Πέμπτη 5 Νοεμβρίου 2026

Όταν οι κομμουνιστές έκλειναν τις εκκλησιές και ξερίζωναν την πίστη

  

Η Μοντέρνα Αριστερά είναι μια γκαλερί Ηλιθιότητας


                                                 
15/03/2024

Όταν οι κομμουνιστές έκλειναν τις εκκλησιές και ξερίζωναν την πίστη  από τους πιστούς στην Σοβιετική ένωση (άρθρο)


ΜΕΡΟΣ Α
............
Είναι καιρός οι πολίτες αυτού του τόπου να γνωρίσουν τους κομμουνιστές οι οποίοι έχουν ακόμα ίνδαλμα τους τον Λένιν, τον Μαρξ και τον Ένγκελς, και έχουν τις φωτογραφίες και τα πορτραίτα τους κρεμασμένα στα γραφεία τους, ενώ ακόμα ασπάζονται και τον κινεζικό κομμουνισμό…

Ας ξεκινήσουμε από την θρησκεία, να παρακολουθήσουμε τον ρου της ιστορίας τι πίστευαν και τι έπραξαν οι κομμουνιστές εναντίον του Χριστιανισμού και της Ορθοδοξίας.


Η Ένωση Σοβιετικών Σοσιαλιστικών Δημοκρατιών ιδρύθηκε το 1922 και η Ρωσία ξεχώρισε ως η μεγαλύτερη και η σημαντικότερη από τις τέσσερεις αρχικές δημοκρατίες της. Στη συνέχεια επεκτάθηκε και συμπεριέλαβε συνολικά 15 δημοκρατίες με έκταση σχεδόν όσο το ένα έκτο της χερσαίας επιφάνειας της γης. Αλλά το 1991 η Σοβιετική Ένωση διαλύθηκε ξαφνικά. Είναι αξιοσημείωτο πως ήταν η πρώτη χώρα που προσπάθησε να εξαλείψει από τους πολίτες της την πίστη στον Θεό…
Ο Βλαντίμιρ Λένιν, ο πρώτος ηγέτης της Σοβιετικής Ένωσης, ήταν μαθητής του Καρλ Μαρξ, ο οποίος περιέγραψε τη χριστιανοσύνη ως μέσο καταδυνάστευσης. Ο Μαρξ αποκαλούσε την θρησκεία «το όπιο του λαού» και ο Λένιν διακήρυξε αργότερα: «οποιαδήποτε θρησκευτική ιδέα, οποιαδήποτε ιδέα περί Θεού γενικά, είναι η πιο αχαρακτήριστη αχρειότητα».

Όταν πέθανε ο Πατριάρχης της Ρωσικής Ορθόδοξης Εκκλησίας Τύχων το 1925, δεν επιτράπηκε στην εκκλησία να εκλέξει άλλον Πατριάρχη. Η ακολουθούμενη επίθεση εναντίον της Θρησκείας είχε ως αποτέλεσμα να καταστραφούν πολλοί ναοί και να χρησιμοποιηθούν για κοσμικούς σκοπούς. Οι ιερείς καταδικάστηκαν να εκτίσουν ποινές σε στρατόπεδα καταναγκαστικής εργασίας, όπου πολλοί πέθαναν. H εγκυκλοπαίδεια Britannica αναφέρει ότι: «υπό την εξουσία του Ιωσήφ Στάλιν στο τέλος της δεκαετίας του 1920 και στη δεκαετία του 1930 η εκκλησία υπέφερε αιματηρό διωγμό που στοίχισε την ζωή χιλιάδων θυμάτων». Το 1930 υπήρχαν μόνο 3-4 Ορθόδοξοι επίσκοποι και 100 ναοί που μπορούσαν να λειτουργούν επίσημα.

Ήταν τότε που στη Σοβιετική Ένωση ήθελαν να κλείσουν όλες τις εκκλησίες, να ξεριζώσουν την πίστη από την ψυχή του ρωσικού λαού. Δεν το έκαναν όμως με έναν αιματηρό διωγμό όπως παλαιότερα, αλλά ύπουλα, με σύστημα και τέχνη. Ψήφισαν λοιπόν οι κομμουνιστές νέους νόμους, δημιούργησαν ειδικές Επιτροπές κλπ για να πετύχουν τον στόχο τους.

Ένας από τους νόμους έλεγε ότι ναός που δεν λειτουργεί για έξι μήνες, πρέπει να κλείνει. Έστελναν τότε στο χωριό μια υγειονομική Επιτροπή για να εξετάσει όλους τους χωρικούς. Εξέταζαν και τον ιερέα, και έβγαζαν διάγνωση ότι «είναι φυματικός» και έδιναν την εντολή: «πρέπει να απομονωθεί στο Σανατόριο. Θα παραμείνει εκεί τουλάχιστον ένα χρόνο. Στο διάστημα αυτό η εκκλησία του θα είναι κλειστή».

Άλλος νόμος έλεγε ότι πρέπει να αναστέλλεται κάθε «δραστηριότητα που εξασκείται κάτω από το κάλυμμά της διδασκαλίας θρησκευτικών δογμάτων ή της τελέσεως θρησκευτικών τελετών και η οποία είναι δυνατόν να προκαλέσει βλάβη στην υγεία των πολιτών».

«Η οργάνωση και διοίκηση ομάδας που εξασκεί τέτοιες δραστηριότητες, όπως και η στρατολόγηση ανηλίκων σε τέτοια ομάδα έχει ως συνέπεια τη στέρηση της ελευθερίας, για πέντε χρόνια».

Στον Βορρά, εκεί που οι θερμοκρασίες κατά την διάρκεια του Χειμώνα ήταν πολύ κάτω από το μηδέν, υπήρχαν ναοί που δεν μπορούσαν να προμηθευτούν καύσιμα, διότι δεν τους το επέτρεπε το κράτος. Σύμφωνα με τον νόμο, έπρεπε να σταματήσουν τις θείες λειτουργίες.

