Εν Θεσσαλονίκη τη 15η Νοεμβρίου 2026
Αρχ. Παύλου Δημητρακοπούλου
Θεολόγου – συγγραφέως-ιατρού.
Η σημερινή Κυριακή, αγαπητοί μου αδελφοί, είναι η ογδόη Κυριακή του Λουκά και το μεν αποστολικό ανάγνωσμα είναι μια περικοπή από την προς Εφεσίους επιστολή του αποστόλου Παύλου, το δε ευαγγελικό μια περικοπή από το 10ο κεφάλαιο του κατά Λουκάν Ευαγγελίου. Στην περικοπή αυτή ο ευαγγελιστής Λουκάς μας περιγράφει μια από τις ωραιότερες παραβολές του Κυρίου, την παραβολή του καλού Σαμαρείτη, με την οποία έχουμε ασχοληθεί και σε προηγούμενα χρόνια.
Αφορμή για να πεί ο Κύριος αυτή την παραβολή έδωσε ένας νομοδιδάσκαλος, δηλαδή ένας θεολόγος της εποχής εκείνης, ο οποίος κατ’ αρχήν του έθεσε το εξής ερώτημα: «Διδάσκαλε, τί ποιήσας ζωὴν αἰώνιον κληρονομήσω;», δηλαδή διδάσκαλε, τι πρέπει να κάνω για να κληρονομήσω την αιώνια ζωή; Τον απασχολούσε πολύ το παραπάνω ερώτημα, το πως δηλαδή θα κερδίσει την αιώνια ζωή. Γι’ αυτό και ζητούσε μια αυθεντική απάντηση από τον Κύριο. Πρόκειται για ένα καίριο και καυτό ερώτημα, που πρέπει να απασχολεί όλους μας. Το θέμα της σωτηρίας μας, όπως και το πως θα την επιτύχουμε, θα πρέπει να είναι το πρώτο θέμα και σπουδαιότερη φροντίδα στην ζωή μας. Και τούτο διότι η σωτηρία της ψυχής μας είναι το παν. Αν χάσουμε τη σωτηρία μας, χάσαμε τα πάντα, σύμφωνα με τον λόγο του Κυρίου: «Τι γαρ ωφελήσει άνθρωπον εάν τον κόσμον όλον κερδίσει, ζημιωθεί δε την ψυχήν αυτού;», (Μαρκ.8,36). Δυστυχώς η τραγική πραγματικότητα είναι ότι οι περισσότεροι χριστιανοί σήμερα για άλλα πράγματα ενδιαφέρονται, άλλες προτεραιότητες έχουν στη ζωή τους. Πνίγονται κυριολεκτικά μέσα σε ποικίλες μέριμνες φροντίδες και το τελευταίο πράγμα που τους απασχολεί είναι το θέμα της σωτηρίας τους.
Και τι απήντησε ο Κύριος στο παραπάνω ερώτημα του νομικού;
Του λέει: «Εν τω νόμῳ τι γέγραπται; πως αναγινώσκεις;», δηλαδή στο νόμο τι είναι γραμμένο; Πως αντιλαμβάνεσαι αυτό που διαβάζεις; Έχει σημασία να προσέξουμε εδώ ότι ο Κύριος αμέσως παραπέμπει τον νομικό στο Μωσαϊκό Νόμο. Σαν να του λέει δηλαδή, ότι την απάντηση στο ερώτημα που σε απασχολεί, θα τη βρείς μέσα στο Μωσαϊκό Νόμο. Εκεί θα μάθεις, πως θα κληρονομίσεις την αιώνια ζωή. Τότε βέβαια υπήρχε μόνο η Παλαιά Διαθήκη, ενώ σήμερα έχουμε και την Καινή, η οποία μαζί με την Παλαιά, αποτελούν την αγία Γραφή. Η αγία Γραφή είναι εκείνη, που μας δίνει την απάντηση, για το πως θα κληρονομίσουμε την αιώνια ζωή. Επομένως είναι αδύνατον να μάθουμε το πως θα επιτύχουμε την σωτηρία μας, αν δεν μελετούμε τακτικά την αγία Γραφή. Όσο αναγκαία είναι για τη σωτηρία μας η συμμετοχή μας στη θεία λατρεία και τη θεία μετάληψη, άλλο τόσο αναγκαία είναι η συμμετοχή μας στη μελέτη της αγίας Γραφής.
