Στον κόσμο της μυθολογίας, το πιο ζωντανό παράδειγμα αγάπης και εμπιστοσύνης μεταξύ φίλων ήταν η φιλία που είχαν ο Δάμων και ο Φιντίας.
Η σχέση τους έγινε ένα αξιομνημόνευτο σύμβολο πίστης και εμπιστοσύνης που χαρακτηρίζουν μία αληθινή φιλία.
Οι δύο αυτοί άνδρες έζησαν κατά τον 4ο αιώνα π.Χ. Το πιο αξιοθαύμαστο στοιχείο της φιλικής τους σχέσης ήταν ότι, λόγω της μεγάλης αγάπης που έτρεφε ο ένας για τον άλλον, θα μπορούσε είτε ο Δάμων είτε ο Φιντίας να θυσιαστεί με προθυμία για χάρη του φίλου του.
Σύμφωνα με την επικρατέστερη εκδοχή του μύθου, ο Φιντίας καταδικάστηκε σε θάνατο από τον τύραννο των Συρακουσών, τον Διονύσιο Α´, επειδή κατηγορήθηκε ως ύποπτος για συνομωσία.
Ο Φιντίας δέχτηκε την ποινή του, ζήτησε όμως να του δοθεί χρόνος μέχρι να εκτελεστεί προκειμένου να τακτοποιήσει κάποιες ιδιωτικές του υποθέσεις και να αποχαιρετήσει την οικογένειά του.
Ο Διονύσιος δεν το δέχτηκε αυτό, καθώς θεώρησε πως με αυτόν τον τρόπο ο Φιντίας θα γλίτωνε και δεν θα επέστρεφε για να εκτελεστεί.
Τότε, λοιπόν, εμφανίστηκε ο Δάμων, ο οποίος αποφάσισε να θέσει σε κίνδυνο τη δική του ζωή για χάρη του φίλου του. Προσφέρθηκε, δηλαδή, να κρατηθεί όμηρος από τον Διονύσιο και, σε περίπτωση που ο Φιντίας δεν επέστρεφε εγκαίρως στον τόπο της εκτέλεσής του, ο Δάμων θα εκτελούνταν στη θέση του φίλου του.
Ο χρόνος κυλούσε και ο Φιντίας καθυστερούσε να επιστρέψει. Ο Διονύσιος είχε πειστεί πως εκείνος δεν θα προλάβαινε να επιστρέψει πριν την ώρα της εκτέλεσης. Έτσι, ξεκίνησε να προετοιμάζει την εκτέλεση του Δάμωνα.
Ο Δάμων, από την άλλη πλευρά, κρίνοντας ως πολύ πιθανό το ενδεχόμενο ο Φιντίας να μην επιστρέψει, βάδισε με ηρεμία προς τον χώρο της εκτέλεσής του. Εκεί, λοιπόν, που όλα ήταν έτοιμα για να θανατωθεί ο Δάμων, εμφανίστηκε τρέχοντας ο Φιντίας και, αντικρίζοντας τον αγαπημένο του φίλο, ζήτησε να πάρει αυτός τη θέση του. Ζητώντας συγγνώμη για την καθυστέρησή του, ο Φιντίας άρχισε να εξηγεί στον φίλο του για ποιον λόγο άργησε.
Στον δρόμο της επιστροφής, ο Φιντίας είπε πως συνάντησε πειρατές οι οποίοι αιχμαλώτισαν το πλοίο του κατά το ταξίδι του προς τις Συρακούσες και πως, εξαιτίας αυτού, ναυάγησε. Στη συνέχεια, ο Φιντίας κολύμπησε μέχρι την ακτή και, αφού έφτασε εκεί, άρχισε αμέσως να τρέχει με μεγάλη ταχύτητα με σκοπό να προλάβει να φτάσει πριν ο φίλος του εκτελεστεί.
Ο Δάμων άκουσε αυτά που του είπε ο Φιντίας, αλλά αρνήθηκε να δώσει τη θέση του στον Φιντία, διότι δεν πρόλαβε να φτάσει πριν τον καθορισμένο χρόνο της εκτέλεσης.
