Επιμελείται και σχολιάζει ο Κωνσταντίνος Ι. Βαθιώτης
Πριν από αρκετό καιρό περιήλθε στην κατοχή μου ένα σπάνιο βιβλίο του 1940 γραμμένο για τον μέγιστο εθναπόστολο και εθνομάρτυρα, τον Άγιο Κοσμά τον Αιτωλό, την μνήμη του οποίου τιμά η Εκκλησία μας στις 24 Αυγούστου.
Συγγραφέας του βιβλίου αυτού με τον τίτλο «Κοσμάς ο Αιτωλός» είναι ο Φάνης Μιχαλόπουλος1, ο οποίος στον πρόλογό του επισημαίνει ότι ο Άγιος Κοσμάς ήταν «ο επικεφαλής της μυστικής χορείας των ηρώων» που συνέβαλαν στην «ηθική αναγέννηση και την πολιτική αποκατάσταση της Ελλάδος», με άλλα λόγια: στην «λευτεριά του πνεύματος από τα δεσμά της αμάθειας» και στην «λευτεριά από τα σίδερα της τυραννίας».
Ο συγγραφέας εκφράζει για την εποχή του το παράπονο ότι, παρά την κολοσσιαία δράση του Αγίου Κοσμά υπέρ της Ελλάδος και της Ορθοδοξίας, η μεν «νεοελληνική ιστορία σχεδόν τον αγνόησε και τον αδίκησε», η δε «πολιτεία τον περιφρόνησε».
Αν ζούσε σήμερα ο Φάνης Μιχαλόπουλος θα πικραινόταν ακόμη πιο πολύ, αφού θα διεπίστωνε ότι ο Άγιος Κοσμάς βάλλεται λυσσαλέα από Έλληνες συγγραφείς. Ένας εξ αυτών είναι ο Χ.Ε. Μαραβέλιας, ο οποίος πριν από έναν χρόνο εξέδωσε βιβλίο με τίτλο «Κοσμάς ο Αιτωλός. Σπουδή στην ιδεολογία του ραγιδισμού» (εκδ. Gutenberg, Αθήνα 2025).
Μάλιστα, ήδη στην εισαγωγή του αιρετικού βιβλίου του (σελ. 17), ο Μαραβέλιας αμφισβητεί τον χαρακτηρισμό «μνημείο ελληνικής φιλολογίας» που χρησιμοποιεί ο Φάνης Μιχαλόπουλος σε σχέση με την γλώσσα του Αγίου Κοσμά (ο Μαραβέλιας φαίνεται να έχει πρόβλημα μέχρι και με την αγιότητα του Πατροκοσμά, αφού στο βιβλίο του τον αναφέρει απλώς «Κοσμά»!)2.
Δεν είναι, όμως, η κατάλληλη στιγμή να ελέγξουμε τους αιρετικούς ισχυρισμούς του Μαρβέλια, αλλά να αναδείξουμε κάποια ωραία σημεία από το βιβλίο του Μιχαλόπουλου, τα οποία είναι άκρως επίκαιρα και ψυχωφελή, ενώ, παράλληλα, δικαιώνουν την εντύπωση που εδώ και καιρό έχουν πολλοί σχηματίσει για τον κόσμο μας, δηλ. ότι είναι ανάποδος και ψεύτικος.
ΑΝΑΠΟΔΟΣ ΚΟΣΜΟΣ
Στο απόσπασμα που ακολουθεί ο Φάνης Μιχαλόπουλος έχει επιλέξει χωρία από τις Διδαχές του Αγίου Κοσμά, όπου αποτυπώνεται η ορθή-χριστιανική προσέγγιση των πραγμάτων, προς την οποία η στείρα-εγκόσμια οπτική αποδεικνύεται ανάποδη και, κατά τούτο, απολύτως παραπλανητική.
Η αρχή του ανάποδου κόσμου για την ανθρωπότητα εντοπίζεται στο προπατορικό αμάρτημα:
Άπαξ και οι Πρωτόπλαστοι αρνήθηκαν την ευκολία και την ασφάλεια του Παραδείσου, εμπιστευόμενοι το αντίθεο ψευδοαφήγημα του αρχιπροπαγανδιστή διαβόλου (και «πατέρα του ανάποδου κόσμου»3) που τους πούλησε το παραμύθι ότι μπορούν να γίνουν θεοί χωρίς τον Θεό, τα πάντα αντεστράφησαν.
