Ιστορική διερεύνηση των λόγων του Αγίου Κοσμά του Αιτωλού «Τον Πάπα να καταράσθε»

 

Εισαγωγικά

Ο Άγιος Κοσμάς ο Αιτωλός (1714–1779) είναι μια από τις πλέον λαοφιλείς μορφές της νεότερης Ορθοδοξίας. Η διδασκαλία του, όπως διασώζεται στις Διδαχές του, χαρακτηρίζεται από ποιμαντική μέριμνα, ορθόδοξη ευσέβεια και πατριωτικό φρόνημα. Παράλληλα, όμως, κυκλοφορούν πλήθος «προφητειών» που του αποδίδονται, οι οποίες —όπως επισημαίνει ο καθηγητής του ΑΠΘ Στέργιος Σάκκος— χρήζουν διαχωρισμού από την αυθεντική διδασκαλία του.

Η ρήση «Τον Πάπα να καταράσθε» εντάσσεται σε αυτό το πλαίσιο αμφισβήτησης. Αν και ευρέως διαδεδομένη σε λαϊκά αναγνώσματα και διαδικτυακές πηγές, η ιστορική της τεκμηρίωση παραμένει ελλιπής.

Το παρόν άρθρο εξετάζει την ιστορική τεκμηρίωση και τη φιλολογική γνησιότητα της ρήσης, αναλύοντας τα διαθέσιμα χειρόγραφα, την παράδοση των εκδόσεων και τη στάση της σύγχρονης θεολογικής έρευνας

Σχετικη ομιλια.π.Θεοδωρου Ζηση

https://youtu.be/E8-jT_Feh_g?is=K2iwi37GOwNXJW8Q

Οι Πηγές: Χειρόγραφα και Εκδόσεις

Η έκδοση του Ιωάννη Μενούνου

Η κριτική έκδοση των Διδαχών του Αγίου Κοσμά από τον Ιωάννη Μενούνο, η οποία αποτελεί σημείο αναφοράς για τη φιλολογική έρευνα, δεν περιλαμβάνει τις ομιλίες όπου εμφανίζεται η φράση περί Πάπα και Αντιχρίστου.  Αυτό από μόνο του δεν αποδεικνύει τη νοθεία, αλλά εγείρει εύλογα ερωτήματα για την προέλευση των εν λόγω αποσπασμάτων.

Ἅγιος Κοσμᾶς ὁ Αἰτωλός: «Μιά χούφτα μάλαμα μιά χούφτα ἀλεύρι

     

Τα προφητικά λόγια του Αγίου Κοσμά του Αιτωλού για τα έσχατα χρόνια που ζούμε

Tου Μητροπολίτου Φλωρίνης π. Αὐγουστίνου Καντιώτου

~ Θὰ προσπαθήσω, ἀγαπητοί μου, νὰ μιλήσω ἁπλᾶ, ὥστε νὰ μὲ καταλάβῃ κ᾽ ἕνα παιδί.

Τὰ θέματα εἶνε πολλά. Ἀπ᾿ ὅλα τὰ θέματα δια­λέγω, μὲ τὴν εὐκαιρία τῆς ἑορτῆς τοῦ ἁγίου Κοσμᾶ τοῦ Αἰτωλοῦ, νὰ σᾶς μιλήσω γιὰ μερικὲς μόνο ἀπὸ τὶς προφητεῖες τοῦ ἁγίου.

*****

Ἐμεῖς οἱ ἄνθρωποι, ἀδελφοί μου, ὅσα γράμ­ματα κι ἂν μάθουμε, δὲν ξέρουμε τί θὰ γίνῃ ὕ­στερα ἀπὸ μιὰ ὥρα· εἴμαστε σὰν τοὺς τυφλο­πόντικες, δὲν βλέπουμε πιὸ πέρα. Ὁ ἅγιος Κο­σμᾶς εἶχε μάτια πνευματικά. Πετοῦσε ψηλά, ἔβλεπε μακριὰ σὰν ἀετός, καὶ προεῖδε πράγμα­­τα, ποὺ ἔγιναν ὕστερα ἀπὸ 100 – 200 χρόνια, πρά­γματα ποὺ γίνον­ται στὶς ἡμέρες μας. Ἦ­ταν πράγματι ἅγιος μὲ χάρισμα προφητικό.