Ποια ήταν η απάντηση που έδωσε ο νομικός στο ερώτημα του Κυρίου; Έδωσε μια πολύ ορθή απάντηση. Είπε: «Αγαπήσεις Κύριον τον Θεόν σου εξ’ όλης της καρδίας σου και εξ όλης της ψυχής σου και εξ’ όλης της ισχύος σου και εξ’ όλης της διανοίας σου, και τον πλησίον σου ως σεαυτόν». Πράγματι η αγάπη, η πλήρης και ολοκληρωτική αγάπη, προς τον Θεό και προς τον πλησίον συνοψίζουν και συγκεφαλαιώνουν όλο το περιεχόμενο της αγίας Γραφής. Μέσα στις δύο αυτές εντολές κρέμονται όλος ο νόμος και οι προφήτες, ολόκληρη η αγία Γραφή, σύμφωνα με τον λόγο του Κυρίου μας: «Εν ταύταις ταις δυσίν εντολαίς όλος ο νόμος και οι προφήται κρέμανται», (Ματθ.22,40).
Αλλά γιατί άραγε ο νομικός έθεσε ένα ερώτημα, ενώ γνώριζε την απάντηση σ’ αυτό; Ο νομικός γνώριζε μεν την Παλαιά Διαθήκη, αλλά φαίνεται ότι δεν του έφθαναν αυτά που έγραφε ο Μωσαϊκός Νόμος. Πίστευε δηλαδή ότι κατά βάθος ο Μωσαϊκός Νόμος δεν το ξεκαθαρίζει καλά αυτό το θέμα, αλλά ότι υπάρχουν κενά και ασάφειες. Πολλοί είναι σήμερα οι χριστιανοί εκείνοι, που ενώ υποτίθεται ότι πιστεύουν στο Χριστό, έχουν μια κάποια θρησκευτική ζωή, ωστόσο κατά βάθος έχουν επιφυλάξεις, έχουν μια σύγχυση μέσα τους. Και καθώς είναι μπλοκαρισμένη η ψυχή τους πάνω στο θέμα αυτό, μένουν στάσιμοι, δεν μπορούν να προκόψουν στην πνευματική ζωή. Δεν πιστεύουν ότι όσα χρειαζόταν να μας πεί ο Κύριος, μας τα είπε και όσα χρειαζόταν να μας ξεκαθαρίσει, μας τα ξεκαθάρισε και είναι πολύ σαφές, αυτό το οποίο πρέπει να κάνουμε για να κερδίσουμε την αιώνια ζωή.
Έχει σημασία επίσης εδώ να τονίσουμε, ότι ο νομικός ναι μεν εγνώριζε την εντολή της αγάπης στη θεωρία, του έλειπε όμως η έμπρακτη εφαρμογή της. Ας ανακρίνουμε και εμείς, αδελφοί μου, τον εαυτό μας, μήπως το ίδιο συμβαίνει και σε μας, όπως και στον νομικό. Πολλές φορές και εμείς εύκολα συζητούμε για θεολογικά θέματα, εξετάζουμε τις ιστορικές συνθήκες των γεγονότων της βίβλου, θαυμάζουμε τη διδασκαλία και τα θαύματα του Κυρίου, τηρούμε κάποιους θρησκευτικούς τύπους, όμως κατά βάθος δεν αφήνουμε το λόγο του Θεού να επηρεάσει δραστικά τη ζωή μας. Μια τέτοια όμως θεωρητική γνώση που δεν αγγίζει το βάθος της ψυχής μας, καταντά μια ανώφελη φιλοσοφία. Μια πίστη που δεν συνοδεύεται από έργα είναι νεκρή.
Δεν ωφελεί λοιπόν να καυχιόμαστε ότι γνωρίζουμε το νόμο του Θεού, όταν δεν αγωνιζόμαστε να τον εφαρμόσουμε. Ο μόνος τρόπος για να αποδείξουμε ότι όντως αγαπούμε τον Θεό είναι η τήρηση των εντολών του, σύμφωνα με τον λόγο του Κυρίου: «Εάν αγαπάτε με, τας εντολάς τας εμάς τηρήσατε», (Ιω. 14,15). Μάλιστα μπορούμε να πούμε, ότι εκείνος που γνωρίζει τον νόμο του Θεού και δεν τον εφαρμόζει θα έχει μεγαλύτερη ενοχή την ημέρα της κρίσεως. Ο ίδιος ο Κύριος μας βεβαιώνει, ότι εκείνος ο δούλος που γνωρίζει το θέλημα του Κυρίου και δεν το κάνει «δαρήσεται πολλάς», (Λουκ. 1247), δηλαδή θα τιμωρηθεί περισσότερο από αυτόν που δεν το γνωρίζει. Και αλλού πάλι τονίζει: «Ει ταύτα οίδατε, μακάριοι εστέ, εάν ποιείτε αυτά», (Ιω.13,17). Αληθινά ευτυχείς και μακάριοι θα γίνουμε, μόνον εφ’ όσον αγωνιζόμαστε να εφαρμόσουμε τον θείο νόμο στη ζωή μας.