Πρωτίστως: η αθανασία τους μετετράπη σε θνητότητα και το δώρο της ευκολίας και της ασφάλειας δίπλα στον Δημιουργό τους μετεβλήθη σε κατάρα καθημερινής δυσκολίας και ανασφάλειας. Δεν είναι τυχαίο ότι οι σύγχρονοι προπαγανδιστές προσπαθούν να δελεάσουν τους ανθρώπους προβάλλοντας διαρκώς το σύνθημα «γρήγορα – εύκολα – σίγουρα».
Αν διαφυλάξουμε στο μυαλό μας αυτήν την διαπίστωση και πορευόμαστε με πυξίδα τον εύρημα του ανάποδου κόσμου, τότε δεν πρέπει να εκπλαγούμε από την παραίνεση του Αγίου Κοσμά να χαιρόμαστε όταν πρόκειται να εγκαταλείψουμε τον μάταιο τούτον κόσμο.
Ο υπό του Αγίου Κοσμά παραλληλισμός του κόσμου μας με φυλακή από την οποία ελευθερωνόμαστε όταν πεθαίνουμε λειτουργεί ως ένα πνευματικό κλειδί χάρη στο οποίο μπορούμε να συνειδητοποιήσουμε το ανάποδο της πραγματικότητας.
Εκείνο για το οποίο θα πρέπει να ανησυχούμε είναι αν, μετά την Τελική Κρίση της Δευτέρας Παρουσίας, θα βρεθούμε στην σωστή πλευρά της Ιστορίας (δηλ. «ἐν τόπῳ φωτεινῷ»), και, επιπλέον, αν στην ίδια πλευρά θα βρεθούν και τα αγαπημένα μας πρόσωπα.
Σημαντική είναι και η αναφορά του Αγίου Κοσμά στην εποχή του κατακλυσμού του Νώε, προς την οποία ομοιάζει πολύ η τρέχουσα εποχή της τρίτης δεκαετίας του 21ου (απατ)αιώνα.
Όπως σήμερα οι μαζάνθρωποι χλευάζουν όσους τολμούν να αναρωτιούνται μήπως διανύουμε προχωρημένη φάση εσχάτων χρόνων με επικείμενη την εμφάνιση του Αντιχρίστου (προσοχή: μετά τον κατακλυσμό του Νώε εδόθη Άνωθεν η υπόσχεση ότι αντίστοιχη θεϊκή επέμβαση δεν θα υπάρξει), έτσι και τότε, άπαντες περιγελούσαν τον Νώε που προειδοποιούσε για τον κατακλυσμό λόγω της συσσωρευμένης αμαρτίας.
Αξιοποιώντας την κρατούσα ορολογία που μας έχει επιβάλει ο προπαγανδιστικός μηχανισμός της νεοταξίτικης ελίτ, ο Νώε ήταν «συνωμοσιολόγος»!
Κι επειδή πλέον έχουμε καταλάβει πολύ καλά ότι η ρετσινιά του «συνωμοσιολόγου» είναι η πονηρή άμυνα για κάθε συνωμότη, ο «συνωμοσιολόγος» Νώε, όπως συμβαίνει και στις περισσότερες περιπτώσεις των σύγχρονων «συνωμοσιολόγων», βγήκε αληθινός!
Στην συνέχεια παρατίθενται τα χωρία των Διδαχών που είναι συσχετίσιμα με τον ανάποδο κόσμο, όπως τα επέλεξε ο Φάνης Μιχαλόπουλος:
Αὐτὸς ὁ κόσμος εἶναι ὡσὰν μιὰ φυλακή· πότε πρέπει νὰ χαίρεται ὁ ἄνθρωπος; ὅταν ἐμπαίνει εἰς τὴν φυλακὴν ἢ ὅταν ἐλευθερώνεται ἀπὸ τὴν φυλακή; Μοῦ φαίνεται, ὅταν ἐμπαίνει εἰς τὴν φυλακὴν, τότε πρέπει νὰ κλαίῃ καὶ νὰ λυπᾶται, καὶ ὅταν ἐξέρχεται ἀπὸ τὴν φυλακὴν, τότε πρέπει νὰ χαίρεται.