Υπήρχαν όμως πολλά χωριά όπου ο ιερέας λειτουργούσε και ο λαός συμμετείχε έστω και με μείον 20 βαθμούς Κελσίου. Ακολουθούσε τότε σύλληψη και φυλάκιση του ιερέα και κλείσιμο του ναού.

Στο Gorki είχαν μείνει ανοιχτοί μόνο τρείς ναοί για να εξυπηρετούν 120,000 Ορθόδοξους Χριστιανούς. Και ήταν συγκινητικό που ήταν οι ναοί αυτοί κατάμεστοι από κόσμο και χιλιάδες πιστοί να στέκονταν έξω, στον άγριο χειμώνα να αρρωσταίνουν από το κρύο αλλά να μην σταματούν να εκκλησιάζονται…

Αινείας

Πηγές:Σόλωνος Γ. Νινίκα – Ο νέος διωγμός κατά της θρησκείας εις την Σοβιετικήν Ρωσία
Νικολάου Π. Βασιλειάδη – Το λυκόφως του Μαρξισμού.
Σόλωνος Γ. Νινίκα – Η πνευματική αντίσταση του ρωσικού λαού
Το μαρτύριο και η μαρτυρία της Ορθοδοξίας στην Ρωσία σήμερα (μετάφραση εκ Ρωσικής Ησυχίου Μοναχού)

Όταν οι κομμουνιστές έκλειναν τις εκκλησιές και ξερίζωναν την πίστη από τους πιστούς στην Σοβιετική ένωση (άρθρο)

ΜΕΡΟΣ B


Βέβαια το σοβιετικό καθεστώς συνέχιζε τον ύπουλο διωγμό χρησιμοποιώντας διάφορα μέτρα: βαριά φορολογία για την εκκλησία, μεταθέσεις ιερέων και παύση διορισμών, απαγόρευση να εξυπηρετούν οι ιερείς περισσότερες από μία ενορία κ.α. Σε άλλες περιπτώσεις έκλεινε τις εκκλησίες με εντολή της πολεοδομικής υπηρεσίας, η οποία χαρακτήριζε το κτίριο του ναού απαρχαιωμένο και ακατάλληλο, ενώ αλλού γκρέμιζαν ακόμα και τους ναούς προκειμένου να κτιστούν σχολεία, γυμναστήρια, κινηματογράφοι κλπ.

Μεγάλη δοκιμασία για τους Χριστιανούς της Ρωσίας που υπέστησαν αυτόν τον διωγμό για εβδομήντα δύο χρόνια (1917-1989) Το τραγικό όμως ήταν ότι, ενώ συνέβαιναν όλα αυτά, από τη διοίκηση της Εκκλησίας δεν υπήρχε καμιά ουσιαστική αντίδραση. Δέκα χιλιάδες ναοί και δεκάδες μοναστήρια έκλεισαν, γεγονός το οποίο μαρτυρεί ότι το Πατριαρχείο Μόσχας, δεν ξεπλήρωσε το καθήκον του απέναντι του Χριστού και της Εκκλησίας, διότι οι άθεοι κομμουνιστές, μόνο αφού βεβαιώθηκαν ότι οι εκκλησιαστικές αρχές θα σιωπήσουν, μπόρεσαν να κλείσουν τους ναούς του Θεού.

Ενώ όμως η εκκλησιαστική διοίκηση υποτάχθηκε άνευ όρων σχεδόν ολόκληρη, οι απλοί άνθρωποι, κλήρος και λαός, δεν έμειναν αδρανείς. Διαμαρτύρονταν με κάθε νόμιμο τρόπο και ορισμένες φορές προέβαιναν σε δυναμική υπεράσπιση των χώρων λατρείας. Συγκλονιστικό παραμένει το θέαμα απλών γιαγιάδων οι οποίες ξάπλωναν κατά δεκάδες στους δρόμους, προκειμένου να εμποδίσουν τις μπουλντόζες να περάσουν και να κατεδαφίσουν τους ναούς. Στο Κίεβο, όταν έγινε γνωστό ότι υπήρχε σχέδιο να κατεδαφισθεί ο ιερός ναός του Αγίου Ανδρέου, συγκεντρώθηκαν περί τις 100 γυναίκες, κλείσθηκαν μέσα στον ναό και δεν είχαν σκοπό να τον εγκαταλείψουν. Τότε αστυνομικό απόσπασμα τις έβγαλε έξω με την βία και οδήγησε τις νέες σε καταναγκαστικά έργα, τις δε γερόντισσες σε ψυχιατρεία.

Τέσσερεις γυναίκες στο Ιβάνοβα της Σοβιετικής Ένωσης άρχισαν την άνοιξη του 1989 απεργία πείνας, προ των πυλών του ενοριακού ναού τους, απαιτώντας από τις Σοβιετικές Αρχές να επιτρέψουν την εκ νέου λειτουργία του. Εκατοντάδες στην αρχή και ύστερα χιλιάδες πιστοί τάχθηκαν στο πλευρό των γυναικών που απεργούσαν, κατορθώνοντας να κινητοποιήσουν την παγκόσμια κοινή γνώμη για το δίκαιο αίτημα τους. Και ενώ τις τέσσερεις πρώτες γυναίκες που είχαν αρχίσει την απεργία πείνας τις έκλεισαν σε ψυχιατρείο για θεραπεία, το αίτημα τους συνέχιζε να απασχολεί τον διεθνές τύπο, μέχρι που μεταδόθηκε η είδηση ότι ο χριστιανικός ναός δεν θα κατεδαφιστεί , δεν θα μετατραπεί σε μουσείο, αντίθετα, θα επισκευασθεί και θα λειτουργήσει και πάλι ως ιερός χώρος Θείας Λειτουργίας.