Προεῖδε ὅτι θὰ ᾿ρθοῦν ἡμέρες δύσκολες, ὅ­τι θὰ ᾿ρθῇ μεγάλο κακὸ στὸν κόσμο. Καὶ ποιό εἶνε αὐτὸ τὸ μεγάλο κακό· ὅτι οἱ ἄνθρωποι θὰ πάψουν νὰ ἀγαποῦν τὸ Θεό. Καὶ πῶς θὰ γίνῃ αὐτό, πῶς οἱ ἄνθρωποι θὰ φύγουν ἀπὸ τὸ Θεό; ποιά θὰ εἶνε ἡ αἰτία;

122 προφητεῖες τοῦ Ἁγίου Κοσμᾶ τοῦ Αἰτωλοῦ

Ἅγιος Κοσµᾶς ὁ Αἰτωλός

1. «Αὐτό μιά μέρα θά γίνη Ρωμαίικο καί καλότυχος ὅποιος ζήση σέ κεῖνο τό βασίλειο.»
(Συνήθιζε νά λέγη εἰς διάφορα μέρη τῆς ὑποδούλου Ἑλλάδος, τά ὁποῖα μετά ταῦτα ἀπηλευθερώθησαν)
2. «Ὦ εὐλογημένο βουνό, πόσες ψυχές γυναικόπαιδα θά σώσης ὅταν ἔλθουν τά χαλεπά χρόνια !»
(Εἶπε τήν προφητείαν αὐτήν ἐν Σιατίστῃ καί ἀλλαχοῦ ἀντικρύζων τά βουνά, τά ὁποῖα κατά τούς χρόνους τῆς Ἑλληνικῆς Ἐπαναστάσεως ἔγιναν κρησφύγετα τῶν γυναικοπαίδων).
3. «Καλότυχοι σεῖς, οἱ ὁποῖοι εὑρέθητε ἐδῶ πάνω εἰς τά ψηλά βουνά, διότι αὐτά θά σᾶς φυλάξουν ἀπό πολλά δεινά. Θά ἀκοῦτε καί δέν θά βλέπετε τόν κίνδυνο. Τρεῖς ὧρες ἤ τρεῖς μέρες θά ὑποφέρετε.»
(Ἐλέχθη εἰς τήν περιφέρειαν Σιατίστης)

Ὁ ἅγιος Κοσμάς ο Αιτωλός και οι γυναίκες (Ομιλία του Μητροπολίτου Φλωρίνης, Πρεσπών & Εορδαίας Αυγουστίνου Καντιώτη)

Περίοδος Δ΄ – Ἔτος ΜΑ΄
Φλώρινα – ἀριθμ. φύλλου 2628

Ομιλια του Μητροπολιτου Φλωρίνης, Πρεσπων & Εορδαιας Αυγουστινου Καντιωτη

Ὁ ἅγιος και οι γυναικες

Ἂς εἶνε, ἀγαπητοί μου, εὐλογημένο καὶ δε­δοξασμένο τὸ ὄνομα τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ, ποὺ μᾶς ἀξιώνει νὰ ἑορτάσουμε καὶ πα­νηγυρίσουμε πάλι τὸν ἅγιο Κοσμᾶ, τὸν ἰσαπόστολο καὶ ἐθναπόστολο. Πέρυσι μιλήσαμε μὲ θέμα «Ὁ ἅγιος Κοσμᾶς ὡς ἱεροκήρυκας». Ἐφέτος θὰ πάρω μία μόνο πλευρὰ τῆς διδασκαλίας του· τὸ θέμα μου εἶνε «Ὁ ἅγιος Κοσμᾶς καὶ οἱ γυναῖκες».

Άγιος Κοσμάς Αιτωλός – Διδαχαί -- Ἡ κακία τῶν Ἑβραίων, ΔΙΔΑΧΗ Δ´

Ἡ κακία τῶν Ἑβραίων, ΔΙΔΑΧΗ Δ´

Καὶ τώρα μὴ δυνάμενοι οἱ Ἑβραῖοι νὰ τὸν μετασταυρώσουν τὸν Χριστόν, κάθε Μεγάλην Παρασκευὴν τὸν κάνουν ἀπὸ κερὶ καὶ τὸν σταυρώνουν, καὶ ὕστερα τὸν καίουν· ἢ παίρνουν ἕνα ἀρνὶ καὶ τὸ κτυποῦν μὲ τὰ μαχαίρια καὶ τὸ σταυρώνουν ἀντὶ τοῦ Χριστοῦ.

Ἀκούετε κακίαν τῶν Ἑβραίων καὶ τοῦ διαβόλου; Καθὼς γεννηθῆ τὸ Ἑβραιόπαιδον, ἀντὶ νὰ τὸ μαθαίνουν νὰ προσκυνῇ τὸν Θεόν, οἱ Ἑβραῖοι, παρακινούμενοι ἀπὸ τὸν πατέρα των διάβολον, εὐθὺς ὁποὺ γεννηθῆ, τὸ μαθαίνουν νὰ βλασφημᾷ καὶ νὰ ἀναθεματίζῃ τὸν Χριστόν μας καὶ τὴν Παναγίαν μας· καὶ ἐξοδεύουν πενήντα, ἑκατὸν πουγγιὰ νὰ εὕρουν κανένα χριστιανόπουλο νὰ τὸ σφάξουν, νὰ πάρουν τὸ αἷμα του, καὶ μὲ ἐκεῖνο νὰ κοινωνοῦν.

«ΤΙ ΙΔΕΑ ΕΙΧΕ Ο ΑΓΙΟΣ ΚΟΣΜΑΣ Ο ΑΙΤΩΛΟΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΙΕΡΟ ΚΛΗΡΟ. ΠΡΟΦΗΤΕΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΠΤΩΣΗ ΤΩΝ ΑΡΧΙΕΡΕΩΝ & ΤΩΝ ΙΕΡΕΩΝ.

 

ΟΙ ΣΗΜΕΡΙΝΟΙ ΙΕΡΕΙΣ & ΑΡΧΙΕΡΕΙΣ

ΣΤΑ ΖΥΓΙΑ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΚΟΣΜΑ ΤΟΥ ΑΙΤΩΛΟΥ

ΦΟΒΕΡΕΣ ΠΡΟΦΗΤΕΙΕΣ ΠΟΥ ΕΠΑΛΗΘΕΥΟΝΤΑΙ ΣΤΙΣ ΜΕΡΕΣ ΜΑΣ

———-

———

Απόσπασμα ὁμιλίας τοῦ Μητροπολίτου Φλωρίνης π. Αὐγουστίνου Καντιώτου. Ἔγινε στην Αθηνα στις 23.8.1965
με θέμα: «ΤΙ ΙΔΕΑ ΕΙΧΕ Ο ΑΓΙΟΣ ΚΟΣΜΑΣ Ο ΑΙΤΩΛΟΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΙΕΡΟ ΚΛΗΡΟ. ΠΡΟΦΗΤΕΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΠΤΩΣΗ ΤΩΝ ΑΡΧΙΕΡΕΩΝ & ΤΩΝ ΙΕΡΕΩΝ.

1) Ο ΑΓΙΟΣ ΚΟΣΜΑΣ ΤΙΜΟΥΣΕ ΤΟΝ ΙΕΡΟ ΚΛΗΡΟ & ΕΔΕΙΧΝΕ ΤΗΝ ΥΨΗΛΗ ΑΠΟΣΤΟΛΗ ΤΟΥ… Αλλά εἶπε και δύο φοβερές προφητειες για την κατάπτωσή του
α) ΘΑ ΧΑΘΗ Η ΑΡΜΟΝΙΑ ΠΟΥ ΥΠΑΡΧΕΙ ΜΕΤΑΞΥ ΤΟΥ ΚΛΗΡΟΥ & ΤΟΥ ΠΙΣΤΟΥ ΛΑΟΥ & ΔΕΝ ΘΑ ΕΥΘΥΝΕΤΑΙ Ο ΛΑΟΣ ΓΙ᾽ΑΥΤΟ.
β) ΟΙ ΑΡΧΙΕΡΕΙΣ & Ο ΚΛΗΡΟΣ ΘΑ ΚΑΤΑΝΤΗΣΟΥΝ ΧΕΙΡΟΤΕΡΟΙ ΟΛΩΝ ΤΩΝ ΑΝΘΡΩΠΩΝ… Φοβερές προφητειες που δυστυχῶς, ἐπαληθευονται στις μέρες μας. 

ΝΑ ΕΤΟΙΜΑΖΟΜΕΘΑ ΓΙΑ ΤΙΣ ΚΑΤΑΚΟΜΒΕΣ & ΝΑ ΜΗ ΦΟΒΟΜΑΣΤΕ ΚΑΝΕΝΑΝ. ΟΙ ΨΕΥΤΟΠΟΙΜΕΝΕΣ ΜΑΣ ΕΓΚΑΤΕΛΕΙΨΑΝ, ΑΛΛΑ Ο ΧΡΙΣΤΟΣ ΔΕΝ ΜΑΣ ΕΓΚΑΤΑΛΕΙΠΕΙ ΠΟΤΕ, ΑΡΚΕΙ ΕΜΕΙΣ ΝΑ ΜΗΝ ΤΟΝ ΕΓΚΑΤΑΛΕΙΨΟΥΜΕ. Ἐδωσε ἐξετάσεις ὁ ἱερός κλῆρος. Φάνηκαν ποιοί ἱερεῖς ἔχουν φόβο Θεοῦ καὶ πειθάρχουν στὸν Θεό καὶ ὄχι στὶς ἐντολές τῶν ἀνθρώπων. Νὰ μείνουμε κοντά τους και νὰ τους στηρίζουμε στον ἀγώνα τους

ΠΡΟΫΠΟΘΕΣΕΙΣ ΙΕΡΩΣΥΝΗΣ σύμφωνα μέ τίς Διδαχές τοῦ Ἁγίου Κοσμᾶ τοῦ Αἰτωλοῦ

 ΑΓΙΟΣ ΚΟΣΜΑΣ Ο ΑΙΤΩΛΟΣ

 (Στίς 24 Αὐγούστου τιμᾶται ἡ μνήμη τοῦ Ἁγίου Κοσμᾶ τοῦ Αἰτωλοῦ)

  ΠΡΟΫΠΟΘΕΣΕΙΣ  ΙΕΡΩΣΥΝΗΣ σύμφωνα μέ τίς Διδαχές τοῦ Ἁγίου Κοσμᾶ τοῦ Αἰτωλοῦ

   Ὁ ἅγ. Κοσμᾶς, λοιπόν, θέτει ὡς πρώτη προϋπόθεση τὴν ἀγγελικὴ καθαρότητα τοῦ ὑποψηφίου: «Λέγω μόνον διὰ ἐσένα, παιδί μου, ὅπου μέλλεις νὰ γένης παπᾶς, πρέπει πρῶτον νὰ εἶσαι καθαρὸς ὡσὰν τὸν ἄγγελον». 

Καθηγητής Κωνσταντίνος Ι. Βαθιώτης: Ο ανάποδος και ψεύτικος κόσμος μας κατά τον Άγιο Κοσμά τον Αιτωλό

                                           

Επιμελείται και σχολιάζει ο Κωνσταντίνος Ι. Βαθιώτης

Πριν από αρκετό καιρό περιήλθε στην κατοχή μου ένα σπάνιο βιβλίο του 1940 γραμμένο για τον μέγιστο εθναπόστολο και εθνομάρτυρα, τον Άγιο Κοσμά τον Αιτωλό, την μνήμη του οποίου τιμά η Εκκλησία μας στις 24 Αυγούστου.

Συγγραφέας του βιβλίου αυτού με τον τίτλο «Κοσμάς ο Αιτωλός» είναι ο Φάνης Μιχαλόπουλος1, ο οποίος στον πρόλογό του επισημαίνει ότι ο Άγιος Κοσμάς ήταν «ο επικεφαλής της μυστικής χορείας των ηρώων» που συνέβαλαν στην «ηθική αναγέννηση και την πολιτική αποκατάσταση της Ελλάδος», με άλλα λόγια: στην «λευτεριά του πνεύματος από τα δεσμά της αμάθειας» και στην «λευτεριά από τα σίδερα της τυραννίας».

Ο συγγραφέας εκφράζει για την εποχή του το παράπονο ότι, παρά την κολοσσιαία δράση του Αγίου Κοσμά υπέρ της Ελλάδος και της Ορθοδοξίας, η μεν «νεοελληνική ιστορία σχεδόν τον αγνόησε και τον αδίκησε», η δε «πολιτεία τον περιφρόνησε».

Καθηγητής Δρ. Νεκτάριος Δαπέργολας: Ἅγιος Κοσμᾶς Αἰτωλός: τό ἐξαθλιωμένο Γένος μας ἔχει καί πάλι τεράστια ἀνάγκη γιά σύγχρονους μιμητές του!

Ἅγιος Κοσμᾶς ὁ Αἰτωλός «Θἄρθη καιρὸς νὰ σᾶς πάρουν οἱ ἐχθροὶ σας καὶ τὴ στάχτη ἀπὸ τὴ φωτιά, ἀλλὰ σεῖς νὰ μὴν ἀλλάξετε τὴν πίστιν σας, ὅπως θὰ κάμουν οἱ ἄλλοι».

   Γράφει ο Καθηγητής Δρ. Νεκτάριος Δαπέργολας

   Ὁ πατρο-Κοσμᾶς ὁ Αἰτωλός, πού ἑορτάσαμε χτές, δέν εἶναι ἁπλῶς ἕνας μεγάλος ἅγιος τῆς Ἐκκλησίας μας, ἀλλά καί ἕνας πραγματικός μέγας ἰσαπόστολος, πού κράτησε ὄρθιο τό καθημαγμένο Γένος μας σέ ζοφερούς καιρούς ἀσφυκτικά βάρβαρης τούρκικης σκλαβιᾶς. Καί πρέπει νά θυμόμαστε ὅτι αὐτός εἶναι πού πραγματικά ἐνσαρκώνει τόν ἀληθινό Νεοελληνικό Διαφωτισμό μας καί ὄχι οἱ θλιβεροί ψευτοκοραῆδες τῶν ἀντίχριστων φραντσέζικων μαύρων σκοταδιῶν, πού ἡ βασική τους «εἰσφορά» ἦταν ἡ ἀποκοπή τοῦ Ἑλληνισμοῦ ἀπό τίς πραγματικές ρίζες του μέσα ἀπό γελοῖες, σχιζοφρενικές καί ψευτοϊστορικές θεωρίες.