Κυριακή, 16 Νοεμβρίου 2014

Επιστολή καταπέλτης του καθηγητή Δ. Τσελεγγίδη για τον Διμερή Θεολογικό Διάλογο Ορθοδόξων και Ρωμαιοκαθολικών



ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ
ΘΕΟΛΟΓΙΚΗ ΣΧΟΛΗ
ΤΜΗΜΑ ΘΕΟΛΟΓΙΑΣ
ΤΟΜΕΑΣ ΔΟΓΜΑΤΙΚΗΣ ΘΕΟΛΟΓΙΑΣ
ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ Ι. ΤΣΕΛΕΓΓΙΔΗΣ

541 24 ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ
Τηλ. Γραφ. 2310-996-957, Οικ. 2310-342-938
Θεσσαλονίκη 1-10-2014

                                                                              Πρός
                                                                           τήν ερά Σύνοδο
                                                                           τς κκλησίας τς λλάδος
                                                                           . Γενναδίου 14
                                                                           11521 ΑΘΗΝΑ


Κοινοποίηση: Σέ λους τούς εράρχες τς κκλησίας τς λλάδος

Μακαριώτατε γιε Πρόεδρε
Σεβασμιώτατοι γιοι ρχιερες,


Γιά λλη μιά φορά, ς Πανεπιστημιακός Καθηγητής τς Δογματικς Θεολογίας τς κκλησίας, θά θελα νά πευθυνθ ελαβς πρός σς, ς τήν νωτάτη Διοίκηση τς τοπικς κκλησίας μας, γιά να σοβαρότατο κκλησιολογικό θέμα.
Συγκεκριμένα, πρίν λίγες μέρες, ζήτησα νά νημερωθ πό κάποιους γνωστούς μου πισκόπους γιά τόν Διμερ Θεολογικό Διάλογο ρθοδόξων καί Ρωμαιοκαθολικν, στό μμάν τς ορδανίας (15-19 Σεπτεμβρίου 2014). Εδικότερα, ρώτησα νά μάθω, ν κκλησία τς λλάδος συζήτησε ν Συνόδ καί λαβε κάποια πόφαση γιά τόν ν λόγ Θεολογικό Διάλογο. Καί, παρά τό γεγονός τι ο τρες πό τούς πισκόπους ατούς ταν Συνοδικοί, μο πάντησαν πώς δέν γνώριζαν τίποτε γιά τό περιεχόμενο ατο το Θεολογικο Διαλόγου.
Τό διο, κριβς, συνέβη καί μέ τήν ρώτησή μου σχετικά μέ τήν Διάσκεψη τν ντιπροσώπων λων τν τοπικν ρθοδόξων κκλησιν στό Σαμπεζύ τς λβετίας. Ο πίσκοποι τς λλαδικς κκλησίας -καί μάλιστα Συνοδικοί- γνοσαν οσιαστικά τό περιεχόμενο ατο το Θεολογικο Διαλόγου.
Καί, ν Γ΄ Προσυνοδική Πανορθόδοξη Διάσκεψη (21-28 Νοεμβρίου 1976) πεφάσισε, τι « κατά τήν διεξαγωγήν τν Θεολογικν Διαλόγων κολουθούμενη μεθοδολογία… προϋποθέτει τήν σχετικήν πληροφόρησιν το πληρώματος τς κκλησίας πί τν διαφόρων ξελίξεων τν Διαλόγων», δέν πάρχει στήν πράξη, «σχετική πληροφόρησις» οτε κν στά μέλη τς ερς Συνόδου τς κκλησίας μας.
ς γνωστόν, στούς Θεολογικούς Διαλόγους συζητνται σοβαρότατα θέματα πίστεως καί ζως τς κκλησίας. Πς, λοιπόν, εναι πιτρεπτό τά θέματα ατά νά θεωρονται «πόρρητα» καί γι’ ατό προσπέλαστα στά πλέον ρμόδια πρόσωπα τς κκλησίας, πού εναι ο πίσκοποι στό σύνολό τους; Γι΄ ατό, κάθε πιστός μέ ασθηση εθύνης γιά τήν κκλησιαστική ζωή, ελογα διερωτται, γιατί κάποιοι, προφανς θελημένα, κρατον τούς ρχιερες μας σέ γνοια καί γιατί δέν νδιαφέρονται γιά τήν Συνοδική νημέρωση καί πόφασή τους, γιά τόσο σοβαρά θέματα, πού φορον τήν σύνολη κκλησία; στόσο, βέβαια, κριβής γνώση το περιεχομένου τν Θεολογικν Διαλόγων, πως καί μετάδοση τς γνώσεως ατς στό πλήρωμα τς κκλησίας, εναι δικαίωμα λλά καί ποχρέωση λων τν πισκόπων.