Ὁ Κοσμᾶς πίστευε καὶ δίδασκε τὴν κοσμογονία, ὅπως μᾶς τὴ παρασταίνει ἡ Παλαιά Γραφή. Με φράσεις ποιητικώτατες μᾶς ἐξιστορεῖ τὴν ἱστορίαν τῶν ἀγγέλων, «τῶν πυρίνων καὶ ἀΰλων πνευμάτων, ὅπως εἶναι καὶ ἡ ψυχή μας, που χαίρονται καὶ εὐφραίνονται τὴν δόξαν τοῦ Θεοῦ καὶ τὴν ἄπειρη καλοκαγαθίαν του».
Ὕστερα μιλεῖ γιὰ τὸν Εωσφόρο καὶ τὴν πτώση του ἀπὸ τὰ οὐράνια ἐξ αἰτίας τῆς περηφάνειάς του καὶ τελευταῖα γιὰ τὴ δημιουργία τοῦ ἀνθρώπου καὶ τὴ ζωή του στον Παράδεισο. «Ὁ Θεὸς ὕστερα ἔκανε καὶ ἕνα Παράδεισο, εὐμορφότατο κατὰ τὴν ἀνατολὴ γεμάτον ἀπὸ φυτά, δέντρα, λουλούδια καὶ χορτάρια, ὅλον χαρὰ καὶ εὐφροσύνη ἐκεῖ δὲν ἦτον ποτὲ οὔτε πεῖνα, οὔτε δίψα, οὔτε κρύο, οὔτε ζέστη, οὔτε κανένα ἄλλο πρᾶγμα λυπηρὸν καὶ τοὺς ἔβαλε τὸν Ἀδάμ καὶ τὴν Εὔα ἐκεῖ μέσα νὰ κατοικοῦν καὶ νὰ χαίρωνται πάντοτε ὡσὰν ἄγγελοι στολίζοντάς τους καὶ μὲ τὰ ἑπτὰ χαρίσματα τοῦ Ἁγίου Πνεύματος».
Ἀλλ’ ὁ Πειρασμὸς ἐφθόνησε τὴ θεία τους εὐτυχία κι’ ὁ Κοσμᾶς ὕστερα μᾶς διηγιέται τὴν ἁμαρτία τους καὶ τὴν ἔξοδό τους ἀπὸ τὸν Παράδεισο, ἀφ’ ὅτου ἀρχίζουν τὰ βάσανα τοῦ κόσμου κι ὁ καθημερινὸς θάνατος τῶν ἀνθρώπων. Ὁ Κοσμᾶς στο ζήτημα τοῦ θανάτου εἶναι ἡρωικός. Δὲν θέλει νὰ κλαῖμε τοὺς ἀποθαμένους, ἀλλὰ νὰ τοὺς μακαρίζουμε, ποὔφυγαν ἀπὸ τὸ κόσμο τοῦτο. Οὔτε οἱ γυναῖκες δὲν πρέπει νὰ λυποῦνται, ἀλλὰ νὰ παραδειγματίζωνται ἀπὸ τὴ ματαιότητα τῆς ζωῆς. Στὴν ἕκτη διδαχή του λέει τὰ ἑξῆς γιὰ τὸ θάνατο:
«Αὐτὸς ὁ κόσμος εἶναι ὡσὰν μιὰ φυλακή· πότε πρέπει νὰ χαίρεται ὁ ἄνθρωπος; ὅταν ἐμπαίνει εἰς τὴν φυλακὴν ἢ ὅταν ἐλευθερώνεται ἀπὸ τὴν φυλακή; Μοῦ φαίνεται, ὅταν ἐμπαίνει εἰς τὴν φυλακὴν, τότε πρέπει νὰ κλαίῃ καὶ νὰ λυπᾶται, καὶ ὅταν ἐξέρχεται ἀπὸ τὴν φυλακὴν, τότε πρέπει νὰ χαίρεται. Ἔτσι, ἀδελφοί μου, νὰ μὴ λυπᾶσθε διὰ τοὺς ἀποθαμένους. Νὰ μαζεύεσθε ὅλοι μικροὶ καὶ μεγάλοι καὶ νὰ τὸν στοχάζεστε καλὰ τὸν ἀποθαμμένον, διότι καλλίτερος διδάσκαλος δὲν