Αρκετές είναι και οι περιπτώσεις που μητέρες έντυναν τα μικρά κοριτσάκια τους σαν γριούλες, βάζοντας τους μακριά φουστάνια και σκεπάζοντας τα με ένα σάλι στο κεφάλι τους και δίνοντας τους να βαστούν ένα ραβδί στο χέρι, κατάφερναν και ξέφευγαν από την απαγόρευση της συμμετοχής παιδιών σε οποιονδήποτε εκκλησιασμό.

Το 1939 η ναζιστική Γερμανία, η οποία τότε ήταν σύμμαχος της Σοβιετικής Ένωσης, εισέβαλε στην Πολωνία σηματοδοτώντας την έναρξη του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου. Μέσα σε ένα χρόνο η Σοβιετική Ένωση είχε αφομοιώσει τις τελευταίες τέσσερεις από τις 15 δημοκρατίες της – τη Λετονία, τη Λιθουανία, την Εσθονία και την Μολδαβία. Τον Ιούνιο η Γερμανία παρά την Συμφωνία Συμμαχίας Ριμπέτροφ – Μολότωφ που είχε επισυναφθεί, εξαπέλυσε μαζική επίθεση εναντίον της Σοβιετικής Ένωσης, η οποία αιφνιδίασε πλήρως τον Στάλιν. Ως το τέλος του χρόνου, τα γερμανικά στρατεύματα είχαν φτάσει στα περίχωρα της Μόσχας, και η πτώση της Σοβιετικής Ένωσης φαινόταν πολύ κοντά.

Μέσα στην απόγνωση του, ο Στάλιν προσπάθησε να κινητοποιήσει τη χώρα για τον Μεγάλο Πατριωτικό Πόλεμο, όπως τον αποκάλεσαν οι Ρώσοι. Ο Στάλιν αναγνώρισε ότι έπρεπε να κάνει παραχωρήσεις στην εκκλησία προκειμένου να κερδίσει την υποστήριξη του λαού στον πόλεμο, εφόσον εκατομμύρια πολίτες εξακολουθούσαν να είναι θρησκευόμενοι.

Έτσι ο Στάλιν τον Σεπτέμβριο του 1943 συγκαλεί συνάντηση στο Κρεμλίνο με τους συνεργάτες του τον Υπουργό Εξωτερικών Μολότωφ και τον επικεφαλής της μυστικής αστυνομίας Μερκούλοφ από την μία πλευρά και από την άλλη πλευρά τον Μητροπολίτη Σέργιο, τον Μητροπολίτη Αλέξιο και τον Μητροπολίτη Νικόλαο, τρείς από τους λιγοστούς ιεράρχες της Ορθόδοξης Εκκλησίας που είχαν απομείνει στην χώρα όπως αναφέρει στο κατατοπιστικό αφήγημα της «At the Kremlin in 1943» του διαδικτυακού περιοδικού Aeon η ιστορικός Κάθριν Ντέιβιντ.

Τι μπορούσε να ήθελε ο Στάλιν από τους ιεράρχες αφού είχαν προηγηθεί δεκαετίες διωγμού της Ρωσικής Ορθόδοξης Εκκλησίας από το επίσημο άθεο σοβιετικό κράτος; Οι εξελίξεις του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου ευνοούσαν την Σοβιετική Ένωση και ήταν αυτές οι εξελίξεις που οδήγησαν τον Στάλιν να οραματιστεί ένα μεγάλο ρόλο για την Σοβιετική Ένωση σε έναν μεταπολεμικό κόσμο, και ήταν αυτό το όραμα που τον ώθησε να επανεξετάσει τη θέση του σε σχέση με την Ρωσική Ορθόδοξη Εκκλησία, και ευρύτερα τον ρόλο της εκκλησίας σε μια αθεϊστική αυτοκρατορία,

Η πρόταση του Στάλιν προς τους ιεράρχες ήταν να αφιερώσει πόρους το σοβιετικό κράτος για την ανασυγκρότηση της εκκλησίας , την οποία το ίδιο είχε καταστρέψει. Με την συνεργασία της εκκλησίας, ο ρωσικός λαός κινητοποιήθηκε για να υποστηρίξει τον πόλεμο και μέχρι το 1945 οι Σοβιετικοί είχαν πετύχει τη νίκη κατά των Γερμανών. Μετά την αναστολή της σοβιετικής επίθεσης εναντίον της θρησκείας, οι Ορθόδοξοι ναοί αυξήθηκαν σε 25,000 και οι ιερείς έφτασαν τους 33,000.

Αινείας

Πηγές: 1. Σόλωνος Γ. Νινίκα – Ο νέος διωγμός κατά της θρησκείας εις την Σοβιετικήν ΡωσίαΝικολάου Π. Βασιλειάδη – Το λυκόφως του Μαρξισμού
Σόλωνος Γ. Νινίκα – Η πνευματική αντίσταση του ρωσικού λαού
Το μαρτύριο και η μαρτυρία της Ορθοδοξίας στην Ρωσία σήμερα (μετάφραση εκ Ρωσικής Ησυχίου Μοναχού).






















Όταν οι κομμουνιστές έκλειναν τις εκκλησιές και ξερίζωναν την πίστη από τους πιστούς στην Σοβιετική Ένωση (άρθρο)

 ΜΕΡΟΣ Γ

Η συνάντηση αυτή και η πρόταση του Στάλιν είναι πολύτιμη καθώς η στροφή αυτή της σοβιετικής προσέγγισης προς την θρησκεία, θα άλλαζε την θρησκευτική ζωή των σοβιετικών λαών όχι μόνο εκείνης της εποχής, αλλά και τις δεκαετίες που ακολούθησαν. Οι ρίζες για την αλλαγή αυτή βρίσκονται στην παραδοχή ότι παρά τις προσπάθειες του κράτους περί του αντιθέτου, η επιρροή της θρησκείας ήταν έντονη στον λαό. Αντί λοιπόν να την αγνοήσει θα μπορούσε να την εκμεταλλευτεί προς όφελος του.

