«Είμαστε Χριστιανοί;»
(Αρχιεπισκόπου Ιερωνύμου Α΄)
ΜΕΡΟΣ Β΄
Μέσα στο ατίθασο καρναβάλι κοσμικών εννοιών (T.V.), που επιβάλλεται παράλληλα με την αίρεση του οικουμενισμού και την αυθάδεια του πολιτικού συστήματος, οι εκκλησιολογικά ώριμες θέσεις περί αγάπης, του μακαριστού Ιερωνύμου (Α΄), αποτελούν νησίδα πνευματική.
Το βιβλίο του «Είμαστε Χριστιανοί;» δεν εντάσσεται στις εκδόσεις κάποιου γνωστού εκδοτικού οίκου. Προφανώς η έκδοσή του οφείλεται σε (αποκλειστικά) δική του πρωτοβουλία, γι’ αυτό και χρειάζεται περιπλάνηση σε βιβλιοπωλεία – παλαιοπωλεία για να το βρει κάποιος. Αξίζει!
Για τον ορθό πνευματικό μετασχηματισμό προσώπου και κοινωνίας, στις σελίδες του βιβλίου υπάρχουν πλούσιες (ανάλογες) πατερικές – εκκλησιολογικές και Γραφικές προσεγγίσεις.
Εντύπωση προκαλεί η πνευματική οξυδέρκεια του Ιερωνύμου (Α΄), όταν υπογραμμίζει στην Π. Διαθήκη ένα χωρίο «που να μπορή να το πάρει κανείς, πως αποτελεί έναν υπαινιγμό για τον τρόπο, που μπορεί να εκδηλώσουμε την αγάπη μας προς το Θεό. Είναι ένας στίχος απ’ τη Σοφία Σολομώντος, που λέει:
«Αρχή… αυτής (της Σοφίας) η αληθεστάτη παιδείας επιθυμία, φροντίς δε παιδείας αγάπη, αγάπη δε τήρησις νόμων αυτής (Σοφ. Σολ. στ΄, 17-18)» (Βλέπε Σελ. 30).
Ο Απ. Πέτρος στη λογική – πνευματική παρουσίαση των αρετών στην Β΄ Επιστολή του (1, 3-11), θέτει πρώτη την Πίστη και τελευταία την αγάπη.
Αυτή την πνευματική διαβάθμιση των επιπέδων αρετής, προφανώς τη γνώριζε ο μακαριστός Αρχιεπίσκοπος, γι’ αυτό και στο εσωτερικό του βιβλίου του σιωπάς, ακούγοντας μόνο το Λόγο. Γράφει ο ίδιος, σχετικά (Σελ. 95): «Όταν νομοθετή την ελεημοσύνη και την αγάπη προς τους ανθρώπους και μας ζητά να κάνωμε τον εαυτό μας οικτίρμονα, έχει βάλει έπαθλο πολύ μεγαλύτερο απ’ τη βασιλεία των Ουρανών, λέγοντας: «Όπως γένησθε όμοιοι του πατρός υμών του εν τοις ουρανοίς».
Συγκεφαλαιώνει ο Απ. Πέτρος κατά τρόπο ενοιολογικά επαρκή και κατά τρόπο κυριολεκτικά ανυπέρβλητο, την κλίμακα των αρετών, ότι δηλ. κατά βάθος ωφελεί τον άνθρωπο, σε επίπεδο πνευματικό, γνωσιοθεωρητικό, ως τα σταθερά μεγέθη της εν Χριστώ ζωής. Γράφει:
«και δι’ αυτό δε τούτο καταβαλόντες πάσαν σπουδήν προσθέσατε εις την πίστιν σας την αρετήν, εις δε την αρετήν την γνώσιν, εις δε την γνώσιν την εγκράτειαν, εις δε την εγκράτειαν την υπομονήν, εις δε την υπομονήν την ευσέβειαν, εις δε την ευσέβειαν την φιλαδελφίαν, εν δε τη φιλαδελφία την αγάπην».