εἶναι ἄλλος ἀπὸ τὸν θάνατον. Ἀμὴ νὰ μὴν κλαίετε τοὺς ἀποθαμένους, διότι βλάπτετε τὸν ἑαυτό σας. Καὶ ὅσαις γυναῖκες φορεῖτε λερωμένα ρούχα διὰ τοὺς ἀποθαμμένους νὰ τὰ βγάλετε. Ὅταν γεννώμεθα τότε πρέπει νὰ κλαίωμεν καὶ ὅταν πεθαίνωμεν νὰ χαιρώμεθα. Καὶ μάλιστα νὰ μὴ κλαίετε διὰ τὰ μικρὰ παιδιά, ὅπου εἶναι ὡσὰν ἄγγελοι μέσα εἰς τὴν Παράδεισον. Ὁ ὕπνος τί εἶναι; Μικρὸς θάνατος καὶ ὁ θάνατος μεγάλος ὕπνος.».
Τελειώνοντας τὴ Διδαχή του συνώψιζε τὰ καθήκοντα καὶ τὰ χρέη τῶν χριστιανῶν στὰ κυριώτερα, τὰ ἑξῆς:
«Καλότυχοι ἐκεῖνοι, ὁποὺ τραβοῦν ἐδὼ θλίψαις καὶ βάσανα καὶ ταλαίπωροι ἐκεῖνοι ὁποὺ ἔχουν ὅλαις ταῖς ἀνάπαυσαις καὶ διασκέδασαις καὶ τρῶν καὶ πίνουν ξέγνοιαστα. Ἐκεῖνοι βέβαια θέλουν πάθει ὡσὰν ἐκεῖνοι εἰς τὸν καιρὸν τοῦ κατακλυσμοῦ τοῦ Νῶε, ὁποὺ ἔκαμναν ὅμοια καὶ ἐκεῖνος ὁ εὐλογημένος ὁ Νῶε τοὺς ἔλεγε τί κάνετε ἄνθρωποι, παύσατε ἀπὸ τὰ κακὰ καὶ ἀπὸ τὰς ἁμαρτίας, διατὶ ἐβαρέθη ὁ Θεὸς καὶ ἔχει νὰ σᾶς καταποντίσῃ καὶ αὐτοὶ τὸν περιγελοῦσαν ὁποὺ τὸν ἔβλεπαν ὁποὺ ἔφτιανε τὴν Κιβωτὸν καὶ δὲν τὸν ἐπίστευαν, ἕως ὁποὺ ἀρχίνησε ὁ καταποντισμὸς καὶ ἄνοιξαν οἱ καταρράκται τοῦ οὐρανοῦ καὶ ἔβρεξε σαράντα ἡμέρες καὶ σαράντα νύκταις καὶ ἀνέβη τὸ νερὸν δεκαπέντε πῆχες ὑψηλότερα ἀπ’ ὅλα τὰ βουνὰ καὶ ἐπνίγη ὁ κόσμος ὅλος καὶ δὲν ἐγλύτωσε τίποτες οὔτε ἄνθρωπος, οὔτε ζῶον παρὰ ὁ Νῶε μὲ τὴν φαμελιάν του, ὁποὺ ἦταν μέσα εἰς τὴν Κιβωτόν· τότε ὅλοι τὸ κατάλαβαν τὸ κακόν τους, μὰ τί τὸ ὄφελος, δὲν ἦταν ἐλπίδα σωτηρίας, ὅταν ἔπρεπε νὰ ἀφήσουν τὰ κακά τους καὶ νὰ μετανοήσουν δὲν ἤθελαν, διὰ τοῦτο ἐπνίγησαν εἰς τὸν κατακλυσμὸν καὶ ἔλαβον κακὸν θάνατον…
Διὰ τοῦτο ἀδελφοί μου, σᾶς παρακαλῶ διὰ τὴν ἀγάπην τοῦ Χριστοῦ μας, ὅσον ἐμπορεῖτε νὰ προσέχετε καλὰ νὰ φυλάγετε τὰς ἐντολὰς τοῦ Θεοῦ: νὰ μὴν κλέπτετε, νὰ μὴν φονεύετε, νὰ μὴν πορνεύεσθε, νὰ μὴν κάνετε ὅρκους, νὰ μὴν ψευδομαρτυρᾶτε, νὰ μὴν συκοφαντεῖτε, νὰ μὴν κατατρέχεσθε καὶ ζηλεύεσθε ἕνας τὸν ἄλλον, νὰ μὴν στολίζεσθε τὸ κορμί, ὁποὺ αὔριον θὰ γίνῃ βρῶμα καὶ δυσωδία καὶ θὰ τὸ φάγουν τὰ σκουλήκια, ἀλλὰ νὰ στολίζετε τὴν ψυχήν σας, ὁποὺ εἶναι ἀθάνατη καὶ τιμιωτέρα ἀπ’ ὅλα τοῦ κόσμου. Τοῦτο σᾶς παραγγέλνω καὶ ὁ οὐρανὸς νὰ κατέβῃ κάτω καὶ ἡ γῆ νὰ ἀνέβῃ ἀπάνω, καὶ ὅλος ὁ κόσμος νὰ χαλάσῃ, καθὼς μέλλει νὰ χαλάσῃ, σήμερον, αὔριον νὰ μὴ σᾶς μέλλῃ τί ἔχει νὰ κάμῃ ὁ Θεός. Τὸ κορμί σας ἂς τὸ καύσουν, ἂς τὸ τηγανίσουν, τὰ πράγματά σας, ἂς τὰ πάρουν, μὴ σᾶς μέλλει. Δώσετέ τα δὲν εἶναι ἰδικά σας. Ψυχὴ καὶ Χριστὸς σᾶς χρειάζονται. Αὐτὰ τὰ δύο ὅλος ὁ κόσμος νὰ πέσῃ δὲν ἠμπορεῖ νὰ σᾶς τὰ πάρῃ, ἐκτὸς καὶ τὰ δώσετε μὲ τὸ θέλημά σας. Αὐτὰ τὰ δύο νὰ τὰ φυλάγετε, νὰ μὴν τὰ χάσετε».
ΨΕΥΤΙΚΟΣ ΚΟΣΜΟΣ
Φυσικά, εφόσον ο κόσμος μας είναι ανάποδος, δεν μπορεί παρά να είναι και ψεύτικος, αφού από την γέννησή μας μαθαίνουμε εσφαλμένως να λυπούμαστε όταν πληροφορούμαστε τον θάνατο ενός δικού μας ανθρώπου, να οργιζόμαστε κατά του (δήθεν) άδικου Θεού όταν μαθαίνουμε ότι σκοτώθηκαν μικρά παιδιά, να φροντίζουμε το σώμα μας και όχι την ψυχή μας κ.λπ.
Βεβαίως, το μεγαλύτερο ψέμα είναι ότι μπορούμε να γίνουμε θεοί χωρίς τον Θεό και, εσχάτως, το φοβερό ψέμα των μετανθρωπιστών ότι μπορούμε να επιτύχουμε την απολεσθείσα εξαιτίας του προπατορικού αμαρτήματος αθανασία μέσω της τεχνολογίας, συνδέοντας τον εγκέφαλό μας με την μηχανή-υπολογιστή!
Εφόσον, λοιπόν, ψεύτικος είναι ο κόσμος στον οποίο ζούμε, κατά λογική αναγκαιότητα υπάρχει ένας άλλος κόσμος, ο οποίος είναι αληθινός και εκεί μπορούμε να ζήσουμε όχι προσωρινά αλλά αιώνια.
Αλίμονο, όμως, αν πρέπει να ζήσουμε αιώνια όχι «ἐν τόπῳ φωτεινῷ» αλλά «ἐν τόπῳ σκοτεινῷ». Και επειδή δεν γνωρίζουμε ποτέ την ώρα απελευθερώσεώς μας από την εγκόσμια φυλακή του ψεύτικου κόσμου, θα πρέπει, με τα λόγια του Αγίου Κοσμά, να είμαστε «πάντα ἕτοιμοι καὶ διορθωμένοι».