Η Ρωσική Χριστιανική Ορθοδοξία ήταν επικίνδυνη στα μάτια των μπολσεβίκων κομμουνιστών και λόγω του πλούτου και της επιρροής της σε όλο το εύρος της ρωσικής κοινωνίας. Δύο δεκαετίες μετά την επικράτηση τους όμως το σοβιετικό σχέδιο είχε μεταμορφωθεί αρκετά ώστε η θρησκευτική ζωή να μην αποτελεί πλέον απειλή, αλλά μοχλός στήριξης της σοβιετικής πολιτικής. Παράλληλα οι ιστορικοί πνευματικοί δεσμοί θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν για να υποστηρίξουν τις σοβιετικές διεκδικήσεις σε εδάφη της Ανατολικής Ευρώπης.

Η συνάντηση του 1943 οδήγησε σε σειρά μέτρων που δημιούργησαν ένα νέο θεσμικό πλαίσιο για τη λειτουργία της Ρωσικής Ορθόδοξης Εκκλησίας στην ΕΣΣΔ: την επανίδρυση του Πατριαρχείου Μόσχας, ως επίσημης έδρας της Ρωσικής Ορθόδοξης Εκκλησίας, και την ενθρόνιση Πατριάρχη. Η εκκλησιαστική περιουσία που είχε απαλλοτριωθεί από το κράτος θα επιστρεφόταν προς χρήση στην Εκκλησία. O απόλυτος έλεγχος όμως των εκκλησιαστικών υποθέσεων και της θρησκείας παρέμεινε στο κράτος, υπό το νέο ιδρυθέν Συμβούλιο για τις Υποθέσεις της Ρωσικής Ορθόδοξης Εκκλησίας.

Γρήγορα όμως η εργαλειοποίηση της θρησκείας έγινε αντιληπτή από τους πιστούς. Στα τελευταία χρόνια ηγεσίας του Στάλιν και του διαδόχου του Χρουστσόφ, πολλές εκκλησίες ξανά και ξεκίνησαν νέες εκστρατείες για την προώθηση του αθεϊσμού.

Την παρακαταθήκη αυτή σχετικά με τη χρήση της εκκλησίας για την επίτευξη πολιτικών στόχων αξιοποίησε και ο Βλαντιμίρ Πούτιν θέλοντας να δικαιολογήσει την προσάρτηση της Κριμαίας το 2014 ως κίνηση «αποκατάστασης των ρωσικού ορθόδοξου κόσμου» με τις ευλογίες του Πατριαρχείου Μόσχας που σε αντάλλαγμα έχει τον έλεγχο της περιουσίας του στο πλαίσιο μετά σοβιετικής επιστροφής περιουσίας. Το ίδιο αφήγημα επανέλαβε ο Πούτιν και τον Φεβρουάριο του 1922 όταν η Ρωσία εισέβαλε στην Ουκρανία χαρακτηρίζοντας τον πόλεμο ως δίκαιο για την ενότητα του ρωσικού ορθόδοξου κόσμου και τους Ρώσους στρατιώτες που σκοτώθηκαν ως μάρτυρες, πεσόντες σε ιερό πόλεμο.

Όπως αναφέραμε πιο πάνω, στην πραγματικότητα ο στόχος που είχαν οι Σοβιετικοί ηγέτες ήταν να εξαλείψουν την ιδέα περί Θεού από το μυαλό των πολιτών τους.  Η εγκυκλοπαίδεια  Britanica εξηγεί: «Μια νέα αντιθρησκευτική κίνηση εγκαινιάστηκε από τον Πρωθυπουργό Νικήτα Χρουστσόφ την περίοδο 1959-1964 μειώνοντας τον αριθμό των ναών που λειτουργούσαν ακόμη σε λιγότερους από 10,000. Ο Πατριάρχης Ποιμήν εκλέχθηκε το 1971 μετά τον θάνατο του Αλέξιου και μολονότι η εκκλησία είχε ακόμη υπό τον έλεγχο της εκατομμύρια πιστούς, το μέλλον της παραμένει αβέβαιο».

Στην πραγματικότητα όταν οι κομμουνιστές πήραν την εξουσία στη Ρωσία, έκαναν αμέσως γνωστούς τους σκοπούς τους έναντι της θρησκείας. Επρόκειτο να συντρίψουν την ύπαρξη της θρησκείας και να μετατρέψουν την χώρα σε ένα αθεϊστικό κράτος. Στις αρχές του 20ου αιώνα ο Λένιν είχε γράψει ότι θα υπήρχε θρησκευτική ανοχή. Αλλά όταν οι μπολσεβίκοι κατέλαβαν την εξουσία, ήταν φανερό ότι η κυβέρνηση θα έβλεπε την θρησκεία ως εχθρό και θα προσπαθούσε να την διαλύσει.

Στην πραγματεία του για τις σχέσεις του Εργατικού Κόμματος με την Θρησκεία ο Λένιν είπε:

«Η θρησκεία είναι το όπιον του λαού – αυτό το ρητό του Μαρξ είναι ο ακρογωνιαίος λίθος της παγκοσμίου αντιλήψεως του Μαρξισμού στο ζήτημα της θρησκείας. Ο μαρξισμός βλέπει όλες τις σημερινές θρησκείες και εκκλησίες, κάθε θρησκευτική οργάνωση, πάντοτε ως όργανο των αστικών αντιδραστικών δυνάμεων».

Έτσι αμέσως μετά την κατάληψη της εξουσίας τον Νοέμβριο του 1917, η νέα κυβέρνηση εξέδωσε ένα διάταγμα που διεκήρυττε ότι όλα τα κτήματα, περιλαμβανομένης και της εκκλησιαστικής ιδιοκτησίας, ήταν τώρα περιουσία του λαού (της κυβερνήσεως δηλαδή). Αυτή η διακήρυξη άνοιξε τον δρόμο αργότερα στη δήμευση της εκκλησιαστικής περιουσίας.

Άλλο διάταγμα έλεγε ότι όλοι οι πολίτες είναι ίσοι, άσχετα με την θρησκεία τους ή ακόμα και αν δεν είχαν καμιά θρησκεία. Το ουσιαστικό αποτέλεσμα του διατάγματος αυτού ήταν η ανοχή και η προώθησης του αθεϊσμού.

Έπειτα στις αρχές του 1918, η κυβέρνηση ανακοίνωσε τον πλήρη διαχωρισμό του κράτους από τη Ρωσική Ορθόδοξη Εκκλησία. Εκείνη την εποχή όλη η εκκλησιαστική περιουσία περιήλθε στους κομμουνιστές. Επίσης τα θρησκευτικά μαθήματα απαγορεύτηκαν στα σχολεία, και κάθε πληρωμή του κράτους στις εκκλησίες σταμάτησε.

Το πρώτο σύνταγμα του 1918 ανέφερε ότι «το δικαίωμα της θρησκευτικής και αντιθρησκευτικής προπαγάνδας αναγνωρίζεται σε όλους τους πολίτες»

Αλλά το σύνταγμα τροποποιήθηκε το 1929 και το «δικαίωμα της θρησκευτικής προπαγάνδας» ακυρώθηκε, ενώ το «δικαίωμα της αντιθρησκευτικής προπαγάνδας» διατηρήθηκε.

Η απόφαση του 1929 έκανε μεγάλη ζημιά στη θρησκεία. Απαγόρευε σε όλες τις θρησκείες να κάνουν οποιοδήποτε κοινωνικό, εκπαιδευτικό ή φιλανθρωπικό έργο. Περιόριζε τις θρησκευτικές ομάδες σε κτίρια που τους παραχωρούσαν οι αρχές. Δεν τους επέτρεπαν να κάνουν οτιδήποτε για την εξάπλωση της θρησκείας των. Και αφού τα παιδιά διδάσκονταν τώρα στο σχολείο μόνον τον αθεϊσμό, το απώτερο μέλλον της θρησκείας ήταν δυσοίωνο.

Αινείας

Πηγές: 1.  Σόλωνος Γ. Νινίκα –  Ο νέος διωγμός κατά της θρησκείας εις την Σοβιετικήν Ρωσίαν

  1. Νικολάου Π. Βασιλειάδη – Το λυκόφως του Μαρξισμού.
  2. Σόλωνος Γ. Νινίκα – Η πνευματική αντίσταση του ρωσικού λαού
  3. Το μαρτύριο και η μαρτυρία της Ορθοδοξίας στην Ρωσία σήμερα (μετάφραση εκ Ρωσικής Ησυχίου Μοναχού).
22/04/2024

Όταν οι κομμουνιστές έκλειναν τις εκκλησιές και ξερίζωναν την πίστη από τους πιστούς στην Σοβιετική Ένωση (άρθρο)

ΜΕΡΟΣ Δ

Από τις πρώτες εβδομάδες της επανάστασης και μετά, πολλές εκκλησίες σε όλη τη Ρωσία υπέστησαν επιθέσεις, λεηλατήθηκαν, γκρεμίστηκαν ή μετατράπηκαν σε εργοστάσια, αποθήκες, αίθουσες πολιτικών συναντήσεων ή μουσεία.

Εκτός από την Ορθόδοξη εκκλησία, και άλλες θρησκείες υπέστησαν επίθεση όπως οι Ρωμαιοκαθολικοί ιερείς που φυλακίστηκαν, η Εκκλησιαστική περιουσία δημεύθηκε και ετέθησαν περιορισμοί στα Καθολικά σχολεία. Η βασική κομμουνιστική επιδίωξη ήταν να σχηματίσει κοινωνίες ιερέων νομοταγών μόνο στην Μόσχα, που θα υπέσκαπταν το κύρος του Πάπα.

Κάτω από τέτοια αυστηρή πίεση και διωγμό κάποιες θρησκείες εξαφανίστηκαν τελείως, όπως η Ουνιτική Εκκλησία. Η Εκκλησία αυτή ήταν ένα μίγμα της Ρωμαιοκαθολικής και της Ορθόδοξης Εκκλησίας. Είχε  αναπτυχθεί κυρίως στην Ουκρανία. Οι κληρικοί όμως που αντιτάχθηκαν στον κομμουνισμό φυλακίστηκαν ή εξορίστηκαν. Άλλοι κληρικοί αποκηρύξαν την υποταγή τους στον πάπα, εγκατέλειψαν την θρησκεία τους και κατετάγησαν στις τάξεις του Ορθόδοξου Πατριαρχείου της Μόσχας.

Παράλληλα με την δέσμευση της εκκλησιαστικής περιουσίας, την φυλάκιση ή την εξορία των αντιτιθεμένων κληρικών και το κλείσιμο των εκκλησιών, διεξαγόταν  και μανιώδης προπαγάνδα καθοδηγήσεως από τον τύπο, το ραδιόφωνο, τον κινηματογράφο και τα σχολεία έναντι των παιδιών. Τα παιδιά ήταν στο έλεος των αθεϊστικών δασκάλων τους με βιβλία γεμάτα από αντιθρησκευτική προπαγάνδα.

Επίσης μεγάλες οργανώσεις δημιουργήθηκαν για τους νέους. Δημιουργήθηκαν οι «Νέοι Σκαπανείς» για τα παιδιά και η «Ένωση της κομμουνιστικής νεολαίας» για τους νέους μεταξύ των 16 και 23 ετών. Αυτές οι οργανώσεις ήταν γεμάτες με τις ιδέες του Μάρξ και του Λένιν. Ενώ η συμμετοχή δεν ήταν υποχρεωτική, η κοινωνική πίεση για συμμετοχή ήταν μεγάλη.

Έτσι με την κατάληψη της εξουσίας οι κομμουνιστές ανέλαβαν το ξερίζωμα της παραδοσιακής Χριστιανικής Ορθόδοξης Εκκλησίας. Επί ένα τέταρτο του αιώνα μετά το 1917, η εκστρατεία εναντίον της θρησκείας διατηρήθηκε.

Στην αρχή πολλοί από τους ιερείς αντέδρασαν στις επιδρομές των κομμουνιστών εναντίον της θρησκείας. Αλλά με την πάροδο του χρόνου οι περισσότεροι κληρικοί συμβιβάστηκαν και έγιναν όργανα της κομμουνιστικής κυβερνήσεως.

Παρ’ όλους τους συμβιβασμούς που έκανε ο κλήρος, οι κομμουνιστές συνέχισαν την πολύπλευρη εκστρατεία τους εναντίον της θρησκείας. Ιδιαίτερα κατά τις πολιτικές εκκαθαρίσεις του 1936 έως το 1938 οι εκκλησίες υπέστησαν άγριες επιθέσεις. Για παράδειγμα, το 1930 ο μητροπολίτης Σέργιος απαίτησε την πιστή υποστήριξη 163 επισκόπων, έμειναν λιγότεροι από 12 το 1939. Λέχθηκε ότι 40 επίσκοποι είχαν τουφεκιστεί από τους κομμουνιστές. Υπολογίζεται επίσης ότι 10,000 εκκλησίες έκλεισαν την ίδιαν περίοδο. Όπως ο μητροπολίτης Σέργιος αναφέρει στο βιβλίο του «Τα πρώτα 50 χρόνια».

«Η εκκλησία το 1939 πλησίαζε να καταρρεύσει».

Σαν ανακεφαλαίωση και συμπεράσματα παρακαλώ όπως διαβάσετε τη συνέχεια του άρθρου.

Από την εποχή που ο Ρωσικός λαός δέχτηκε το μήνυμα της Ορθοδοξίας, που η Αγία Όλγα και ο Άγιος Βλαδίμηρος στερέωσαν την πίστη στη ρωσική γη, από τότε ο λαός έδειξε θαυμαστή αφοσίωση στη θρησκεία του χριστιανισμού και παρουσίασε κατά την μετέπειτα ιστορική διαδρομή του καταπληκτικά έργα.

Ο συγγραφέας Νικολάι Ζερνώφ γράφει για αυτή την περίοδο: «Η Ρωσία τόσο ως χώρα όσο και ως έθνος, χρωστάει την υπόσταση της στον χριστιανισμό. Κάθε λαός έχει επιλέξει ή του έχουν αποδώσει ένα όνομα, που σκοπό έχει να χαρακτηρίσει την ουσία του. Η Γαλλία ως χώρα του φωτός, η Ελλάδα το λίκνο του πολιτισμού, η Ιαπωνία η χώρα του ανατέλλοντος ηλίου, ο ρωσικός λαός επέλεξε το Αγία Ρωσία».

Την πορεία όμως αυτή την διέκοψε ένα συγκλονιστικό γεγονός. Η Οκτωβριανή Επανάσταση του 1917. Πιο κάτω εν συντομία θα διαβάσουμε τον τρόπο με τον οποίον αντιμετώπισε τη λαϊκή πλειοψηφία του ρωσικού λαού, που ήταν οι Ορθόδοξοι Χριστιανοί,  οι μπολσεβίκοι κομμουνιστές και το σοβιετικό καθεστώς κατά την διάρκεια που κατείχαν την εξουσία. Είναι αυτήν την κοσμοθεωρία που πιστεύει και σήμερα ένα από τα λιγοστά κομμουνιστικά κόμματα που απέμειναν διεθνώς, το κομμουνιστικό ΑΚΕΛ της Κύπρου.

 Τους άγριους αιματηρούς διωγμούς των χριστιανών στην Ρωσία μπορούμε ιστορικά να τους χωρίσουμε σε πέντε βασικές περιόδους:

Η πρώτη περίοδος ξεκίνησε με την επικράτηση της επανάστασης των μπολσεβίκων, όπου συνέβησαν σημαντικά γεγονότα εις βάρος της Ορθοδοξίας. Ο κομμουνισμός διακηρύττει παντού ότι είναι αθεϊστικό καθεστώς  και το θέμα της θρησκείας ήταν βασικό θέμα για την επιτυχία της επανάστασης, θα πρέπει να ξεριζωθεί κάθε θρησκευτικό δόγμα από την ψυχή του λαού και να καθιερωθεί έστω και δια της βίας η κοινωνία του Αθεϊσμού. Οι μορφές των θρησκευτικών διωγμών μπορεί να άλλαζαν ανάλογα των περιστάσεων, αλλά ο τελικός σκοπός ήταν πάντοτε ο ίδιος, το οριστικό ξερίζωμα της θρησκείας από τις καρδιές των ανθρώπων. Είναι χαρακτηριστικό αυτό που έγραφε ο Β.Ι. Λένιν προς τον συγγραφέα Μ. Γκόργκι ότι: «Κάθε ιδέα περί θεού είναι μια ανείπωτη ατιμία και η πιο επικίνδυνη και απαίσια μόλυνση».

Με αυτές τις διαθέσεις απέναντι στην θρησκεία οι σοβιετικοί όρμησαν κατά της ορθοδοξίας.

Από τον Δεκέμβρη του 1917 δημοσιεύοντας τα πρώτα διατάγματα που περιόριζαν την ελεύθερη δράση κάθε θρησκείας. Κρατικοποιούνται τα εκκλησιαστικά αγροκτήματα, καταργούνται τα εκκλησιαστικά σπουδαστήρια και σχολές. Λίγο αργότερα δημοσιεύεται ο νόμος περί χωρισμού Εκκλησίας – Κράτους και δήμευση όλης της κινητής και ακίνητης περιουσίας.

Οι διωγμοί των Χριστιανών γνώρισαν στη συνέχεια πρωτοφανή ένταση. Το 1922 εκτελέστηκαν 2,690 κληρικοί, και 3,448 μοναχοί, αρκετοί επίσκοποι εξαφανίστηκαν μαζικά στα παγωμένα νησιά Σολόφσκι του βορρά, χωρίς μια τυπική δίκη και εξήγηση.

Η δεύτερη περίοδος άνοιξε το 1922 και κράτησε μέχρι το 1929. Το κομμουνιστικό καθεστώς με επικεφαλής τον Ι.Β. Στάλιν, άλλαξε τακτική και αποφάσισε να εξουδετερώσει την θρησκευτική επιρροή, διαιρώντας τους πιστούς σε αντιμαχόμενες ομάδες. Η σύλληψη του Πατριάρχη Τύχωνα ενθάρρυνε μερικούς κληρικούς με επικεφαλής τον ιερέα Νεντέσκι, να αποσχισθούν από την επίσημη εκκλησία δημιουργώντας άλλη, σχισματική. Η εκκλησία αυτή ονομάστηκε «Ζώσα Εκκλησία». Με την υποστήριξη του σταλινικού καθεστώτος στα πρώτα βήματα της, είχε επιτυχίες, η κυβέρνηση έδωσε στους σχηματικούς άδεια να ανοίξουν Θεολογική Σχολή, να εκδώσουν βιβλία, με την υποχρέωση να περιέχουν ενοχοποιητικές κατηγορίες και επιθέσεις κατά της Κανονικής Εκκλησίας. Οι επίσκοποι που έμειναν πιστοί στην κανονική Εκκλησία διώχθηκαν και βασανίστηκαν μέχρι θανάτου. Χαρακτηριστική είναι η περίπτωση του Μητροπολίτη Πετρούπολης Βενιαμίν.

Αινείας

Πηγές: -Σόλωνος Γ. Νινίκα –  Ο νέος διωγμός κατά της θρησκείας εις την Σοβιετικήν Ρωσίαν

-Νικολάου Π. Βασιλειάδη – Το λυκόφως του Μαρξισμού.

-Σόλωνος Γ. Νινίκα – Η πνευματική αντίσταση του ρωσικού λαού

-Το μαρτύριο και η μαρτυρία της Ορθοδοξίας στην Ρωσία σήμερα (μετάφραση εκ Ρωσικής Ησυχίου Μοναχού), και άλλες

Εδώ το Μέρος Α: https://elamcy.com/otan-oi-kommounistes-ekleinan-tis-ekklisies-kai-kserizonan-tin-pisti-arthro-meros-a/

Εδώ το Μέρος Β: https://elamcy.com/otan-oi-kommounistes-ekleinan-tis-ekklisies-kai-kserizonan-tin-pisti-arthro-meros-v/

Εδώ το Μέρος Γ: https://elamcy.com/otan-oi-kommounistes-ekleinan-tis-ekklisies-kai-kserizonan-tin-pisti-arthro-g/

===============================

Όταν οι κομμουνιστές έκλειναν τις εκκλησιές και ξερίζωναν την πίστη από τους πιστούς στην Σοβιετική Ένωση (άρθρο)

ΜΕΡΟΣ Ε

Η τρίτη περίοδος των διωγμών αρχίζει  το 1929 και λήγει το 1941. Στις αρχές Απριλίου του 1929 από τον Ι.Β. Στάλιν νέος νόμος περί θρησκείας. Αυτή τη φορά κάθε είδους θρησκευτικής διδασκαλίας γίνεται ποινικό αδίκημα. Επιπλέον το άρθρο 17 του Συντάγματος απαγορεύει κάθε μορφή φιλανθρωπικής και εκπαιδευτικής δραστηριότητας της Εκκλησίας και περιορίζει κάθε τελετή θρησκευτικής λατρείας. Στα μέτρα αυτά συμπεριλαμβάνονται: μαζικό κλείσιμο των εκκλησιών, αυθαίρετες φορολογίες των εισοδημάτων των ελαχίστων ενοριών που είχαν απομείνει, συλλήψεις κληρικών και πιστών, εξορίες, εκτελέσεις χωρίς αιτία. Την περίοδο αυτή εξοντώθηκαν 151 Επίσκοποι  και 49,400 ιερείς, καταστράφηκαν χιλιάδες ναοί (περίπου 75,000), μεταξύ των οποίων πολυάριθμα ιστορικά μνημεία, όπως την κατεδάφιση στην Μόσχα του καθεδρικού ναού του Σωτήρος της Παναγίας του Καζάν, της Μονής των Θαυμάτων στο Κρεμλίνο και του Αγίου Συμεών. Στο Κίεβο παρά τις διαμαρτυρίες της Ακαδημίας, καταστράφηκε η ανεκτίμητης αξίας Μονή του Αρχαγγέλου Μιχαήλ. Του 11ου αιώνα, η εκκλησία των τριών Ιεραρχών στο Ιεροσλάβ, εικόνες μεγάλης αξίας, χειρόγραφα ευαγγέλια και έκαψαν χιλιάδες βιβλία.

Το 1941 ο επερχόμενος πόλεμος αλλάζει τις σχέσεις της Εκκλησίας και Κράτους. Ο Στάλιν καταλαβαίνει ότι η Εκκλησία διαθέτει τεράστια πνευματική δύναμη και είναι ικανή να τονώσει την πίστη και το πατριωτικό αίσθημα του λαού και ζητάει την βοήθεια της.

Ο Μητροπολίτης Σέργιος απευθύνει μήνυμα προς τον λαό και τον καλεί σε αντίσταση. Μετά την νίκη ο Στάλιν απένειμε το Ανώτατο παράσημο Στρατιωτικής Αξίας στην Ορθόδοξη Εκκλησία, και οι Μητροπολίτες Σέργιος, Αλέξιος και Νικόλαος έγιναν δεκτοί στο Κρεμλίνο από τον Στάλιν και τον υπουργό Εξωτερικών Μολότωφ.