Καί σέ προγενέστερη πιστολή μου (5-10-2009) -μέ νάλογη φορμή- πενθύμισα, τι Κανονική τάξη τς κκλησίας πιβάλλει: α) Νά γνωστοποιεται τό θέμα το Θεολογικο Διαλόγου στούς σεπτούς εράρχες μας. β) Νά τίθεται τό θέμα -ξαιτίας τς μεγάλης θεολογικς σημασίας του- στήν ερά Σύνοδο τς εραρχίας τς λλάδος, προκειμένου νά συζητηθε μέ βάση τόν πάρχοντα σχεδιασμό (Προσχέδιο Κοινο Κειμένου) τς ρμόδιας πιτροπς, νά τοποθετηθε π' ατο εραρχία καί νά κδώσει τή Συνοδική Πρότασή της. γ) ντιπρόσωπος τς λλαδικς κκλησίας νά μεταφέρει τή Συνοδική Πρόταση στόν Θεολογικό Διάλογο, καί νά κινηθε καί διος ντός τν ρίων τς Προτάσεως.
πιπροσθέτως, θά ταν κκλησιολογικς νδεδειγμένο, τό Κοινό Κείμενο, πού νδεχομένως θά προκύψει πό τή Μικτή Διεθν πιτροπή, νά τεθε στήν κρίση τς λης εραρχίας μας. Καί στή συνέχεια, π’ ατο Συνοδική πόφανσή της νά ποσταλε στό Συντονιστικό Κέντρο τς λης κκλησίας, στό Οκουμενικό Πατριαρχεο.
Ταπεινς, φρον τι ατή εναι ρθή κκλησιολογική ντιμετώπιση το συγκεκριμένου ατο θέματος, στήν πράξη. Μόνον τσι, φανερώνεται μέ πλήρη διαφάνεια λειτουργία το γιοπνευματικο Συνοδικο θεσμο τς κκλησίας.
μως, δυστυχς, ποτέ τά θέματα τν δέκα ως τώρα Συνελεύσεων τς Μικτς Διεθνος πιτροπς γιά τόν Θεολογικό Διάλογο δέν τέθηκαν πόψη το σώματος τς εραρχίας τς κκλησίας τς λλάδος, προκειμένου ο εράρχες μας νά πάρουν θέση στά θέματα ατά, Συνοδικς. Κατά συνέπεια, ποτέ ντιπρόσωπος τς λλαδικς κκλησίας, πού μετεχε στίς Συνελεύσεις τς Μικτς Διεθνος πιτροπς, δέν εχε στά χέρια του τήν Συνοδική πόφαση τς κκλησίας του, τήν ποία ποτίθεται τι ποστήριζε καί κατέθετε. λλά, ν τσι χουν τά πράγματα καί ο ρχιερες μας βρίσκονται σέ γνοια γιά σα γιναν, πς διακηρύσσεται τι Θεολογικός Διάλογος διενεργεται χι μέ τίς νέργειες ρισμένων προσώπων κκλησιν, λλά μέ ποφάσεις λων νεξαιρέτως τν κατά τόπους ατοκεφάλων καί ατονόμων κκλησιν;
Καί, φο πρίν πέντε χρόνια εραρχία τς κκλησίας μας πρε πόφαση, ντιπρόσωπός της νά νημερώνει τήν ερά Σύνοδο καί νά παίρνει τή σχετική Συνοδική πόφαση κατά τή μετάβασή του στή Συνέλευση τς Μικτς Διεθνος πιτροπς, γιατί ο Συνοδικοί ρχιερες -παρά τατα- κρατνται σέ γνοια;
Μήπως, μως, τό διο κριβς δέν συμβαίνει καί μέ τίς Προσυνοδικές Πανορθόδοξες Διασκέψεις, καί στήν προκειμένη περίπτωση μέ τήν πραγματοποιουμένη ατές τίς μέρες Διάσκεψη στό Σαμπεζύ, που προετοιμάζονται θεολογικά καί κκλησιολογικά θέματα, πού θά πασχολήσουν τή μέλλουσα νά συνέλθει τό 2016 γία καί Μεγάλη Σύνοδο τς ρθοδοξίας;