Όπως σημειώνει στη συνέχεια ο ευαγγελιστής, ο νομικός θέλοντας να δικαιώσει τον εαυτό του, θέτει νέο ερώτημα στον Κύριο: «Ο δε θέλων δικαιούν εαυτόν είπε προς αυτόν. Και τις εστί μου πλησίον;». Ήθελε να δικαιώσει τον εαυτό του, διότι ένοιωσε ντροπιασμένος και ταπεινωμένος. Το πάθος της αυτοδικαιώσεως είναι μια αρρώστια, που προσβάλλει όλους μας. Είναι μιά αρρώστια, που πηγάζει από τον εγωϊσμό που έχουμε μέσα μας. Αν προσέξουμε, σχεδόν πάντοτε, σε όλες τις ενέργειές μας ζητούμε με κάθε τρόπο να δικαιώσουμε τον εαυτό μας. Ακόμη και όταν ολοφάνερα σφάλουμε και αμαρτάνουμε, προσπαθούμε να ρίξουμε το σφάλμα στον άλλο και να δικαιολογήσουμε τον εαυτό μας. Συνήθως δικαιολογούμαστε ως εξής περίπου: «Ναι μεν εγώ του είπα πικρά λόγια, αλλά και αυτός προηγουμένως με πρόσβαλε, οπότε δεν φταίω εγώ, αυτός φταίει. Αυτός πρέπει να ζητήσει συγνώμη και όχι εγώ». Σπάνια μπορεί να βρεί κανείς σήμερα χριστιανό, που με ευθύτητα και ειλικρίνεια αναγνωρίζει το λάθος του και έχει το θάρρος και την παλληκαριά, να ζητήσει συγνώμη από τον αδελφό, τον οποίο ελύπησε. Όταν όμως με τέτοιο τρόπο συμπεριφερόμαστε, δεν κάνουμε τίποτε άλλο, από το να επαναλαμβάνουμε το αμάρτημα των πρωτοπλάστων, οι οποίοι προσπαθούσαν να συγκαλύψουν την ενοχή τους και να δικαιώσουν τον εαυτό τους ενώπιον του Θεού. Διότι όπως γνωρίζουμε, η μεν Εύα έριξε το σφάλμα στον όφι, ο δε Αδάμ, στην Εύα.
Απαντώντας ο Κύριος στο νέο ερώτημα που έθεσε ο νομικός, διηγήθηκε τη γνωστή θαυμάσια παραβολή, στην οποία προβάλλει ένα εξαίρετο παράδειγμα έμπρακτης και ανιδιοτελούς αγάπης: Τον καλό Σαμαρείτη. Έναν άνθρωπο, που δεν λογάριασε κόπο και χρόνο, ούτε επηρεάστηκε από προκαταλήψεις, ούτε φοβήθηκε τον κίνδυνο που διέτρεχε και ο ίδιος, αλλά στάθηκε δίπλα στον ξένο και πληγωμένο συνάνθρωπό του ως φίλος και ως αδελφός. Αναρίθμητες είναι οι ευκαιρίες, που παρουσιάζονται και στη δική μας ζωή, να δείξουμε την έμπρακτη αγάπη μας σε συγγενείς και φίλους, σε γνωστούς και αγνώστους, που έχουν κάποια ανάγκη. Ας αφήσουμε κατά μέρος τυχόν επιφυλάξεις και εμπάθειες. Εκεί φαίνεται η γνησιότητα της πίστεώς μας και της αγάπης μας προς τον Κύριο: Στο βαθμό της έμπρακτης αγάπης μας.
Ο Κύριος έκλεισε την παραβολή προτρέποντας τον νομικό: «Πορεύου και συ ποίει ομοίως». Αυτή την προτροπή απευθύνει και στον καθένα από μας. Ο δρόμος που οδηγεί στην αιώνια ζωή έχει συγκεκριμένο όνομα. Λέγεται αγάπη. Αγάπη έμπρακτη και ανιδιοτελής. Ας αγωνιστούμε, λοιπόν και μείς αδελφοί μου, να μην μένουμε μόνο στη θεωρία και στην απλή γνώση, αλλά να προχωρήσουμε στην κατά δύναμιν μίμηση του καλού Σαμαρείτου, πράγμα που εύχομαι να γίνει σε όλους μας, με τη χάρη και τη φιλανθρωπία του Κυρίου μας Ιησού Χριστού, τις πρεσβείες της Κυρίας Θεοτόκου και όλων των αγίων. Αμήν.