Ο τύραννος των Συρακουσών, βλέποντας αυτό που εκτυλισσόταν μπροστά στα μάτια του, συγκινήθηκε πάρα πολύ από την πίστη και την αφοσίωση που έδειχνε ο ένας φίλος για τον άλλον. Συνεπώς, εξαιτίας της δυνατής τους φιλίας, ο Διονύσιος αποφάσισε να ελευθερώσει και τον Δάμωνα και τον Φιντία.
Στη συνέχεια, ο τύραννος κράτησε τους δύο φίλους ως συμβούλους του στις δίκες που θα γίνονταν από τότε και στο εξής. Τέλος, εντυπωσιασμένος από τη βαθιά φιλία των δύο νέων ανδρών, ο Διονύσιος παρακάλεσε τον Δάμωνα και τον Φιντία να γίνει δικός τους φίλος.
Οι δυο φίλοι διαμόρφωσαν ένα ιστορικό παράδειγμα αληθινής, μέχρι θανάτου φιλίας, όπως αποδεικνύει μέχρι τώρα η παραδειγματική χρήση των ονομάτων τους.
Στη συνέχεια, ο τύραννος κράτησε τους δύο φίλους ως συμβούλους του στις δίκες που θα γίνονταν από τότε και στο εξής. Τέλος, εντυπωσιασμένος από τη βαθιά φιλία των δύο νέων ανδρών, ο Διονύσιος παρακάλεσε τον Δάμωνα και τον Φιντία να γίνει δικός τους φίλος.
Οι δυο φίλοι διαμόρφωσαν ένα ιστορικό παράδειγμα αληθινής, μέχρι θανάτου φιλίας, όπως αποδεικνύει μέχρι τώρα η παραδειγματική χρήση των ονομάτων τους.
ΕΡΡΩΣΘΕ και ΧΑΙΡΕΣΘΕ
κείμενο
Διονυσίου τυραννοῦντος Φιντίας τις Πυθαγόρειος ἐπιβεβουλευκὼς τῷ τυράννῳ, μέλλων δὲ τῆς τιμωρίας τυγχάνειν, ᾐτήσατο παρὰ τοῦ Διονυσίου χρόνον εἰς τὸ πρότερον ἅ βούλεται διοικῆσαι δώσειν δ’ ἔφησεν ἐγγυητήν τῶν φίλων ἕνα. Τοῦ δὲ δυνάστου θαυμάσαντος, εἰ τοιοῦτός ἐστι φίλος ὅς ἑαυτὸν εἰς τὴν εἱρκτήν ἄντ' ἐκείνου παραδώσει, προεκαλέσατό τινα τῶν γνωρίμων ὁ Φιντίας, Δάμωνα ὄνομα, Πυθαγόρειον φιλόσοφον, ὅς ἔγγυος εὐθὺς ἐγενήθη. Τινὲς μέν οὖν ἐπῄνουν τὴν ὑπερβολήν τῆς πρὸς τοὺς φίλους εὐνοίας, τινὲς δὲ τοῦ ἐγγύου προπέτειαν καὶ μανίαν κατεγίνωσκον. Πρὸς δὲ τὴν τεταγμένην ὥραν ἅπας ὁ δῆμος συνέδραμεν, καραδοκῶν εἰ φυλάξει τὴν πίστιν Φιντίας. Ἤδη δὲ τῆς ὥρας συγκλειούσης Φιντίας ἀνελπίστως ἐπὶ τῆς ἐσχάτης τοῦ χρόνου ῥοπῆς δρομαῖος ἦλθε. Θαυμάσας οὖν ὁ Διονύσιος ἀπέλυσεν τῆς τιμωρίας τὸν ἐγκαλούμενον καὶ παρεκάλεσε τοὺς ἄνδρας τρίτον ἑαυτὸν εἰς τὴν φιλίαν προσλαβέσθαι.