λλά, καί μετά τήν Προσυνοδική Διάσκεψη τν ντιπροσώπων τν ρθοδόξων κκλησιν στό Σαμπεζύ, σίγουρα θά κολουθήσουν καί λλες παρόμοιες, μέχρι τήν τελική σύγκληση τς γίας καί Μεγάλης Συνόδου, τό 2016. ξαιτίας, μως, τς κορυφαίας σημασίας τν ποφάνσεών της, εναι πιβεβλημένο ο ρχιερες μας νά γνωρίζουν τήν λη ξέλιξη τς θεματολογίας, πού θά πασχολήσει τήν Μεγάλη ατή Σύνοδο, προκειμένου νά διαμορφώσουν τήν ρμόζουσα, πεύθυνη, θέση τους. λλωστε, μόνο μέ ατές τίς προϋποθέσεις μπορε νά κφραστε δέουσα Συνοδική Διαγνώμη καί νά πιδοθε στήν ντιπροσωπεία τς τοπικς κκλησίας μας, γιά τά περαιτέρω.
Μακαριώτατε καί γιοι ρχιερες,
Μετά ­πό σα επα ως δ, ρχομαι στόν κύριο λόγο, πού μέ θησε νά γράψω ατήν την πιστολή. Καταρχήν, πρόθεσή μου δέν εναι νά μεμφθ κανέναν, λλά νά κφράσω τήν νησυχία καί τόν προβληματισμό μου, ς πλο πιστο καί ς καθηγητο τς Θεολογίας τς κκλησίας, γιά τόν κίνδυνο πού βλέπω νά διαγράφεται, σαφς, μέ τήν πόκλιση πό τήν γιοπνευματική λειτουργία τς Συνοδικότητας τς κκλησίας.
χω τήν γνώμη, τι ο νεργοντες μέ τίς παραπάνω σφαλμένες κκλησιολογικς πρακτικές, δέν κφράζουν τήν ταυτότητα τς κκλησίας μας. ντίθετα, μάλιστα, διολισθαίνουν -νεπιγνώστως, σως- πρός τόν Παπισμό. Καί, γιά νά γίνω σαφέστερος, πιτρέψτε μου, νά σς κθέσω τίς π’ ατο θεολογικές πόψεις μου, μέ κάθε συντομία.
Παπισμός -πρωτογενς- προέκυψε, ς συνέπεια τς κακοδοξίας του γιά τόν τρόπο τς ποστατικς πάρξεως το γίου Πνεύματος. Κατά συνέπεια, εναι μία νεώτερη Πνευματολογική αρεση. Συγκεκριμένα, ο Δυτικοί καναν σύγχυση τς Θεολογίας (ἀΐδιες σχέσεις) καί Οκονομίας (φανέρωση το Θεο στόν κόσμο καί τήν στορία). σύγχυ­ση, μως, ατή προέκυψε, ταν ο Δυτικοί ποβάθμισαν στήν κκλησιαστική ζωή τους τήν χαρισματική παρουσία το γίου Πνεύματος. Βέβαια, στήν ποβάθμιση ατή προσδιοριστική σημασία εχε κκοσμίκευση καί μαρτωλή ζωή, μέ τήν προωθητική δύναμη το γωκεντρισμο. τσι, δηγήθηκαν ναπόφευκτα καί στήν υοθέτηση το κοσμικο θεσμικο προτύπου το στορικο περιβάλλοντός τους καί δόμησαν πυραμιδοειδς τή Δυτική κκλησία, συρρικνώνοντας καί περιθωριοποιώντας τόν γιοπνευματικό θεσμό τς Συνοδικότητας, ποία προσκρούει εθέως στόν γωκεντρισμό το κάστοτε Πρώτου. Καί στορικά, μως, πιστοποιεται, τι πρτα ποβαθμίζεται στήν κκλησιαστική ζωή χαρισματική παρουσία καί λειτουργία το γίου Πνευματος καί κατόπιν δομεται, θεσμικά σφαλμένως, κκλησία. Μέ λλα λόγια, συρρίκνωση τς γιοπνευματικς λειτουργίας τς Συνοδικότητας τς κκλησίας παραπέμπει στορικά στόν θεσμό το Παπισμο, μέ τή κορύφωσή του στό κακς νοούμενο Πρωτεο καί τό πηρμένο λάθητο το Πάπα, ποος θεσε αυτόν περάνω καί τν Οκουμενικν Συνόδων, πργμα πού συνιστ λλοτριωμένη θεσμική κφραση «κκλησιαστικο» τύφου, ποος, κατά τόν γιο Γρηγόριο τόν Παλαμ, εναι «τό μόνον πάθος νίατον» (Λόγος ποδεικτικός, Περί κπορεύσεως το γίου Πνεύματος, Λόγος δεύτερος, 2).