1ο Σχόλιο: Έχω παρατηρήσει (γενικά) μεταξύ των πιστών (κληρικών – μοναχών και λαϊκών), ότι ανάγουν το σύνολο της πίστης τους εις την αρετήν («προσθέσατε εις την πίστιν σας την αρετήν» κατά τον Απ. Πέτρο) αλλά πάντα βλέπω, αποκομίζω την εντύπωση, ότι το μυαλό τους εργάζεται με βραδύτατους ρυθμούς σε πρόσθεση γνώσης. Πάντα με παραπέμπουν σε «ονομαστούς» κληρικούς, υπογραμμίζοντας την όσμωσή τους με τις θέσεις τους, χωρίς ποτέ να προβάλλουν μια ανάλυση πατερικών θέσεων∙ αδυνατούν δηλ. να κρατήσουν υψηλά το κύρος της Θεολογίας – Εκκλησιολογίας. Η πατερική γνώση θέτει ιδιαίτερα προβλήματα στρατηγικής και τακτικής εις την αντιμετώπιση των αιρέσεων, ενώ οι «σύγχρονοι» πιστοί ακολουθούν συστημική προσέγγιση της αιρέσεως του οικουμενισμού.
Ένας και πλέον αιώνας χωροχρονικής διεύρυνσης της ανοχής του οικουμενισμού, προβάλλεται (ακόμη) ως οικονομία. Ασφαλώς και δεν είναι (πλέον) οικονομία αλλά οπισθοχώρηση, ήττα! (τέλος σχολίου).
Ο μακαριστός Αρχιεπίσκοπος Ιερώνυμος (Α΄) στο βιβλίο του ακολουθεί μια ζηλευτή ανάλυση πατερικής διδασκαλίας – θέσεων. Μέτρησα – διάβασα εκτεταμένα αποσπάσματα από Πατέρες της Εκκλησίας και Εκκλ. συγγραφείς (23 τον αριθμό) στο βιβλίο του. Περισσότερα, όμως, είναι τα χωρία από την Αγία Γραφή.
Η αγάπη προς το Θεό και τον άνθρωπο δεν είναι – σύμφωνα με το πνεύμα του Αρχιεπισκόπου – να πιστέψουμε πως όλος ο κόσμος μας ανήκει, μα εμείς είμαστε για όλο τον κόσμο.
Γράφει, σχετικά: «Η καινούργια λοιπόν εντολή του Κυρίου απευθύνεται κατ' ευθείαν προς ένα σύνολο, ένα σώμα. Απευθύνεται στο σύνολο των μαθητών Του και κατόπιν σε όλους, όσοι θα θέλουν να είναι ή να γίνουν μαθητές Του (Σελ. 50).
Αναμφίβολα, η περίοδος που διανύουμε έχει εναγώνιο χαρακτήρα, διότι οι άνθρωποι δεν προσανατολίζονται στη βούληση της αγάπης προς τον Θεό και προς τον άνθρωπο.
Οι εξουσίες - κράτη δεν έχουν αφομοιώσει, ως κοινωνικά συστήματα, τις διαστάσεις της Αγάπης του Ευαγγελίου.
Τα κράτη αποκτούν δύναμη ισχύος και γνώσεως επάνω στο «εγώ-κέντρο» του πεπτωκότος ανθρώπου, δυστυχώς.
Συνέλεξα (γενικά) εκφράσεις-νοήματα της χριστιανικής διδασκαλίας και της Γραφής, επί των οποίων αναπτύσσεται το βιβλίο του Ιερωνύμου, όπως (παράδειγμα):
1) «Η αγάπη καρπός του Αγίου πνεύματος» 2) «Η αγάπη δωρεά του Θεού» 3) «Αγάπη και δικαιοσύνη - κοινωνική πρόνοια» 4) «Η αγάπη του Θεού για τον άνθρωπο» 5) «Αγάπη για την Πατρίδα» 6) «Η αγάπη ως γνώρισμα των Χριστιανών» κλπ.
Ο Ιερώνυμος ήτο πάντοτε ομόλογος των αγαπητικών στόχων του Ευαγγελίου, γι' αυτό και το βιβλίο του αποτελεί καίριο και θεμελιακό υπόβαθρο προσφοράς στο Εκκλησιαστικό Σώμα.
Οι σκέψεις του μου θυμίζουν τον Άγιο Απόστολο και Eυαγγελιστή Ιωάννη, ο οποίος (στο γήρας τους) τόνιζε: «Αγαπάτε αλλήλους».
Στο ερώτημα των Χριστιανών «Γιατί όλο το ίδιο κηρύττες;», απαντούσε: «είναι ο λόγος του Χριστού, κι' αυτό φτάνει».
Η διαλεκτική σκέψη του Αρχιεπισκόπου στο βιβλίο του, παρατήρησα, ότι κινείται μεταξύ δύο πόλων, του «γι’αυτό» και του «καθαυτό ή για μας», πάντα Χριστοκεντρικά.
Γράφει (Σελ. 144):
«Πόσα εκατομμύρια αδελφών του Κυρίου δεν θα σώζονταν απ' την πείνα, αν δίνονταν για όσους πεινούν αδελφούς μας και τα μισά απ' τα χρήματα, που σ’ όλες τις χώρες του κόσμου ξοδεύονται για καλλυντικά;
Ας μην αναφέρωμε πάλι τι θα γινόταν, αν τα όσα κάθε χρόνο ξοδεύονται για εξοπλισμούς δίνονταν στους πεινασμένους αδελφούς μας... Καθησυχάζουμε τη συνείδησί μας με τη δικαιολογία, ότι αυτοί είναι μακρυά μας. Αυτοί όμως που είναι κοντά μας; στην ίδια χώρα, στην ίδια πόλι, στην ίδια γειτονιά, πολλές φορές στην ίδια πολυκατοικία;
Και ύστερα απ' όλα αυτά έχουμε το θράσος να νομίζουμε, πως είμαστε Χριστιανοί...
Αμ' εκείνα που αφορά «το βασίλειον ιεράτευμα», εμάς που παρουσιαζόμαστε ως εκπρόσωποι του Κυρίου;
Τα χρυσάφια και τ' ασήμια και τα πολύτιμα πετράδια;
Αλλά και όλα τ' άλλα πανάκριβα πράγματα, που γεμίζουν τους ναούς μας; Και μάλιστα λέμε, πως μ' αυτά τιμάμε εκείνον, ενώ η αξία τους σε χρήμα μπορούσε να ξεδιψάση και να ταΐση για καιρό και να βγάλη απ' τη μιζέρια τους διψασμένους και πεινασμένους αδελφούς του;… Γιατί εμείς, οι χρυσοστόλιστοι ηγέτες δεν εκδηλώνουμε μια τέτοια πρωτοβουλία;
Ποιόν φοβόμαστε πως θα δυσαρεστήσουμε; Τον Κύριο ή τα ποίμνιά μας;
Το βέβαιο είναι, ότι εκείνο που Τον δυσαρεστεί και τον γεμίζει αγανάκτησι, είναι αυτό που γίνεται τώρα».
ΝΙΚΟΣ Ε. ΣΑΚΑΛΑΚΗΣ
ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΟΣ
===========================================
ΜΕΡΟΣ Α΄
Το βιβλίο «ΕΙΜΑΣΤΕ ΧΡΙΣΤΙΑΝΟΙ; - 1984» του Αρχιεπισκόπου τ. Αθηνών Ιερωνύμου Α', γράφτηκε υπό του Ιερωνύμου στην ύστατη φάση του Αρχιεπισκοπικού ορθόδοξου στοχασμού του, της παρελθούσης προοπτικής.
