Εν Θεσσαλονίκη τη 22α Νοεμβρίου 2026
Αρχ. Παύλου Δημητρακοπούλου
Θεολόγου – συγγραφέως- ιατρός.
Η σημερινή Κυριακή, αγαπητοί μου αδελφοί, είναι η ενάτη Κυριακή του Λουκά και το μεν αποστολικό ανάγνωσμα είναι μια περικοπή από την προς Εφεσίους επιστολή του αποστόλου Παύλου, το δε ευαγγελικό μια περικοπή από το 12ο κεφάλαιο του κατά Λουκάν Ευαγγελίου. Στην περικοπή αυτή ο ευαγγελιστής Λουκάς μας περιγράφει τη γνωστή σε όλους μας παραβολή του άφρονος πλουσίου, θέλοντας να μας διδάξει μέσα από την παραβολή αυτή, πόσο μεγάλο και ολέθριο κακό είναι η πλεονεξία, αλλά και το γεγονός ότι στην παρούσα ζωή είμαστε προσωρινοί και δεν ξέρουμε, πότε θα έρθει η ώρα της αναχωρήσεώς μας από τον κόσμο αυτό.
Σύμφωνα με την διήγηση της παραβολής, ο πλούσιος κάποια χρονιά απέκτησε τόσο μεγάλη συγκομιδή από τα χωράφια του, ώστε σκεπτόταν να γκρεμίσει τις αποθήκες του και να κτίσει άλλες, μεγαλύτερες, για να αποθηκεύσει εκεί όλους τους καρπούς του, με σκοπό να απολαμβάνει τον πλούτο του μόνον αυτός, διότι τον θεωρούσε αποκλειστικά δικό του. Όμως δεν πρόλαβε να πραγματοποιήσει τα σχέδιά του και τα προγράμματά του. Τη ίδια εκείνη νύχτα που ονειρευόταν μία ευτυχισμένη και χαρούμενη ζωή και ένα λαμπρό μέλλον, ήρθε ο θάνατος. Και τότε άκουσε τη φωνή του Θεού να του λέγει: «Άφρον ταύτη τη νυκτί την ψυχήν σου απαιτούσιν από σου. Ά δε ητοίμασας τίνι έσται;». Δηλαδή, ανόητε άνθρωπε, που στήριξες την ευτυχία σου στις απολαύσεις των υλικών αγαθών, και νόμισες ότι θα ζήσεις πολλά χρόνια για να απολαμβάνεις εγωϊστικά μόνο για τον εαυτό σου τα πλούτη που σου έδωσα, ήρθε η ώρα τώρα, αυτή τη νύχτα, να φύγης από αυτή τη ζωή. Αυτά τα πλούτη που ετοίμασες, τι θα γίνουν και ποιοι θα τα κληρονομήσουν;
Παράξενος και ακατανόητος ακούγεται ο παρά πάνω λόγος του Κυρίου μας στην πλειονότητα των ανθρώπων της εποχής μας, μιάς εποχής υλιστικής η οποία σκέπτεται, αξιολογεί και ρυθμίζει τα πάντα με κοσμικά κριτήρια. Όχι μόνον οι άνθρωποι που δεν έχουν καμία σχέση με την εκκλησιαστική ζωή, αλλά και πολλοί χριστιανοί σήμερα θεωρούν πολύ λογικά και πολύ αυτονόητα τα σχέδια και τα προγράμματα του πλουσίου της παραβολής. Τι πιο λογικό από το να λάβει ο πλούσιος αυτός όλα τα απαραίτητα μέτρα για να εξασφαλίσει τον πλούτο του από κάθε κίνδυνο κλοπής; Τι πιο αυτονόητο από το να απολαμβάνει τα πλούτη του μόνο για τον εαυτό του; Αφού είναι δικά του, γιατί να μην τα γλεντήσει; Και όμως, αδελφοί μου! Ο κύριος χαρακτηρίζει τον πλούσιο αυτό ως άφρονα, ως ανόητο. Επειδή δε τα λόγια αυτά δεν είναι λόγια ενός τυχαίου ανθρώπου, αλλά λόγια του ιδίου του Κυρίου μας, έχουν πολύ μεγάλη βαρύτητα και σημασία και πρέπει πολύ να τα προσέξουμε και να τα λάβουμε υπ’ όψη μας.
Ας προσπαθήσουμε στη συνέχεια να εμβαθύνουμε κάπως περισσότερο και να δούμε πιο αναλυτικά, το βαθύτερο νόημα των παρά πάνω λόγων. Κατ’ αρχήν ο πλούσιος της παραβολής αδυνατεί να κατανοήσει και να συνειδητοποιήσει, ότι ο υλικός πλούτος που έχει στα χέρια του δεν είναι δικός του, αλλά του Θεού. Όλα όσα έχουμε, αδελφοί μου, τα πάντα, ακόμη και η ίδια η ζωή μας, ανήκουν στο Θεό. Αυτός παρήγαγε τα πάντα από το μηδέν, δηλαδή ολόκληρη την κτίση, και τα έφερε στην ύπαρξη από άπειρη αγαθότητα και τα πάντα συγκρατεί και διακυβερνά με άπειρη σοφία και δύναμη. Τίποτε δεν φέραμε μαζί μας όταν ήρθαμε σ’ αυτό τον κόσμο και τίποτε δεν πάρουμε μαζί μας φεύγοντας από αυτόν τον κόσμο. Αυτή την μεγάλη αλήθεια διακηρύσσει ο απόστολος Παύλος, στην πρώτη προς Κορινθίους επιστολή του. Γράφει: «Τι δε έχεις ό ουκ έλαβες; Ή δε και έλαβες, τι καυχάσαι ως μη λαβών;». Επομένως όλα όσα έχουμε, δεν είναι δικά μας, ο Θεός μας τα έδωσε. Και μας τα έδωσε, όχι για να τα χρησιμοποιούμε εγωϊστικά μόνο για τον εαυτό μας, αλλά για να βοηθούμε και τους άλλους, που έχουν ανάγκη. Εμείς είμαστε απλώς διαχειριστές ξένης περιουσίας και θα κληθούμε μια μέρα, την φοβερά ημέρα της κρίσεως, να δώσουμε λόγο στο Θεό, για το πως διαχειριστήκαμε την περιουσία που μας εμπιστεύθηκε. Αντί λοιπόν ο πλούσιος να ευχαριστήσει τον Θεό για την πλούσια ευλογία των υλικών αγαθών, που του έδωσε και να τον παρακαλέσει να τον φωτίσει, πως θα διαχειριστεί αυτό τον πλούτο κατά τρόπο θεάρεστο, αυτός σκέπτεται και ενεργεί σαν να μην υπάρχει ο Θεός.
Αδυνατεί ακόμη να σκεφτεί και να λάβει υπ’ όψη του ο πλούσιος, ότι ο Θεός είναι εκείνος που έδωσε την ευφορία στα χωράφια του. Ο Θεός είναι εκείνος που δίνει την βροχή, τον ήλιο, τον ατμοσφαιρικό αέρα και τη δύναμη στο χώμα για να καρποφορήσει. Γι’ αυτό και όλοι μας προσευχόμαστε κατά την ώρα της Θείας Λειτουργίας: «υπέρ ευκρασίας αέρων, ευφορίας των καρπών της γης και καιρών ειρηνικών του Κυρίου δεηθώμεν». Ο Θεός καθημερινά μας ευεργετεί με άπειρες ευεργεσίες και όμως εμείς δεν αισθανόμαστε την ανάγκη να τον ευχαριστήσουμε, για τις πολλές και αμέτρητες, για τις φανερές και αφανείς ευεργεσίες του, για όλα τα αγαθά που μας παρέχει στην πρόσκαιρη αυτή ζωή μας. Δυστυχώς όχι μόνο δεν τον ευχαριστούμε, αλλά πολλές φορές τον βλαστημούμε και τον παροργίζουμε με τις αμαρτίες μας και με την αχαριστία μας. Πως λοιπόν να μην πέσει κάποτε η οργή και η δίκαια τιμωρία του Θεού; Θα μπορούσε ο Θεός αντί να ρίξει βροχή για να καρποφορήσουν τα χωράφια, να ρίξει φωτιά και θειάφι, όπως έριξε κάποτε στα Σόδομα και στα Γόμορρα. Μήπως εμείς είμαστε καλύτεροι από τους Σοδομίτες; Ήταν καλύτερος από τους σοδομίτες ο άφρονας πλούσιος της παραβολής, αλλά και όσοι ζούμε και σκεφτόμαστε όπως αυτός; Να πώς περιγράφει ο ίδιος ο Κύριος τις πράξεις των σοδομιτών: «Ήσθιον, έπινον, ηγόραζον, επώλουν, εφύτευον, ωκοδόμουν», μέχρις ότου έπεσε η οργή του Θεού και τους έκαψε όλους. Φαΐ, πιοτό, αγοραπωλησίες, συναλλαγές, κτήματα, οικοδομές. Γλέντι, καλοπέραση, λατρεία των ηδονών και κάθε είδους σεξουαλικής διαστροφής. Να ποια είναι τα ιδανικά της άθεης και διεστραμμένης σημερινής κοινωνίας. Δυστυχώς η σημερινή κοινωνία μας κατάντησε χειρότερη από τα Σόδομα και τα Γόμορρα. Φθάσαμε δυστυχώς στο σημείο να διαφημίζουμε την ομοφυλοφιλία και να νομιμοποιούμε τις ομοφυλοφιλικές σχέσεις με νόμους του κράτους. Τι ντροπή!
Αδυνατεί ακόμη να σκεφτεί ο πλούσιος, ότι στην παρούσα ζωή είμαστε προσωρινοί και ότι σύντομα θα κληθούμε να αναχωρήσουμε από αυτόν τον μάταιο κόσμο. Και ότι επομένως ό,τι έχουμε και δεν έχουμε, όλη την περιουσία μας εδώ θα την αφήσουμε, δεν θα πάρουμε τίποτε μαζί μας. Ο πλούσιος σκέφτεται, μελετά και σχεδιάζει ωσάν να έχει κάνει συμβόλαιο με τον θάνατο και ωσάν να πρόκειται να ζήσει για πολλά πολλά χρόνια, απολαμβάνοντας, γλεντώντας και διασκεδάζοντας. Και όμως ο θάνατος ήρθε τόσο ξαφνικά, τόσο απροσδόκητα. Μήπως έτσι, δηλαδή ξαφνικά και απροσδόκητα, δεν έρχεται σε πάρα πολλούς ανθρώπους ο θάνατος; Πόσοι συνάνθρωποί μας άφησαν την τελευταία τους πνοή μέσα σε λίγα λεπτά, μετά από μια καρδιακή ανακοπή, ή ένα τροχαίο ατύχημα; Πόσοι συνάνθρωποί μας έκτισαν μέγαρα μεγαλοπρεπή, αλλά δεν προφτάσαν να κατοικήσουν σ’ αυτά; Πόσους ανθρώπους έχουμε δει να προγραμματίζουν μεγαλόπνοα σχέδια μακράς ζωής και δράσεως, αλλά δεν πρόλαβαν να ξημερώσουν την άλλη μέρα το πρωΐ; Πολύ ωραία χαρακτηρίζει ο υμνογράφος της νεκρώσιμης ακολουθίας τα πράγματα του κόσμου τούτου, όταν λέει: «πάντα ματαιότης τα ανθρώπινα όσα ουχ υπάρχει μετά θάνατον. Ου παραμένει ο πλούτος, ου συνοδεύει η δόξα. Επελθών γαρ ο θάνατος ταύτα πάντα εξηφάνισται». Όλα τα πράγματα του παρόντος κόσμου είναι μια ματαιότης, διότι δεν εξακολουθούν να υπάρχουν μετά τον θάνατον. Ούτε η δόξα, ούτε ο πλούτος παραμένουν, αλλά εξαφανίζονται, μόλις έρθει ο θάνατος. Και παρά κάτω προσθέτει: «Πάντα σκιάς ασθενέσταρα πάντα ονείρων απατηλότερα. Μια ροπή και ταύτα πάντα θάνατος διαδέχεται». Όλα τα παρόντα είναι ασθενέστερα και από τη σκιά, πιο απατηλά και από τα όνειρα, αφού όλα αυτά μπορεί να τα διαδεχθεί μέσα σε μια στιγμή ο θάνατος.
Το ακόμη πιο θλιβερό, αδελφοί μου, είναι το γεγονός ότι όταν έρθει ξαφνικά ο θάνατος δεν μας δίδει κανένα περιθώριο, καμιά προθεσμία μετανοίας. Αλλοίμονο δε σε εκείνους τους ανθρώπους, που έφυγαν ξαφνικά από την παρούσα ζωή καθ’ ον χρόνον ζούσαν μέσα στην απιστία, την ασωτεία και την αμετανοησία. Διότι χάνουν την αιώνια ζωή μια για πάντα, χωρίς καμία ελπίδα σωτηρίας. Τότε θα καταλάβουν οι άνθρωποι αυτοί, τι σημαίνει ο λόγος του Κυρίου μας: «τι γαρ οφελήσει άνθρωπον εάν τον κόσμον όλον κερδίσει, ζημιωθεί δε την ψυχήν αυτού», αλλά θα είναι πλέον αργά.
Ας προσέξουμε, αδελφοί μου, και ας λάβουμε σοβαρά υπ’ όψη μας όλα όσα αναφέραμε παρά πάνω με αφορμή το σημερινό ευαγγελικό ανάγνωσμα. Ας αγωνιστούμε να τα κάνουμε πράξη, καρποφορούντες καρπούς μετανοίας, και αγάπης προς τον πλησίον, ώστε να δώσουμε καλή απολογία πάνω στο φοβερό βήμα του Χριστού, πράγμα το οποίο εύχομαι να γίνει σε όλους μας με τη Χάρη και τη φιλανθρωπία του Κυρίου μας Ιησού Χριστού, της Υπεραγίας Θεοτόκου και όλων των αγίων Αμήν.