Μετά πό τά παραπάνω, νομίζω, τι ελογα διερωτται κάθε κκλησιαστικά εαισθητοποιημένος πιστός, μήπως μέ τήν κολουθούμενη τά τελευταα χρόνια μεθοδολογία - ποία συρρικνώνει συστηματικά τήν γιοπνευματική λειτουργία τς Συνοδικότητας- κάποιος πιδιώκει νά τεθε πάνω πό λους τούς πισκόπους καί τελικά πάνω π’ λη τήν κκλησία. Μήπως, μως, μέ τόν τρόπο ατό «κυοφορεται» καί μιά κάποια μορφή Παπισμο στό χρο τς ρθόδοξης κκλησίας μήπως διολισθαίνουμε κι’ λας -πρακτικς- πάνω στίς ράγες το Παπισμο; Καί τό λέγω ατό, γιατί ποβάθμιση τς γιοπνευματικς λειτουργίας τς Συνοδικότητας τό λιγότερο πού κάνει εναι νά «κυοφορε» τίς προϋποθέσεις τς «γεννήσεως» τς ρρώστιας το Παπισμο στήν κκλησία μας.
Βέβαια, κατάσταση ατή εναι γνωστή στούς «παροικοντας» στήν ερουσαλήμ. δη πό πολύ καιρό, ρχιερες μας δηλώνουν μπόνως τήν δυσφορία τους, τήν γία ργή καί τήν ερή γάνάκτησή τους -σέ στενό κύκλο τους- τι δέν λειτουργε ρθά, δυστυχς, τό Συνοδικό Σύστημα τς κκλησίας μας, ταν πρόκειται γιά τά οσιώδη θέματά Της.
γιοι ρχιερες,
δ, δέν πρόκειται γιά κάποιο θέμα νομικς Καταστατικς πλς τάξεως, λλά γιά πρόσκρουση σέ γιοπνευματική λειτουργία, φο Τριαδικός Θεός τσι εδόκησε, συνοδικς, νά κφράζεται θεσμικά κκλησία Του.
π’ σα, λέχθηκαν παραπάνω, να εναι πολύτως σαφές, τι πάρχει «λλειμμα» Συνοδικότητας. Ατό, πρακτικς, σημαίνει λλειψη βιώσεως τς χαρισματικς παρουσίας το γίου Πνεύματος πό κάποιους κφραστές τν θεσμν τς κκλησίας, καί στήν συγκεκριμένη περίπτωση το γιοπνευματικο θεσμο τς Συνοδικότητας.
Συνοδικότητα, ς γιοπνευματική λειτουργία τς κκλησίας, γγυται τήν χαρισματική παρουσία το γίου Πνεύματος ξίσου σέ λους τούς πισκόπους, φόσον ατοί εναι «πόμενοι τος γίοις Πατράσιν». λλωστε, Συνοδικότητα -καί ς θεσμική κφραση τς ταπεινώσεως τν πισκόπων-  λκύει τήν θεία Χάρη το γίου Πνεύματος, τό ποο, ς Πνεμα τς ληθείας, φωτίζει καί κατευθύνει διά τν πισκόπων τήν κκλησία «ες πσαν τήν λήθειαν» (ω. 16,13).
Πς, μως, θά παρασχεθον ο γγυήσεις γιά τήν γιοπνευματική κφραση τς κκλησίας, ν συρρικνώνεται δρανε -σέ κορυφαα θεολογικά θέματα- γιοπνευματική λειτουργία τς Συνοδικότητας τς κκλησίας;
Μέ σα, ν συντομί γραψα, πευθύνομαι πρός σς γιοι ρχιερες μας, γιά νά Σς κφράσω τίς κκλησιαστικο χαρακτρα νησυχίες μου καί παράλληλα νά θέσω πόψη Σας μιά συνοπτική θεολογική ποτίμησή μου γιά τή μεθοδολογία τν Θεολογικν Διαλόγων καί τήν κκλησιολογική σημασία, πού χει πρωτογενής Συνοδική κάλυψή τους.


Μέ βαθύτατο σεβασμό
υικς σπάζομαι τήν δεξιά Σας
Δημήτριος Τσελεγγίδης
Καθηγητής τς Θεολογικς Σχολς
το ριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης