Γέροντος Αθανασίου Μυτιληναίου: Η ΚΟΙΜΗΣΙΣ ΤΗΣ ΥΠΕΡΑΓΙΑΣ ΘΕΟΤΟΚΟΥ «ΠΡΟΦΗΤΙΚΕΣ ΠΡΟΤΥΠΩΣΕΙΣ ΤΗΣ ΑΝΑΣΤΑΣΕΩΣ ΤΗΣ ΘΕΟΤΟΚΟΥ» 15-8-1985] [Α19]

 

Η ΚΟΙΜΗΣΙΣ ΤΗΣ ΥΠΕΡΑΓΙΑΣ ΘΕΟΤΟΚΟΥ

Απομαγνητοφωνημένη ομιλία του μακαριστού γέροντος Αθανασίου Μυτιληναίου

με θέμα:

«ΠΡΟΦΗΤΙΚΕΣ ΠΡΟΤΥΠΩΣΕΙΣ ΤΗΣ ΑΝΑΣΤΑΣΕΩΣ ΤΗΣ ΘΕΟΤΟΚΟΥ»

[εκφωνήθηκε στην Ιερά Μονή Κομνηνείου Λαρίσης στις 15-8-1985] [Α19]

      Σήμερα, αγαπητοί μου, η Εκκλησία μας εορτάζει τον θάνατον, την ταφήν, την μετάστασιν και ανάστασιν της Υπεραγίας Θεοτόκου. Τα γεγονότα που την χαρακτηρίζουν αποτελούν μίαν ηχώ του Κυριακού Πάσχα, της Αναστάσεως δηλαδή του Χριστού και ένα δεύτερον Πάσχα δια τους πιστούς, όπου άνθρωπος, μετά την διάνοιξιν της οδού που πραγμάτωσε ο Υιός του Θεού με την δική Του Ανάσταση και Ανάληψη εις τους Ουρανούς ανέρχεται εις τον ουρανόν. Και αυτός ο άνθρωπος είναι η Υπεραγία Θεοτόκος.

Δηλαδή είναι 100% άνθρωπος, διότι ο Ιησούς είναι ο Ενανθρωπήσας Θεός. Εκείνος άνοιξε τον δρόμο· και η Υπεραγία Θεοτόκος, ο άνθρωπός μας, από το φύραμά μας, από την ζύμη μας, ανήλθε εις τον ουρανόν. Και εκάθισε εις τα δεξιά του Υιού της, Ιησού Χριστού.

    Αλλά όταν ανήλθε η Υπεραγία Θεοτόκος, αφού απέθανε, ετάφη, μετέστη, δηλαδή η ψυχή της επήγε στον Παράδεισον και την τρίτη ημέρα η ψυχή της επανήλθε εις το σώμα, ηνώθη με αυτό και ανεστήθη, ποιο είναι το σώμα της Υπεραγίας Θεοτόκου; Βεβαίως, είναι το σώμα του Αδάμ· είναι εκείνο που πήρε από τον Αδάμ και την Εύα, είναι το δικό μας το σώμα, αυτό που έχομε εμείς, το ίδιο, γιατί η Υπεραγία Θεοτόκος είναι από το δικό μας το φύραμα, την ανθρωπίνη ουσία. Αλλά αφότου, αγαπητοί, το Πνεύμα το Άγιον την επισκίασε, τότε που ο αρχάγγελος Γαβριήλ την επεσκέφθη κι εκείνη απήντησε «Γένοιτό μοι κατά το ρήμα σου», «ας μου γίνει όπως λέγεις κι εγώ δεν είμαι παρά η δούλη του Κυρίου», τότε το Πνεύμα το Άγιον ήλθε και εδημιούργησε μέσα στα σπλάχνα της αφού την επεσκίασε, την σύλληψιν, δηλαδή την σωμάτωσιν του δευτέρου προσώπου της Αγίας Τριάδος, του Θεού Λόγου, ευδοκήσαντος του Ουρανίου Πατρός. Δηλαδή και τα τρία πρόσωπα, του Θεού Πατρός ευδοκούντος, του Υιού συλλαμβανομένου και σωματουμένου και του Πνεύματος του Αγίου ενεργούντος. Από τότε το σώμα της Υπεραγίας Θεοτόκου έγινε θεοδόχον και ζωοδόχον. Δεν ήτο, λοιπόν, δυνατόν παρά να ακολουθήσει την πορεία του Υιού της, προ της κοινής αναστάσεως των νεκρών.

     Ερμηνεύοντες οι Πατέρες τον 131^ον  Ψαλμόν, στον στίχον 8, που λέγει: «Ἀνάστηθι, Κύριε, εἰς τὴν ἀνάπαυσίν σου, σὺ καὶ ἡ κιβωτὸς τοῦ ἁγιάσματός σου» σημειώνουν ότι «κιβωτός ἁγιάσματος» είναι η σάρκα του Χριστού, διότι λέγει ο Ψαλμωδός: «Ἀνάστηθι, Κύριε, σήκω και πήγαινε να αναπαυθείς, Εσύ και η κιβωτός του αγιάσματός Σου», δηλαδή «η αγία Σου κιβωτός, Συ και η αγία Σου κιβωτός». Βεβαίως ο Ψαλμωδός είχε μπροστά του πράγματι την Κιβωτόν η οποία περιείχε μέσα τις πλάκες του Νόμου. Αλλά σημειώνουν όμως οι ιεροί ερμηνευταί πλέον στον χώρο της Καινής Διαθήκης ότι «η κιβωτός αγιάσματος» είναι η σάρκα του Χριστού, η οποία μετά την Ανάσταση είναι άφθαρτος, αθάνατος και ανελήφθη εις τους ουρανούς.

   Γι'αυτό ακριβώς επήρε ο Μωυσής εντολήν από τον Θεόν –πόσα τέτοια σημεία ακατανόητα υπάρχουν στην Παλαιά Διαθήκη τα οποία κατανοούνται στην Καινή Διαθήκη – που του λέγει ο Θεός: «την κιβωτόν θα την κατασκευάσεις από ξύλον άσηπτον ακακίας -ξύλον που δεν σαπίζει- και θα την επιχρυσώσεις με φύλλα καθαρού χρυσού· πρόσεξε», λέει στον Μωυσέα, «ό,τι ακριβώς σου είπα, αυτό θα κάνεις». Δίνει δε και τις διαστάσεις της Κιβωτού οι οποίες δεν ήσαν μεγάλες, γύρω στο ένα μέτρο· ένα παραλληλόγραμμο ήταν. Αναρωτιέται ο αναγνώστης, γιατί ο Θεός επιμένει σε αυτές τις κατασκευαστικές, τεχνικές λεπτομέρειες; Απλούστατα, όπως λύει τη απορία μας η Καινή Διαθήκη πια, ο Απόστολος Παύλος, όταν λέγει ότι ο Θεός είπε ότι πρέπει να γίνουν μετ΄ ακριβείας αυτά, διότι ήσαν σύμβολα πραγματικοτήτων πρώτον πραγματικοτήτων ουρανού, και δεύτερον, πραγματικοτήτων μελλόντων γενέσθαι, εκείνων που επρόκειτο να γίνουν και εν προκειμένω η κιβωτός με το άσηπτον, που δεν σαπίζει, ξύλο, συμβόλιζε το άφθαρτον και αθάνατον μετά την Ανάστασιν Σώμα του Ιησού Χριστού. Σ΄ αυτό, λοιπόν, το σημείο έχομε αυτήν την ερμηνεία των Πατέρων, που μένουν κατάπληκτοι όταν μελετούν την Παλαιά Διαθήκη και βρίσκουν όλες αυτές τις θέσεις να πραγματούνται, όπως σας είπα, εις την Καινήν Διαθήκην.

     Αλλά «κιβωτός ἁγιάσματος» είναι και η Θεοτόκος, κατά τον άγιον Γρηγόριον τον Παλαμάν. Διότι το Σώμα του Χριστού ήτο το σώμα το δικό της, το οποίον βεβαίως δικό της σώμα, ήτο το σώμα του Αδάμ. Μάλιστα, γνωρίζομε, γι'αυτό ακριβώς και η Εκκλησία σε κάθε θεομητορικήν εορτήν, ως Απόστολο, χρησιμοποιεί αυτό το κομμάτι. Ποιο; Όταν κάνει περιγραφή των επιμέρους  αντικειμένων του παλαιού ναού του Σολομώντος, όπως για την επτάφωτο λυχνία, όπως δια τον λουτήρα, όπως και δια την κιβωτόν. Γιατί; Διότι εάν οι πλάκες του Νόμου είναι ο νομοθέτης Χριστός – σύμβολον οι πλάκες του Νόμου εκείνες οι πέτρινες, σύμβολον της παρουσίας του Νομοθέτου, του Ιησού Χριστού, που κατοπινά ενανθρωπίζει – τότε η Κιβωτός που περιέχει αυτές τις πλάκες, τι συμβολίζει; Προφανώς είναι τύπος της Υπεραγίας Θεοτόκου. Άρα, λοιπόν, η κιβωτός η άσηπτος και επιχρυσωμένη, δεν είναι μόνον σύμβολον της Θεανθρωπίνης φύσεως του Ιησού Χριστού, αλλά είναι και σύμβολον της Υπεραγίας Θεοτόκου. Διότι το Σώμα του Χριστού είναι το σώμα της Παναγίας. Από εκείνη επήρε το πρόσλημμα, το σώμα· το αφθάρτισε, το αθανάτισε και μας το προσφέρει, αφού βεβαίως πρώτα το πρόσφερε εις την Παναγία μητέρα Του, μας το προσφέρει προς αθανατισμόν και αφθαρτισμόν, και του δικού μας του σώματος.

     Έτσι φυσικόν ήτο εκείνο το ζωοδόχον και θεοδόχον σώμα της Υπεραγίας Θεοτόκου, να δεχθεί μεν τον θάνατον, όπως και ο Υιός της εδέχθη τον θάνατον, και πέθανε ο Χριστός, γιατί έφερε το παλαιό σώμα του Αδάμ· μετά την Ανάσταση όμως, το αφθαρτίζει και το αθανατίζει, έτσι και η Υπεραγία Θεοτόκος φέρει, βέβαια, το παλαιόν σώμα του Αδάμ, αλλά αφθαρτίζεται και αθανατίζεται από την κοινωνία της μετά του Υιού της και έτσι αποθνήσκει. Η ψυχή της πηγαίνει εις τον Παράδεισον, εκεί που πηγαίνουν οι άγιοι, δηλαδή εις τον χώρον εκείνον των ψυχών μόνο, που αναμένουν την ανάσταση των νεκρών.

    Αλλά έφυγε από τον Παράδεισον, όπως και ο Χριστός ως ψυχή μετά τον Σταυρόν, ηνωμένη, όμως, η ψυχή μετά της θεότητος, επανήλθε και επανηνώθη με το σώμα, έτσι τώρα και η Υπεραγία Θεοτόκος, επανενώνεται η ψυχή της με το σώμα της και ανασταίνεται, όπως ανεστήθη και ο Υιός της, ο Ιησούς Χριστός. Έτσι, λοιπόν, το σώμα της Υπεραγίας Θεοτόκου απέθανε, ετάφη, μετέστη η ψυχή στον Παράδεισον, ανέστη και ανήλθε εις τον ουρανόν. Γι’ αυτό σημειώνει ο Ψαλμωδός και προλαβαίνει να προφητεύσει ο ιερός Ψαλμωδός Δαβίδ στον 4^ο Ψαλμό του, στον στίχο 10: «Παρέστη ἡ βασίλισσα ἐκ δεξιῶν σου». «Στάθηκε», λέει, «παρέστη», δεν λέει «συνεκάθισε», αλλά «στάθηκε». Ο Υιός κάθεται στα δεξιά του Θεού Πατρός. Η Υπεραγία Θεοτόκος παρίσταται, στέκεται εις τα δεξιά του Υιού της. Πράγματι η θέση που κατέχει η Υπεραγία Θεοτόκος είναι πλάι στον Χριστό, ανάλογη με εκείνη που έχει ο Χριστός, ο Υιός της, πλάι, στα δεξιά, δηλαδή, του Θεού Πατρός.

    Ώστε, λοιπόν, η Υπεραγία Θεοτόκος ανελήφθη και κάθισε στα δεξιά του Υιού της, κατά το «Παρέστη ἡ βασίλισσα ἐκ δεξιῶν σου», «στάθηκε η βασίλισσα δεξιά Σου». Άρα η θέση της είναι άκρως τιμητική. Είναι μετά την Αγία Τριάδα! Συλλάβατέ το παρακαλώ αυτό. Αντιπρόσωπος του ανθρωπίνου γένους, η Υπεραγία Θεοτόκος είναι στη θέση εκείνη μετά την Αγία Τριάδα, μετά την θεότητα! Είναι ασύλληπτο, είναι ασύλληπτο! Δεν υπάρχουν λόγια να περιγράψουν αυτές τις πραγματικότητες. Γι'αυτό ο άγιος Ανδρέας Κρήτης, σημειώνει σε ένα ωραιότατο και θεολογικότατο τροπάριό του: «Χαίροις, μετὰ Θεὸν ἡ Θεός, τὰ δευτερεῖα τῆς Τριάδος ἔχουσα (:Να έχεις χαρά, εσύ που είσαι η Θεός μετά τον Θεόν, που κατέχεις τα δευτερεία της Αγίας Τριάδος) ἀμέσως ἡ δεχομένη τῶν ἐκ Θεοῦ δωρεῶν τὸ πλήρωμα ὅλον καὶ εἰς ἅπαντας ἀνθρώπους, ἀγγέλους τε τοῦτο διαπορθμεύουσα (:και δέχεσαι άμεσα όλες τις δωρεές του Θεού, και τις διαπορθμεύεις, τις διοχετεύεις και εις τους αγγέλους και εις τους ανθρώπους)». Θα λέγαμε, από το χέρι της Υπεραγίας Θεοτόκου, δέχεται όλος ο ουράνιος αγγελικός κόσμος, κι όλος ο επίγειος ανθρώπινος κόσμος, τις δωρεές του Θεού. Από το χέρι της Υπεραγίας Θεοτόκου.

     Ο άγιος Κοσμάς ο Μελωδός, στον Κανόνα που ακούσατε και ψάλλαμε προηγουμένως, δηλαδή στους ειρμούς, λέει: «Διὸ ἄχραντε σὺν τῷ Υἱῷ ἐγείρῃ διαιωνίζουσα (: γι΄ αυτό, Άχραντε, συ, Υπεραγία Θεοτόκε, που είσαι άχραντος, είσαι τόσο καθαρή, συ αναστήνεσαι μαζί με τον Υιόν, και μένεις εις τους αιώνας των αιώνων)». Διότι, όπως λέγει ο άγιος Ιωάννης ο Δαμασκηνός: «Οὐδὲν μέσον μητρὸς καὶ Υἱοῦ»· «δεν υπάρχει διαφορά μεταξύ του Υιού και της μητρός Του»! Δηλαδή, είναι πολύ κοντά. Γιατί; Διότι το σώμα του Υιού είναι το σώμα της μητρός.

      Ακόμη, σημειώνει ο άγιος Ιωάννης ο Δαμασκηνός ότι η Υπεραγία Θεοτόκος δεν φθάνει, όπως ο προφήτης Ηλίας «ὡς εἰς οὐρανόν», «κάπου στον ουρανόν», ούτε όπως ο Απόστολος Παύλος που ανέβηκε «ἕως τρίτου οὐρανοῦ», που είναι ο Παράδεισος, είναι ο χώρος των ψυχών, ο χώρος των δικαίων και των αγίων· όχι. Η Υπεραγία Θεοτόκος ανέβηκε έως αυτόν τον θρόνον τον βασιλικόν, τον θρόνον της θεότητος. Έτσι το σώμα της Θεοτόκου, αγαπητοί μου, υπερέβη την επωνυμία του. Τι θα πει σώμα; Θα πει σώμα υλικόν, ψυχικόν, ζωικόν. Ψυχικό θα πει ζωικό, όπως λέγει ο Απόστολος Παύλος. Υπερέβη όμως την επωνυμία του. Δηλαδή αυτό που είναι. Σώμα. Και τι έγινε; Σώμα πνευματικόν. Όταν όμως λέμε «σώμα πνευματικόν» δεν εννοούμε ότι απέβαλε αυτήν την βιολογικότητα, δεν ξέρω πώς να το πω, βέβαια αποβάλλεται η βιολογικότης, αλλά δεν απέβαλε αυτήν την ουσία του το σώμα, αυτό που ακριβώς λέμε «σώμα». Αλλά απλώς διέπεται όχι πια από τους φυσικούς ή βιολογικούς νόμους, αλλά από το Πνεύμα του Θεού. Θα είναι το ίδιο σώμα, εκείνο που θα πάρομε κι εμείς με την ανάσταση των νεκρών.

      Ναι, αγαπητοί μου, όλα τούτα είναι θαυμαστά πράγματα, δεν είναι αλλότρια, απομεμακρυσμένα, δεν είναι απλώς μία γιορτή που κάνομε για να δείξουμε κάποια θαυμαστά, αλλά μακρινά πράγματα για μας. Είναι δικά μας πράγματα. Είμαστε μέσα σε αυτά τα πράγματα εμείς οι ίδιοι, ο καθένας. Άπαξ και πήρε την ύπαρξη σε τούτον τον κόσμο, θα βρεθεί σε αυτήν την πορεία. Διότι η πορεία του Χριστού είναι η πορεία η δική μας. Μόνο που επικεφαλής της δικής μας της πορείας είναι η Υπεραγία Θεοτόκος, μετά τον Ιησούν Χριστόν. Και η Υπεραγία Θεοτόκος εδέχθη την νέκρωσιν μόνο τρεις ημέρες. Εμείς όλοι περιμένομε την κοινήν των πάντων ανάστασιν. Όταν θα ξανάρθει ο Χριστός και τότε θα αναστηθούν οι νεκροί και τότε θα ζήσομε, οι δίκαιοι και ευσεβείς, μαζί με τον Χριστό και την Υπεραγία Θεοτόκον εις τους αιώνες των αιώνων. Η ουσία της αναστάσεως και της σαρκός είναι κοινή στον Χριστό, στην Παναγία, σε μας. Είναι κοινή. Η δόξα διαφέρει. Γι'αυτό λέγει ο Απόστολος Παύλος: «Ἀστὴρ ἀστέρος ἐν δόξῃ διαφέρει».

      Δηλαδή για να το καταλάβετε, εδώ μέσα είμαστε 500 άνθρωποι. Όλοι είμαστε άνθρωποι. Έχομε την ίδια ουσία. Όλοι έχομε τα ίδια ανθρώπινα κύτταρα. Ο καθένας, όμως, έχει μία διαφορετική από θέσεως αξία. Ο ένας είναι πρωθυπουργός, ο άλλος είναι υπουργός, άλλος επαγγελματίας κ.λπ. Διαφέρει μόνο η κατάστασις, το αξίωμα. Η ουσία, όμως, είναι κοινή. Θα το πω άλλη μία φορά, γιατί αυτά πρέπει να γίνονται μαθήματά μας. Η ουσία του σώματος του αναστημένου του Χριστού, η ουσία του αναστημένου σώματος της Υπεραγίας Θεοτόκου και η ουσία του δικού μας σώματος όταν θα αναστηθεί, είναι κοινή, είναι η ίδια. Δεν μπορούσε να είναι διαφορετική. Γιατί ακριβώς πήρε ο Χριστός το δικό μας το σώμα, από την Παναγία μας, για να το κάνει αυτό που θα το έκανε, άφθαρτο και αθάνατο. Δεν πήρε κάτι άλλο. Πήρε το δικό μας το σώμα. Και συνεπώς το δικό μας το σώμα θα μοιάζει με το σώμα του Χριστού και της Υπεραγίας Θεοτόκου.

    Γι'αυτό ακόμη αν θέλετε, εκείνο που έχει σημασία… γιατί είτε το θέλομε, είτε δεν το θέλομε, θα αναστηθούμε· είναι μία πράξις που ενεργείται από τον Θεό και όχι από μας. Είτε μας αρέσει, είτε δεν μας αρέσει, είτε το πιστεύομε, είτε δεν το πιστεύομε· εκείνο που εξαρτάται από μας είναι αν θα αναστηθούμε «εἰς ἀνάστασιν ζωῆς» ή «εἰς ἀνάστασιν κρίσεως». Αυτό είναι δικό μας. Αν δηλαδή θα κριθώ από τον Θεό και θα καταδικαστώ ή θα μπω στην Βασιλεία Του. Ανάλογα με το τι διαθέτω, τι πίστη διαθέτω και τι πνευματική ζωή.

    Συνεπώς, θα λέγαμε, εκείνο που έχει σημασία για μας ακόμη είναι ότι η Υπεραγία Θεοτόκος μεσιτεύει για μας. Προσέξατε· η Εκκλησία βέβαια λέγει «πρεσβεύει». Λέει και «μεσιτεύει». Η Υπεραγία Θεοτόκος υπερέβη την πρεσβείαν και εισήλθε εις την μεσιτείαν. Κι αυτό είναι πάρα πολύ μεγάλο και σημαντικό. Υπερέβη, λοιπόν, την πρεσβείαν. Και μεσιτεύει η Υπεραγία Θεοτόκος. Όπως και η ανθρωπίνη φύσις του Χριστού μεσιτεύει προς τον Άγιον Τριαδικόν Θεόν, τον Πατέρα, τον Λόγο και το Πνεύμα του Θεού. Αυτή η μεσιτεία, όμως, είναι σπουδαία, διότι επειδή υπήρξε ο άνθρωπός μας η Υπεραγία Θεοτόκος, αυτή που έφαγε και ήπιε μαζί μας, αυτή που γεννήθηκε, αυτή που μπήκε μέσα στα ανθρώπινα πράγματα, αυτή που είναι εκατό τοις εκατό άνθρωπος, μας καταλαβαίνει, ξέρει, είναι η μητέρα του Χριστού και η μητέρα η δική μας, και μεσιτεύει για μας. Γι'αυτό λέγει και το τροπάριό της, το απολυτίκιό της: «Ἐν τῇ γεννήσει τὴν παρθενίαν ἐφύλαξας, ἐν τῇ κοιμήσει τὸν κόσμον οὐ κατέλιπες, Θεοτόκε». «Ναι, όταν έφυγες από τον παρόντα κόσμον, δεν άφησες τον κόσμον, αλλά μεσιτεύεις για τον κόσμον». Γι'αυτό ακριβώς και προς Εκείνην προσφέρονται τιμές και ικεσίες και λιτανείες.

     Πάντως εκείνο που γεμίζει χαρά την καρδιά της Εκκλησίας και της δίδει ελπίδα, θα το πω άλλη μία φορά, είναι ότι κατάφερε η Εκκλησία δια της δυνάμεως και χάριτος του Θεού, να στείλει άνθρωπο αντιπρόσωπό της εις τον ουρανό. Σήμερα μιλάμε για κατάκτηση, αγαπητοί μου, του σύμπαντος. Όμως ούτε ο θάνατος ενικήθη, ούτε η φθορά. Ούτε είναι δυνατόν να απεγκλωβιστούμε από το σύμπαν. Δισεκατομμύρια δισεκατομμυρίων χιλιόμετρα και αν βαδίσομε. Δισεκατομμύρια έτη φωτός και αν ταξιδέψομε, όπου και να πάμε, ακούσατέ το, το λέγει η Επιστήμη, πάντα στο κέντρο του σύμπαντος θα βρισκόμαστε, γιατί κάθε σημείο του σύμπαντος είναι το κέντρον του σύμπαντος. Ο άνθρωπος συνεπώς είναι εγκλωβισμένος μέσα στο σύμπαν. Δεν μπορεί να νικήσει την έξοδό του. Είναι αδιανόητη η έξοδος. Είναι τελείως αδιανόητη και στην λογική. Δεν μπορεί να νικήσει ακόμη ούτε τον θάνατον. Και όμως, αγαπητοί μου, η αληθής απελευθέρωσίς μας η πραγματική, απ’ αυτό το εγκλωβίζον σύμπαν και από αυτόν τον υπάρχοντα θάνατον, είναι ο Ιησούς Χριστός. Και αδιάσειστον δείγμα για ό,τι μας υπεσχέθη ο Χριστός, είναι η Θεοτόκος, η Υπεραγία μητέρα Του.

     Ας δοξάσομε, λοιπόν, τον Άγιον Τριαδικόν Θεόν για ό,τι εργάστηκε για μας. Ας τιμήσομε και την Υπεραγίαν Θεοτόκον, που ετίμησε όσο δεν μπορούσαμε να φανταστούμε, το ανθρώπινο γένος, κατακτώντας την Βασιλεία των Ουρανών.

              ΠΡΟΣ ΔΟΞΑΝ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΤΡΙΑΔΙΚΟΥ ΘΕΟΥ

     και με απροσμέτρητη ευγνωμοσύνη στον πνευματικό μας καθοδηγητή

                 μακαριστό γέροντα Αθανάσιο Μυτιληναίο,

ψηφιακή μεταγραφή και ηλεκτρονική επιμέλεια της απομαγνητοφωνημένης ομιλίας:

                              Ελένη Λιναρδάκη, φιλόλογος

 

ΠΗΓΕΣ:

·        Απομαγνητοφώνηση ομιλίας δια χειρός του αξιοτίμου κ. Αθανασίου Κ.

·        https://www.arnion.gr/mp3/omilies/p_athanasios/ueotokos/ueotokos_036.mp3