Το παράθεμα των Διδαχών του Αγίου Κοσμά από το βιβλίο του Φάνη Μιχαλόπουλου που εμπεριέχει τον όρο «ψεύτικος κόσμος» είναι το ακόλουθο:
Ἐρχόμενος πιὸ κάτω στὰ κοινωνικά καθήκοντα τῶν χριστιανῶν ἔλεγε:
«Νὰ κάμετε ἐλεημοσύναις, ὅσο σᾶς δίνει το χέρι σας καὶ ξεχωριστὰ στοὺς ἰδικούς, ὅταν τοὺς βλέπετε στενοχωρημένους καὶ πικραμένους, νὰ τοὺς βοηθᾶτε καὶ τοὺς παρηγορῆτε καὶ λόγῳ καὶ ἔργῳ καὶ πάντοτε νὰ εὐγαίνῃ ἀπὸ τὸ στόμα σας λόγος γλυκὸς μέλι, κι ὄχι φαρμάκι. Ἀκόμη νὰ ἔχετε τὸν θάνατον εἰς τὴν ἐνθύμησίν σας καὶ νὰ φοβᾶσθε νὰ μὴν τύχῃ καὶ σᾶς ἔλθει ἔξαφνα. Διὰ τοῦτο νὰ εἶσθε πάντα ἕτοιμοι καὶ διορθωμένοι. Ἔπειτα, ἂν ἔλθῃ ὁ θάνατος, καλῶς νὰ σᾶς ἔλθῃ, νὰ σᾶς ἀναχωρήσῃ ἀπὸ τοῦτον τὸν ψεύτικον κόσμον καὶ νὰ σᾶς πηγαίνῃ εἰς τὸν ἀληθινὸν καὶ αἰώνιον κόσμον, ὁποὺ τέλος ποτὲ δὲν ἔχει».
1 Ο Φάνης Μιχαλόπουλος γεννήθηκε στην Αθήνα το 1901 και σπούδασε νομικά χωρίς ποτέ να ακολουθήσει το επάγγελμα του δικηγόρου. Υπήρξε ιστορικός, συγγραφέας και δημοσιογράφος. Από πολύ νέος δημοσίευσε φιλολογικά και ιστορικά μελετήματα. Το πρώτο του βιβλίο κυκλοφόρησε το 1930 με τίτλο «Τα Γιάννενα και η νεοελληνική αναγέννησις 1648/1820». Ακολούθησαν τα βιβλία «Ρήγας ο Βελεστινλής» (1930), «Διονύσιος Σολωμός» (1931), «Ο Παπαδιαμάντης» (1933) και πολλά άλλα. Από τις σημαντικότερες εργασίες του είναι αυτή για τον Κοσμά τον Αιτωλό τον οποίο αντιμετώπισε ως έναν από τους μεγαλύτερους δασκάλους του σκλαβωμένου γένους. Πέθανε το 1960. Πηγή: https://greekarchivesinventory.gak.gr/index.php/m
2 Επικριτικές αναφορές σε βάρος του Φ. Μιχαλόπουλου υπάρχουν σε διάφορα σημεία του βιβλίου του Μαραβέλια. Πέραν τούτου, έκπληκτος ο αναγνώστης διαβάζει στην σελ. 37 τα εξής:
«Όταν ο ίδιος ο Ιησούς του Ιωσήφ, ο λεγόμενος Χριστός, άλλως το 1/3 του Θεού των χριστιανών, έχει διαψευσθεί σε καίριες διαβεβαιώσεις και προφητείες του, αντιλαμβάνεται κανείς τι μπορεί να ισχύει για τους μετά Χριστόν προφήτες»!
3 Γι’ αυτό, άλλωστε, αναποδογύρισε και η σημασία της λέξης «Εωσφόρος», που πλέον χρησιμοποιείται για να δηλώσει εκείνον που φέρει το σκότος και όχι το φως («Σκοτοφόρος»)!