Κεντρικό θέμα του βιβλίου η αξία – εμπειρία, θεωρητική και πρακτική, του νοήματος – αρετής της Αγάπης που φανέρωσε ο Χριστός και ύμνησε ο Απ. Παύλος, χωρίς το διφορούμενο - διακεκομμένο νόημά της, που επιφέρει (συνήθως) η φιλαυτία, η ιδιοτέλεια ή το συμφέρον. Αγάπη στο βαθμό που ευθυγραμμίζεται με την Ευαγγελική εντολή του Χριστού.
Η αγάπη, ως βίωμα του Αρχιεπισκόπου που καταγράφεται στο βιβλίου του «ΕΙΜΑΣΤΕ ΧΡΙΣΤΙΑΝΟΙ;», φοβίζει, ξαφνιάζει, ξεβολεύει κάθε μελετητή από την τυχόν «άνετη» θέση του, όπως ήταν αυτή της 21ης Απριλίου.
1ο σχόλιο: Στο χώρο των πνευματικών πραγματικοτήτων, η Αγάπη βρίσκεται στην ύψιστη θέση. Είναι φανέρωση της Αγάπης του Χριστού, η δημιουργική κινητήρια δύναμη της αληθινής Εκκλησίας (όχι της οικουμενιστικής), που αποτελεί ουσία και σύνθεση με την διδασκαλία των Αγίων Θεοφόρων Πατέρων και των οικουμενικών Συνόδων∙ αποτελεί ακόμη κλήση προς την ανθρωπότητα, για να ξεπεραστούν αποτελεσματικά τα ατομικά, ομαδικά η κρατικά διεθνή προβλήματα. Είναι, θα λέγαμε, μία υπέρτατη παρουσία η Αγάπη του Ευαγγελίου που συνενώνει τον Χριστό με τον άνθρωπο.
Ως πρόλογο, ως γραπτό δίκαιο, παραθέτει ο μακαριστός Αρχιεπίσκοπος μία σχετική διδασκαλία του Αγίου Κοσμά του Αιτωλού: «… πρέπει να έχωμεν δυο αγάπες: αγάπη εις τον Θεόν και εις τους αδελφούς μας … διατί χωρίς αυτές τις δύο αγάπες είναι αδύνατον να σωθούμεν».
(Α΄ διδαχή - κριτική έκδοση Ζ. Β. Μενούνου, σελ. 121, 123) (Τέλος σχολίου)
Η συνείδηση της ουσίας του βιβλίου είναι απλόχερα κατανεμημένη στις σελίδες του βιβλίου, ως βίωμα της αλήθειας υπό του Αρχιεπισκόπου – συγγραφέως.
Στις σελίδες του βιβλίου έχω υπογραμμίσει ποικίλες φανερώσεις, που ανταποκρίνονται στο ορθόδοξο φρόνημα του μακαριστού Ιερωνύμου (Α)'.
Θα υπογραμμίσω ορισμένες φανερώσεις του, που τις θεωρώ θεμελιώδεις, πραγματικά οντολογικά ερείσματα της Ορθόδοξης πίστεως. Αντιγράφω:
Α) «Ο Άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος, κάνει πρώτα μια γενική σύστασι. Πρέπει να την προσέξουμε ιδιαίτερα οι Ορθόδοξοι, που, με το δίκιο μας, καυχόμαστε για την ορθή πίστη μας. Ατιμάζουμε, λέει ο Άγιος, το Θεό και γινόμαστε αφορμή να βλασφημείται το όνομά Του, όταν ο βίος μας, η ζωή μας, δεν συμπορεύεται με την πίστι μας» (Σελ. 71)
2ο Σχόλιο: Απόλυτη η συμφωνία του με τον Ι. Χρυσόστομο, ο οποίος τονίζει: «όρα μήποτε και ημείς επί τη ορθότητι της πίστεως καυχώμενοι, δια του μη συμβαίνοντα τη πίστει τον βίον επιδείκνυσθαι, τον Θεόν ατιμάζομεν, ποιούντες αυτών βλασφημείσθαι» (Ομιλία ΝΒ, εις τον Ευαγγελιστήν Ιωάννην, Migne 59, σελ 292). (τέλος σχολίου)
Β) «Eκτός από τις προσπάθειες για ενότητα μεταξύ των «Εκκλησιών», εδώ και μερικές δεκαετίες προσπαθούμε να έχουμε μεταξύ μας και ειρήνη. Ιδρύσαμε για το σκοπό αυτό την Κοινωνία των Εθνών (Κ.τ.Ε). Αποτέλεσμα; Μηδέν. Ιδρύσαμε τον Οργανισμό των Ηνωμένων Εθνών (Ο.Η.Ε) Αποτέλεσμα; Μηδέν.