Η περίοδος αυτή της ανοχής δεν έχει μεγάλη διάρκεια. Το 1959 εξαπολύονται νέοι διωγμοί κατά της Ορθοδοξίας, οι οποίοι κράτησαν μέχρι τα πρώτα χρόνια που ανέλαβε την διακυβέρνηση της Ε.Σ.Σ.Δ ο Μιχαήλ Γκορμπατσόφ.

Ο Νικήτας Χρουτσόφ Γενικός Γραμματέας του ΚΚΣΒ και πρόεδρος του ανώτατου Σοβιέτ σε  συνάντηση που είχε με Γάλλους διπλωμάτες στις 22 Σεπτεμβρίου 1962, έδωσε το σύνθημα με κυνικό τρόπο: «Μην νομίζετε ότι οι κομμουνιστές άλλαξαν τις διαθέσεις τους έναντι της θρησκείας. Παραμένουν αθεϊστές όπως υπήρξαμε πάντοτε. Κάνουμε ότι μπορούμε για να ελευθερώσουμε όλους όσοι βρίσκονται ακόμα κάτω από τη γοητεία του θρησκευτικού οπίου».

Οι άγριοι αιματηροί διωγμοί των θρησκειών δεν υπήρξαν μόνο στην ΕΣΣΔ αλλά σε όλες τις χώρες-δορυφόρους της, όπως η Βουλγαρία, η Αλβανία, η Κίνα κ.α.

Το άρθρο του Λένιν «Σοσιαλισμός και θρησκεία» γραμμένο τον Δεκέμβριο του 1905 απαντά όλα τα ζητήματα που ανέκυψαν από τη διαμάχη κράτους – εκκλησίας. Λέει λοιπόν μεταξύ άλλων ο Λένιν:

«Η θρησκεία είναι μία από τις μορφές πνευματικής καταπίεσης, που παντού και πάντοτε βάραινε τις λαϊκές μάζες, τις τσακισμένες από την αιώνια δουλειά για τους άλλους, την ανέχεια και τη μοναξιά. Η αδυναμία των τάξεων που υφίστανται την εκμετάλλευση στην πάλη ενάντια στους εκμεταλλευτές γεννάει αναπόφευκτα την πίστη για μια καλύτερη μετά θάνατο ζωή, όπως ακριβώς και η αδυναμία του πρωτόγονου ανθρώπου στην πάλη με την φύση να γεννάει την πίστη στους θεούς, στους διαβόλους, στα θαύματα κτλ. Σε αυτόν που σ΄ όλη την ζωή δουλεύει και στερείται, η θρησκεία διδάσκει ταπεινοφροσύνη και υπομονή στην επίγεια ζωή, παρηγορώντας τον με την ελπίδα της επουράνιας ανταμοιβής.  Και σε εκείνους που ζουν από ξένη εργασία η θρησκεία διδάσκει την αγαθοεργία στην επίγεια ζωή, προσφέροντας τους μια πολύ φτηνή δικαίωση για όλη την εκμεταλλευτική τους ύπαρξη και πουλώντας τους σε συμφέρουσα τιμή εισιτήρια για την επουράνια μακαριότητα.  Η θρησκεία είναι το όπιο του λαού. Η θρησκεία είναι ένα είδος πνευματικού αλκοόλ, μέσα στο οποίο οι σκλάβοι του κεφαλαίου  πνίγουν την ανθρώπινη μορφή τους, τις διεκδικήσεις τους για μια κάπως ανθρώπινη ζωή.

Ο δούλος όμως που ένιωσε τη δουλεία του και ξεσηκώθηκε στην πάλη για την απελευθέρωση του παύει κιόλας κατά το ήμισυ να είναι δούλος.  Ο σύγχρονος συνειδητός εργάτης, διαπαιδαγωγημένος από τη μεγάλη εργοστασιακή βιομηχανία, φωτισμένος από την ζωή της πόλης, αποτινάζει με περιφρόνηση τις θρησκευτικές προλήψεις, αφήνει τον ουρανό στη διάθεση των παπάδων και των αστών υποκριτών, κατακτώντας μια μεγαλύτερη ζωή εδώ στη γη. Το σύγχρονο προλεταριάτο τάσσεται με το μέρος του σοσιαλισμού, που επιστρατεύει την επιστήμη στην πόλη ενάντια στη θρησκευτική θολούρα  και λυτρώνει τον εργάτη από την πίστη στη μετά θάνατο ζωή, συσπειρώνοντας τον στην πραγματική πάλη για μια καλύτερη επίγεια ζωή».

Αυτά έγραφε λοιπόν στο άρθρο του ο Λένιν το 1905. Και οι κομμουνιστές του ΑΚΕΛ τα πιστεύουν αυτά που γράφει και για αυτό οι περισσότεροι είναι άθεοι, δεν πάνε εκκλησιά και δεν φιλούν χέρι παπά. Πάντως ολόκληρο το άρθρο θα δημοσιευθεί γιατί έχει αρκετό ενδιαφέρον τι γράφει ο Λένιν ο οποίος διακήρυσσέ στα εκατομμύρια Σοβιετικούς πολίτες ότι το πρόγραμμα τους ήταν θεμελιωμένο πάνω σε επιστημονική και υλιστική κοσμοθεωρία και ότι η θρησκεία ήταν το όπιο του λαού.

Αφήνω σε εσάς, τους αναγνώστες, οι οποίοι διαβάσατε τα πέντε μέρη του άρθρου αυτού να εξάγετε  τα δικά σας συμπεράσματα όσον αφορά τι εστί κομμουνισμός και θρησκεία, και σκεφτείτε γιατί υπάρχουν και ζουν  ανάμεσα μας τέτοιοι άνθρωποι και απολαμβάνουν την αγιοσύνη και τα αγαθά της Ορθοδοξίας και του Οικουμενικού Χριστιανισμού.