...»

Η Κούκκου κλείνει την σχετική αφήγηση κάνοντας το εξής σχόλιο:

«Εἶναι αὐθεντικό.

Ἡ συντροφιά πάγωσε. Σιωπηλοί ὅλοι πῆραν τό δρόμο τοῦ γυρισμοῦ».

Δ. ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΙΣΜΟΙ

Από την ανάγνωση του ανωτέρω χωρίου προκύπτουν τα εξής ερωτήματα:

Πρώτον, δεδομένου ότι η Ελένη Κούκκου ρητώς αναφέρει ότι «ο Καποδίστριας δεν πίστευε στις μαντείες», δεν φαίνεται πειστικό, μέσα στην τελευταία επιστολή του προς την Ρωξάνδρα Στούρτζα, να έκανε πράγματι ο Καποδίστριας αυτήν την αναλυτική αναφορά στο συναπάντημά του με τον γερο-μάντη.

Η συγγραφέας έχει μάλλον διαφορετική άποψη, αφού, πρώτον, γράφει ότι ο Καποδίστριας «δέν τούς ἀναφέρει ὅλους ὀνομαστικά», εννοώντας αυτούς με τους οποίους έκανε το περπάτημα έξω από την πόλη, άρα υπονοεί περαιτέρω ότι όλα όσα έπονται της συγκεκριμένης αναφοράς αποτελούν τμήμα του περιεχομένου της τελευταίας επιστολής του Καποδίστρια προς την αγαπημένη του.

Δεύτερον, το σχόλιο της Κούκκου μετά την παράθεση του περιεχομένου της επίμαχης επιστολής «είναι αυθεντικό» δεν μπορεί παρά να σημαίνει την αυθεντικότητα της προηγηθείσας αφήγησης. Ωστόσο, η συγγραφέας δεν εισφέρει κάποιο τεκμήριο περί της αυθεντικής μεταφοράς του εξιστορούμενου (προς την Ρωξάνδρα) συναπαντήματος του Καποδίστρια και του Κολοκοτρώνη με τον «γερο-μάντη».

Τρίτον, για ποιον λόγο επιλέγει ο Γιάννης Σμαραγδής να μεταφέρει στην ταινία του σχεδόν αυτούσιο το επίμαχο (και οπωσδήποτε ατεκμηρίωτο) συναπάντημα του Κολοκοτρώνη και του Καποδίστρια με τον «γερο-μάντη», ένα γεγονός που συνδέεται πάλι με τον νεοεποχίτικο πνευματισμό, και παρότι η Κούκκου διαβεβαιώνει τον αναγνώστη ότι «ο Καποδίστριας δεν πίστευε στις μαντείες»;

Τέταρτον, για ποιον λόγο ο Σμαραγδής επιλέγει αυτό το προβληματικό από πλευράς ορθοδοξίας χωρίο του βιβλίου της Κούκκου και όχι κάποια άλλα χωρία, που διατρανώνουν την βαθιά θρησκευτική πίστη του πρώτου Έλληνα κυβερνήτη, αμόλυντη από το μικρόβιο της μαντείας;

Αν δεν δούμε με τα ίδια μας τα μάτια την τελευταία επιστολή του Καποδίστρια προς την αγαπημένη του Ρωξάνδρα, δεν μπορούμε να αποδεχθούμε ως αναντίρρητα αληθή όσα είναι γραμμένα στις σελίδες 586 και 587 του βιβλίου της Ελένης Κούκκου.

Μέχρι να συμβεί αυτό, η μεταφορά της περίεργης εξιστόρησης περί του γερο-μάντη στον κινηματογραφικό «Καποδίστρια» ταιριάζει γάντι με την ύπνωση στην οποία υπεβλήθησαν οι ηθοποιοί που ενσάρκωσαν τους ρόλους του «Καποδίστρια» και την «Ρωξάνδρα»!

Σημειωτέον ότι η παραδοχή της διαδικασίας της ύπνωσης γι’ αυτούς τους δύο ηθοποιούς, όπως και οι λοιπές νεοεποχίτικες θέσεις του Γιάννη Σμαραγδή, είναι ρητώς εκπεφρασμένες από τον ίδιο σε διάφορες συνεντεύξεις που έχει παραχωρήσει, οι οποίες έδωσαν τροφή για σχολιασμό και αξιολόγηση από τον γράφοντα.