Πιστέψαμε, ότι την εξασφαλίζουμε με την «ισορροπία του τρόμου», αλλά ειρήνη δεν μπορεί να ρθη στη Γη μας χωρίς το Χριστό. Και η ειρήνη είναι καρπός του Πνεύματος». (Σελ 151-152).
3ο Σχόλιο: Με το ενέργημα της τοποθέτησης εισαγωγικών στον όρο εκκλησίες, πραγματοποιεί αναγωγή στο αληθινό νόημα της εκκλησίας, που είναι η Ορθόδοξη εκκλησία.
Συνηγορεί προς τούτο και η φράση του (ανωτέρω) «που με το δίκιο μας, καυχόμαστε για την ορθή πίστη μας» (τέλος σχολίου)
Είναι μεγάλο το πρόβλημα της μεταφοράς του έργου του «ΕΙΜΑΣΤΕ ΧΡΙΣΤΙΑΝΟΙ;», στις λίγες γραμμές της εργασίας μας∙ πως θα παρουσιάσουμε δηλαδή (κατά το δυνατόν) μια ολοκληρωμένη εικόνα του.
Ένα μεγάλο τμήμα του βιβλίου είναι αποσπάσματα από Πατέρες της εκκλησίας και Εκκλ. συγγραφείς.
Εικοσιτρείς (23) Πατέρες καταχωρούνται στις σελίδες του.
Γράφει σχετικά:
Γ) «Τη σωστή άποψι στο πρόβλημα αυτό (Περί μοναχισμού-παρθενίας) την έχουν διατυπώσει τα στόματα του Λόγου, οι Πατέρες της Εκκλησίας μας. Πιο συγκεκριμένα, απ' τους παλαιότερους οι Άγιοι Κυπριανός, Μεθόδιος, Αμβρόσιος, Ιωάννης ο Χρυσόστομος, Ιερώνυμος, και οι νηπτικοί και ασκητικοί, για να περιορισθούμε μόνο σ' αυτούς, εξυμνούν πολύ την παρθενική ζωή.
Εν τούτοις δεν διδάσκουν, ότι αυτή μόνο είναι αρκετή για να μας ανοίξη ο Κύριος τις πύλες της Βασιλείας Του» (Σελ 81).
Στη σελίδα (80) κοιτάζοντας το χάρτη της διαχρονικής Ορθόδοξης Μοναχικής ζωής γράφει, ελέγχοντας (έμμεσα) και ταυτόχρονα την σημερινή Μοναχική πολιτεία:
«Στους αγώνες, που έχουν γίνει ανά τους αιώνες για τη διαφύλαξι της πίστεώς μας, ο μοναχισμός ήταν πάντοτε στις πρώτες γραμμές. Η απορία, λοιπόν, είναι: μπορεί ο μοναχός, χάρις μόνο στην αγαμία και γενικά στην μοναχική ζωή, χωρίς την υποταγή στις εντολές του Θεού, και μάλιστα στην εντολή της αγάπης, να κερδίση της αιώνια ζωή, ή, με άλλα λόγια, να θεωρηθή από τον Κύριο ως Χριστιανός, μόνο επειδή έχει πάρει τη μοναχική κουρά;» (Σελ 80).
4ο σχόλιο: Χαρτογραφώντας, σήμερα, την πορεία του συγχρόνου Μοναχισμού, η αποκοπή του από τον αγώνα κατά της παναιρέσεως του Οικουμενισμού, είναι πραγματικότητα.
Το μεγάλο λοιπόν πρόβλημά, σήμερα, στο χώρο της Ορθόδοξης Εκκλησίας, είναι (γενικά) η απουσία του μοναχισμού από τον αγώνα έναντι του οικουμενισμού.
Όσοι (ολίγοι) κληρικοί, μοναχοί και λαϊκοί, αγωνίζονται κατά της αιρέσεως του οικουμενισμού, αυτοί υπόκεινται σε θεωρητικό, επιθετικό καταιγισμό συκοφαντιών: «είσθε σχισματικοί», «ανυπάκουοι στην εκκλησία», «δεν είσθε οι αρμόδιοι» κλπ.
Έρχεται με τη σειρά της και η εικόνα (TV) με τη δύναμη χίλιων λέξεων∙ και η εικόνα (TV) που σύμφωνα με τους ειδικούς προωθεί τη γραμμική, γρήγορη και επιφανειακή ανάλωση της πληροφορίας, καθιστώντας τους ανθρώπους παθητικούς δέκτες, παρουσιάζοντας πότε τα «νέα του τρομολαγνοτηλεοπτικού δελτίου ειδήσεων» και πότε τους χαλαρούς (αιρετικούς) στον ορθόδοξο ιστό οικουμενιστές επισκόπους - πατριάρχες (τέλος σχολίου)
Πέρα από τα ψευτοδιεθνιστικά αναμηρυκάσματα και τις ψευτοεκδοχές - ψευτοπροοδευτικές εκδοχές του «αγαπητικού οικουμενισμού», ο Ιερώνυμος (Α), αντίθετα, στο βιβλίο του παρουσιάζει την ορθόδοξη διάσταση της Αγάπης.
ΠΕΡΙ ΒΑΠΤΙΣΜΑΤΟΣ
Στη Σελ. 177 γράφει:
«Μπορεί οι Πατέρες της Εκκλησίας μας να ερμήνευσαν σωστά τα λόγια των Αποστόλων, όπως π.χ. ο Άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος, που μας υπενθυμίζει, πως με το βάπτισμά μας έχομε γίνει μια Εκκλησία, και πως αποτελούμε μέλη, συναρμολογημένα σε μια κεφαλή και ότι όλοι έχομε γίνει ένα σώμα (εις τα πράξεις των Αποστόλων - Ομιλία ΚΔ - Migne 60, σελ 190,), ξεχνούμε όμως… ότι, αν τυχόν παραμεληθή ένα από τα μέλη (έλλειψη αγάπης), τα πάντα παρημελήθηκαν».
5ο Σχόλιο: Ο Ιερώνυμος (Α') επιβεβαιώνει, ως πίστη του, τις διαδρομές που ακολούθησε ολόκληρη η Εκκλησία στα ίχνη των Αγίων Αποστόλων και στα ίχνη των Πατέρων, περί ενός βαπτίσματος και μόνο μιας Εκκλησίας (τέλος σχολίου).
Ιχνογραφήσαμε ορισμένες σημαντικές Ορθόδοξες προσεγγίσεις από το έργο του (211 σελίδες). Η αίσθηση δικαίου με ωθεί συνειδησιακά να συνεχίσω μ' ένα ακόμη άρθρο για το βιβλίο του ως μέρος (Β).
ΝΙΚΟΣ Ε. ΣΑΚΑΛΑΚΗΣ
ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΟΣ