ΤΟ ΘΕΟΒΑΔΙΣΤΟΝ ΟΡΟΣ ΣΙΝΑ ΣΕ ΠΡΩΤΟΦΑΝΗ ΚΡΙΣΙ
ΛΑΙΜΗΤΟΜΟΣ: «ΥΠΟΓΡΑΨΑΤΕ ΕΚΟΥΣΙΩΣ ΤΗΝ ΕΚΧΩΡΗΣΙΝ ΤΗΣ ΜΟΝΗΣ»
Ἡ πολιτικὴ ἀμφισβήτησις τοῦ ἱεροῦ θεσμοῦ, οἱ ἐκπτώσεις τοῦ Ἀχτιναμὲ τοῦ Μωάμεθ, οἱ μεθοδεῖες τῆς Αἰγύπτου καὶ οἱ εὐθῦνες τῆς Ἑλλάδος.
Γράφει ο Παναγιώτης Κοσμίδης
Δὲν εἶναι ἕνα ἀκίνητο — εἶναι ἱερὸ μνημεῖο τῆς Ὀρθοδοξίας
Ὑπάρχουν τόποι ποὺ δὲν ἀποτιμῶνται μὲ τὴν ἀξία τῆς γῆς τους. Ἕνας ἐξ αὐτῶν εἶναι τὸ θεοβάδιστον Ὄρος Σινᾶ καὶ ἡ Ἱερὰ Μονὴ τῆς Ἁγίας Αἰκατερίνης. Ἡ βιβλικὴ παράδοσις συνδέει τὸ Ὄρος μὲ τὴν παραλαβὴ τῶν πλακῶν τοῦ Νόμου ὑπὸ τοῦ Μωυσέως, ἐνῶ ἡ Μονή, μὲ ἱστορία ποὺ ἀνάγεται στὴν ὕστερη ἀρχαιότητα καὶ ἀναπτύσσεται ἰδιαιτέρως κατὰ τὸν ἕκτον αἰῶνα, διαφυλάσσει μακραίωνη μοναστικὴ καὶ λατρευτικὴ παράδοσι, χειρόγραφα, εἰκόνες καὶ ἀνεκτίμητα κειμήλια.
Ἡ ὑπόθεσις τοῦ Σινᾶ δὲν εἶναι, συνεπῶς, μία συνήθης διαφορὰ περὶ ἀκινήτων. Ἀφορᾷ τὴν ἐλευθερία τῆς λατρείας, τὴ συνέχεια τῆς μοναχικῆς ζωῆς καὶ τὴν προστασία τῆς παγκοσμίου πολιτιστικῆς κληρονομίας. Ἐν προκειμένῳ, ἡ ἱστορικὴ μνήμη, οἱ θρησκευτικοὶ θεσμοὶ καὶ οἱ διακρατικὲς σχέσεις συναντῶνται σὲ ἕνα ζήτημα ὑπερτοπικῆς καὶ διαχρονικῆς σημασίας.
Τὸ κρίσιμο ἐρώτημα εἶναι ἐὰν ἡ Μονὴ θὰ προστατευθῇ μὲ σαφεῖς, δεσμευτικὲς καὶ ἐφαρμόσιμες νομικὲς ἐγγυήσεις ἢ θὰ παραμείνῃ ἐκτεθειμένη σὲ ἀβεβαιότητα καὶ μελλοντικὲς ἀμφισβητήσεις. Ἡ προστασία ἑνὸς τέτοιου θεσμοῦ δὲν μπορεῖ νὰ στηρίζεται μόνον σὲ πολιτικὲς διαβεβαιώσεις· ἀπαιτεῖ σταθερὸ καὶ διεθνῶς ἀξιόπιστο πλαίσιο κατοχυρώσεως τῶν δικαιωμάτων του.
Ἀπὸ τὸν Μέγα Ἀλέξανδρο στοὺς Ἁγίους τῆς Αἰγύπτου
Ἡ Αἴγυπτος συνδέεται στενότατα μὲ τὴν ἑλληνικὴ ἱστορία ἀπὸ τὴν ἀρχαιότητα. Ὁ Μέγας Ἀλέξανδρος ἵδρυσε τὴν Ἀλεξάνδρεια, ἡ ὁποία ἀνεδείχθη σὲ σπουδαῖο κέντρο γραμμάτων, φιλοσοφίας καὶ παιδείας. Ἡ χώρα κατέχει, ἐπίσης, ξεχωριστὴ θέση στὴν ἱστορία τῆς Ἐκκλησίας, καθὼς ἀνέδειξε μεγάλες μορφὲς τοῦ Χριστιανισμοῦ, ὅπως ὁ Μέγας Ἀντώνιος, ὁ Μέγας Ἀθανάσιος, ὁ Κύριλλος Ἀλεξανδρείας καὶ ὁ Παχώμιος.
Μέσα σ’ αὐτὴν τὴν πνευματικὴ παράδοση ἐντάσσεται καὶ ἡ Μονὴ τῆς Ἁγίας Αἰκατερίνης. Ἡ προστασία της δὲν ἀποτελεῖ ζήτημα μόνον τῶν μοναχῶν ἢ τῆς Ἑλλάδος, ἀλλὰ καὶ ζήτημα σεβασμοῦ τῆς παγκοσμίου πολιτιστικῆς καὶ θρησκευτικῆς κληρονομίας. Ἡ ἱστορικὴ σημασία της ἀπαιτεῖ συγκεκριμένες ἐγγυήσεις καὶ ἔμπρακτη προστασία, ὄχι μόνον διπλωματικοὺς ἐπαίνους καὶ δημοσίους ἐπαίνους περὶ θρησκευτικῆς συνυπάρξεως.
Τὸ Ἀχτιναμὲ τοῦ Μωάμεθ καὶ ἡ παράδοσις τῆς προστασίας
Στὴ μοναστηριακὴ παράδοση κατέχει σημαντικὴ θέση τὸ λεγόμενο Ἀχτιναμὲ τοῦ Μωάμεθ, ἔγγραφο τὸ ὁποῖο, κατὰ τὴν παράδοσι, παρεῖχε προστασία στοὺς μοναχοὺς καὶ διασφάλιζε τὴ θρησκευτική τους ζωή. Σύμφωνα μὲ τὴν ἴδια παράδοση, συνδέεται μὲ τὸ 623 μ.Χ. καὶ μὲ τὴν ἀποτύπωση τῆς παλάμης τοῦ Μωάμεθ ἐπὶ τοῦ κειμένου, ὡς συμβόλου προστασίας.
Ἀναφέρεται, ἐπίσης, ὅτι τὸ πρωτότυπο μεταφέρθηκε στὴν Κωνσταντινούπολι ἀπὸ τὸν σουλτᾶνο Σελίμ τὸν Πρῶτο, κατὰ τὴν κατάκτησι τῆς Αἰγύπτου τὸ 1517, καὶ ὅτι στὴ Μονὴ παρέμειναν ἀντίγραφα.
Τὸ Ἀχτιναμὲ δὲν μπορεῖ νὰ ἀντιμετωπίζεται ἁπλῶς ὡς ἕνα ἱστορικὸ κειμήλιο. Ἡ σημασία του συνδέεται μὲ τὴ μακραίωνη παράδοσι προστασίας τῆς Μονῆς καὶ μὲ τὸ εὐρύτερο ζήτημα τῶν θρησκευτικῶν δικαιωμάτων. Ἡ γνησιότητα, ἡ ἱστορικὴ διαδρομὴ καὶ ἡ νομικὴ ἰσχὺς τοῦ ἐγγράφου πρέπει νὰ ἐξετάζωνται μὲ σοβαρότητα καὶ τεκμηρίωσι, ὥστε νὰ διευκρινισθῇ ἐὰν καὶ μὲ ποιοὺς τρόπους δύναται νὰ συμβάλῃ στὴν προστασία τοῦ Σιναϊτικοῦ θεσμοῦ.
Ἡ δικαστικὴ ἀπόφασις καὶ τὸ πραγματικὸ διακύβευμα
Στὶς 28 Μαΐου 2025, τὸ Ἐφετεῖο Ἰσμαηλίας ἐξέδωσε ἀπόφασι σχετικὴ μὲ ἐκτάσεις καὶ ἀκίνητα τῆς περιοχῆς τῆς Ἁγίας Αἰκατερίνης. Ἡ ἀπόφασις ἀφοροῦσε συγκεκριμένες γαῖες καὶ τὸ νομικὸ καθεστώς τους. Ἡ ἔκτασις τῶν συνεπειῶν της καὶ ὁ ἀκριβὴς τρόπος μὲ τὸν ὁποῖον ἐπηρεάζει τὰ δικαιώματα τῆς Μονῆς ἀπαιτοῦν προσεκτικὴ ἐξέτασι τῶν δικαστικῶν ἐγγράφων. Ἡ ἀμφισβήτησις περιουσιακῶν δικαιωμάτων σὲ μία τόσο ἱερὰ καὶ ἱστορικὴ ἔδρα γεννᾷ, πάντως, σοβαρὲς ἀνησυχίες.
Ὁ Ἕλλην Ὑπουργὸς Ἐξωτερικῶν, Γεώργιος Γεραπετρίτης, ἀναφέρθηκε τὸν Ἰούλιο τοῦ 2025 στὶς ἐξελίξεις καὶ στὴν ἀναγνώρισι τῆς ἀδιαλείπτου θρησκευτικῆς παρουσίας τῆς Μονῆς. Ἡ ἀναγνώρισις αὐτή, ὅμως, δὲν ταυτίζεται κατ’ ἀνάγκην μὲ τὴν κατοχύρωσι τῆς κυριότητος ἐπὶ τῶν ἐπίδικων ἐκτάσεων. Παρέμεναν, ὅπως προκύπτει ἀπὸ τὴ δημόσια συζήτησι, ζητήματα περιουσιακῶν δικαιωμάτων, νομικῆς προσωπικότητος καὶ συνεχείας τῆς μοναστικῆς κοινότητος.
Ἐδῶ βρίσκεται ἡ οὐσία τοῦ προβλήματος: ἡ θρησκευτικὴ παρουσία μπορεῖ νὰ ἀναγνωρίζεται, ἐνῶ τὸ περιουσιακὸ καθεστὼς νὰ παραμένῃ ἀβέβαιο. Ἡ Μονὴ χρειάζεται ἀσφάλεια γιὰ τὰ κτίρια, τὶς προσβάσεις, τὴ συντήρησι τῶν κειμηλίων καὶ τὴν ἀπρόσκοπτη συνέχισι τῆς μοναχικῆς ζωῆς.
Οἱ διαβεβαιώσεις δὲν ἀρκοῦν. Χρειάζονται σαφεῖς, δεσμευτικὲς καὶ ἐφαρμόσιμες νομικὲς ρυθμίσεις, οἱ ὁποῖες θὰ ἀντέχουν στὴ δοκιμασία τοῦ χρόνου καὶ δὲν θὰ ἐξαρτῶνται ἀπὸ τὴν ἐκάστοτε πολιτικὴ βούλησι. Τὸ ζητούμενο δὲν εἶναι μία πρόσκαιρη διευθέτησις, ἀλλὰ μία σταθερὰ καὶ διαχρονικὴ κατοχύρωσις, ἀντάξια τῆς παγκοσμίου σημασίας τοῦ Σινᾶ.
Ὁ ἐλ-Σίσι: ἡ τιμὴ τοῦ ἀξιωματικοῦ καὶ ἡ συνέπεια τοῦ ἡγέτου
Ὁ Πρόεδρος τῆς Αἰγύπτου, Ἄμπντελ Φαττάχ ἐλ-Σίσι, διαβεβαίωσε ὅτι ἡ Μονὴ θὰ διατηρήσῃ τὸ μοναδικὸ καὶ ἱερὸ θρησκευτικό της καθεστώς. Ἡ δέσμευσις αὐτὴ ἔχει πολιτικὴ σημασία, δὲν ἀποτελεῖ, ὅμως, ἀπὸ μόνη της νομικὴ ἐγγύησι οὔτε διασφαλίζει αὐτομάτως τὴ διαχρονικὴ προστασία τῆς Μονῆς.
Ὁ ἐλ-Σίσι προέρχεται ἀπὸ τὶς ἔνοπλες δυνάμεις καὶ ἔχει διατελέσει ἀνώτατος στρατιωτικός. Ἡ τιμὴ ἑνὸς ἀξιωματικοῦ καὶ ἡ ἀξιοπιστία ἑνὸς ἡγέτου κρίνονται ἀπὸ τὴ συνέπεια μεταξὺ λόγων καὶ πράξεων. Ἐὰν οἱ δημόσιες δεσμεύσεις δὲν μετατραποῦν σὲ συγκεκριμένες νομικὲς ἐγγυήσεις, ἡ πολιτικὴ ἀξιοπιστία τῆς ἡγεσίας δικαιολογημένα τίθεται ὑπὸ ἔλεγχον.
Τί ἀκριβῶς ὑποχρεώνεται νὰ διασφαλίσῃ ἡ αἰγυπτιακὴ πλευρά; Ποιες ἐγγυήσεις παρέχονται γιὰ τὴν κυριότητα, τὴ χρήση τῶν ἐκτάσεων καὶ τὴν αὐτοτέλεια τῆς Μονῆς; Καὶ ποῖα σκοπιμότης ὑπῆρξε πίσω ἀπὸ τὴν ἀναζωπύρωσι μιᾶς διαφορᾶς μὲ τόσο σοβαρὲς ἱστορικὲς καὶ θρησκευτικὲς προεκτάσεις;
Ἡ τιμὴ τῆς Αἰγύπτου θὰ διαφυλαχθῇ ὅταν ἡ ἡγεσία της ἐγκαταλείψῃ κάθε πρακτικὴ νομικῶν ἀκροβατισμῶν καὶ πολιτικῶν πιέσεων καὶ ἀποδείξῃ ἐμπράκτως ὅτι σέβεται τὴν ἱστορικὴ παρακαταθήκη τῆς Μονῆς. Ἡ προστασία τοῦ Σινᾶ δὲν πρέπει νὰ ἐξαρτᾶται ἀπὸ προσωπικὲς διαβεβαιώσεις, ἀλλὰ νὰ κατοχυρώνεται μὲ ὅρους σαφεῖς καὶ ἀναμφισβητήτους.
«Ὑπογράψατε ἑκουσίως τὴν καταδίκη σας»
Ἡ φράσις «Ὑπογράψατε ἑκουσίως τὴν καταδίκη σας· διαφορετικῶς θὰ ἀποφασίσωμεν μόνοι μας» ἀποδίδει τὴν ἀγωνία ποὺ γεννᾷ τὸ ἐνδεχόμενο νὰ ἀποδεχθῇ ἕνας ἱερὸς θεσμὸς ὅρους καταστρεπτικοὺς γιὰ τὸ μέλλον του. Δὲν πρόκειται γιὰ ἀκριβῆ παράθεσι καταγεγραμμένης δηλώσεως, ἐκτὸς ἐὰν αὐτὴ τεκμηριώνεται ἀπὸ συγκεκριμένο ἔγγραφο· πρόκειται γιὰ τὴν πολιτικὴ καὶ ἠθικὴ ἀποτύπωσι τοῦ διλήμματος ποὺ ἀντιμετωπίζει ἡ Μονή.
Τὸ δίλημμα θυμίζει τὸ γνωστὸ Μήλιον ζήτημα: τὴν ἐπιβολὴ τῆς βουλήσεως τοῦ ἰσχυροτέρου ἐπὶ τοῦ ἀσθενεστέρου. Ὅταν ἡ διαπραγμάτευσις διεξάγεται ὑπὸ τὴν ἀπειλὴ δυσμενεστέρων μονομερῶν ἀποφάσεων, ἡ ἐλευθερία τῆς συμφωνίας τίθεται εὔλογα ὑπὸ ἀμφισβήτησιν.
Μία λεόντειος συμφωνία, ἡ ὁποία ἀπαιτεῖ ἀπὸ τὴ Μονὴ νὰ ἀποδεχθῇ ὅρους δυσανάλογους πρὸς τὰ δικαιώματά της, θὰ ἰσοδυναμοῦσε μὲ παραχώρησι χωρὶς ἐπαρκῆ ἀνταλλάγματα καὶ χωρὶς πραγματικὴ ἀσφάλεια. Μία τέτοια ἐξέλιξις θὰ ἔπληττε ὄχι μόνον τὸ Σινᾶ, ἀλλὰ καὶ τὴν ἑλληνορθόδοξη παρουσία σὲ ἕναν τόπο παγκοσμίου θρησκευτικῆς σημασίας.
Τὸ ἐρώτημα εἶναι σκληρό, ἀλλὰ ἀναγκαῖο: ἐπιδιώκεται μία ἔντιμη καὶ ἀμοιβαίως δεσμευτικὴ συμφωνία ἢ ζητεῖται νὰ ἐπιλέξῃ ἡ Μονὴ τὸν τρόπο μὲ τὸν ὁποῖον θὰ ἀπολέσῃ τὰ δικαιώματά της; Ἡ ἀπάντησις δὲν θὰ δοθῇ μὲ ρητορικὰ σχήματα, ἀλλὰ μὲ τοὺς πραγματικοὺς ὅρους τῆς συμφωνίας καὶ τὶς νομικὲς συνέπειές της.
Ἡ ἑλληνικὴ κυβέρνησις: ἀπὸ τὴ διπλωματία στὴ λογοδοσία
Ἡ Ἑλλάδα συνδέεται μὲ τὴ Μονὴ μὲ δεσμοὺς πίστεως, γλώσσης, ἱστορίας καὶ πολιτισμοῦ. Ἡ εὐθύνη της δὲν ἐξαντλεῖται στὴν ἔκφρασι ἀνησυχίας ἢ στὴν ἀνταλλαγὴ διπλωματικῶν διαβεβαιώσεων. Τὸ Ὑπουργεῖο Ἐξωτερικῶν ἀνακοίνωσε τὸ 2025 ὅτι οἱ δύο χῶρες ἐργάζονταν γιὰ συμφωνία ποὺ θὰ διασφάλιζε τὸν ἱερὸ ἑλληνορθόδοξο χαρακτῆρα τῆς περιοχῆς, παράλληλα μὲ τὴ διευθέτησι τῶν περιουσιακῶν ζητημάτων καὶ τῆς νομικῆς προσωπικότητος τῆς Μονῆς.
Ποιες δεσμεύσεις ἐξασφαλίσθηκαν; Ποιοὶ ὅροι συμφωνήθηκαν; Ποιες νομικὲς ἐγγυήσεις ὑπάρχουν καὶ ποῖος ἐλέγχει τὴν ἐφαρμογή τους; Ἡ κυβέρνησις ὀφείλει νὰ ἐνημερώνῃ τὴ Βουλὴ καὶ τὴν κοινὴ γνώμη, στὸ μέτρο ποὺ ἐπιτρέπει ἡ διπλωματικὴ διαδικασία, γιὰ τὸ περιεχόμενο τῶν συμφωνιῶν καὶ τὰ πραγματικὰ ἀποτελέσματά τους.
Ἡ συνεργασία μὲ τὴν Αἴγυπτο εἶναι σημαντική. Ἡ διπλωματία, ὅμως, δὲν κρίνεται ἀπὸ τὶς προθέσεις ποὺ διακηρύσσονται, ἀλλὰ ἀπὸ τὰ ἀποτελέσματά της.
Ἐὰν οἱ ἁρμόδιοι ἀποδέχθηκαν ρυθμίσεις οἱ ὁποῖες ἀφήνουν τὴ Μονὴ ἐκτεθειμένη σὲ μελλοντικὲς διεκδικήσεις, τὸ σφάλμα δὲν θὰ μποροῦσε νὰ χαρακτηρισθῇ ἁπλῶς ἀφέλεια. Θὰ ἀπαιτοῦσε σοβαρὴ πολιτικὴ λογοδοσία. Καὶ ἐὰν ἀποδεικνύετο ὅτι παραμελήθηκαν οὐσιώδη ἐθνικὰ καὶ ἐκκλησιαστικὰ συμφέροντα, ἡ εὐθύνη θὰ ἔπρεπε νὰ ἐξετασθῇ μὲ τὴ δέουσα αὐστηρότητα.
Ὁ νόμος γιὰ τὴ Μονὴ στὴν Ἑλλάδα
Τὸ 2025 ψηφίσθηκε ὁ νόμος 5224/2025, μὲ τὸν ὁποῖον συνεστήθη στὴν Ἑλλάδα νομικὸ πρόσωπο δημοσίου δικαίου μὲ τὴν ἐπωνυμία «Ἑλληνορθόδοξη Ἱερὰ Βασιλικὴ Αὐτόνομος Μονὴ τοῦ Ἁγίου καὶ Θεοβαδίστου Ὄρους Σινᾶ στὴν Ἑλλάδα». Ἡ ρύθμισις ἀποσκοπεῖ στὴν ἐκπροσώπησι καὶ στὴ στήριξι τοῦ ἔργου τῆς Μονῆς.
Ἡ νομοθετικὴ αὐτὴ πρωτοβουλία παρουσιάσθηκε ὡς θεσμικὸ μέτρο προστασίας. Ἐν τούτοις, γεννᾶται τὸ ἐρώτημα ἐὰν ἡ δημιουργία νομικοῦ προσώπου στὴν Ἑλλάδα ἀντιμετωπίζει πράγματι τὰ κρίσιμα προβλήματα ἢ ἐὰν κινδυνεύῃ νὰ λειτουργήσῃ ὡς ἐπικοινωνιακὸ ἀντιστάθμισμα, χωρὶς νὰ θεραπεύῃ τὴν οὐσία τῆς διαφορᾶς.
Ἡ σύστασις νομικοῦ προσώπου στὴν Ἑλλάδα δὲν κατοχυρώνει αὐτομάτως τὰ ἐμπράγματα δικαιώματα τῆς Μονῆς στὴν Αἴγυπτο. Χρειάζεται σαφὴς προσδιορισμὸς τῶν περιουσιακῶν στοιχείων, τῶν διαδικασιῶν λογοδοσίας καὶ τῶν ἐγγυήσεων γιὰ τὴν αὐτονομία τῆς Σιναϊτικῆς Ἀδελφότητος.
Ἕνας νόμος ποὺ δημιουργεῖ θεσμικὸ περίβλημα, χωρὶς νὰ ἐξασφαλίζῃ τὴν ἀποτελεσματικὴ προστασία τῶν δικαιωμάτων στὸν τόπο ὅπου βρίσκεται ἡ Μονή, δὲν ἀρκεῖ. Ἡ νομοθετικὴ πρωτοβουλία θὰ κριθῇ ἀπὸ τὸ ἐὰν συμβάλλει οὐσιαστικῶς στὴν προστασία τῆς περιουσίας, τῆς αὐτοτελείας καὶ τῆς πνευματικῆς ἀποστολῆς τοῦ ἱεροῦ θεσμοῦ.
Ἡ ἐκκλησιαστικὴ διοίκησις καὶ ἡ εὐθύνη τῆς ἐνότητος
Ἡ προστασία τῆς Μονῆς συνδέεται καὶ μὲ τὴν ἐνότητα τῆς μοναστικῆς κοινότητος. Οἱ ἐξελίξεις γύρω ἀπὸ τὴν παραίτησι τοῦ Ἀρχιεπισκόπου Δαμιανοῦ, τὴ διαδοχὴ καὶ τὴ διοίκησι τῆς Μονῆς χρειάζονται προσεκτικὴ ἐξέτασι. Δημοσιογραφικὰ δημοσιεύματα τοῦ Ὀκτωβρίου 2026 ἀναφέρονται σὲ διαφωνίες μεταξὺ μοναχῶν καὶ δυσκολίες ποὺ ἐπηρεάζουν τὶς διαπραγματεύσεις.
Ἡ ἐκκλησιαστικὴ διοίκησις ὀφείλει νὰ διασφαλίζῃ τὴν τήρησι τῶν ἱερῶν κανόνων καὶ τοῦ Σιναϊτικοῦ Καταστατικοῦ, μὲ σεβασμὸ στὴν αὐτοτέλεια τῆς Ἀδελφότητος. Ἡ ἐνότητα δὲν σημαίνει σιωπὴ ἢ συγκάλυψι, ἀλλὰ ἐπίλυσι τῶν διαφωνιῶν μὲ διαφάνεια καὶ μὲ προτεραιότητα τὴν ἐπιβίωσι τοῦ ἱεροῦ θεσμοῦ.
Ἐὰν ἡ ἐσωτερικὴ ἀναταραχὴ ἀποδυναμώνῃ τὴ διαπραγματευτικὴ θέσι τῆς Μονῆς, τότε ἡ ἀποκατάστασις τῆς κανονικῆς τάξεως καθίσταται ἀκόμη πιὸ ἐπιτακτική. Ἡ μοναστικὴ Ἀδελφότης δὲν πρέπει νὰ μετατρέπεται σὲ πεδίο πολιτικῶν ἢ προσωπικῶν ἀντιπαραθέσεων. Ἡ προστασία τῆς Μονῆς προϋποθέτει ἐσωτερικὴ συνοχή, ἐκκλησιαστικὴ εὐθύνη καὶ ἀπαρέγκλιτο σεβασμὸ στὸ θεσμικό της πλαίσιο.
Τὸ Ἀχτιναμὲ καὶ ἡ φερομένη δικαστικὴ δήλωσις: παράλειψις ἢ σοβαρὸ σφάλμα;
Ἕνα ἀπὸ τὰ πλέον κρίσιμα ζητήματα εἶναι ὁ ἰσχυρισμὸς ὅτι, κατὰ τὴ μακρὰ δικαστικὴ διαμάχη τῶν ἐτῶν 2015–2025, ἡ Μονὴ δὲν ἐπικαλέσθηκε τὸ Ἀχτιναμὲ τοῦ Μωάμεθ στὰ δικαστικά της δικόγραφα, οὔτε στὸ Ἐφετεῖο οὔτε στὸ ἀνώτατο ἀκυρωτικὸ δικαστήριο.
Ἐὰν ἡ πληροφορία αὐτὴ ἐπιβεβαιωθῇ ἀπὸ τὸν ἔλεγχο τῶν δικαστικῶν φακέλων, γεννᾶται σοβαρὸ ἐρώτημα: διὰ τί ἕνα ἔγγραφο τὸ ὁποῖο ἡ μοναστηριακὴ παράδοσις συνδέει μὲ τὴ διαχρονικὴ προστασία τῆς Μονῆς δὲν ἀξιοποιήθηκε στὴ δικαστικὴ ἐπιχειρηματολογία;
Ἡ ἐπίκλησις τοῦ Ἀχτιναμὲ στὴ δημόσια συζήτησι, χωρὶς παράλληλη δικαστικὴ ἀξιοποίησί του, θὰ μποροῦσε νὰ θεωρηθῇ σοβαρὴ παράλειψις. Ἀπαιτεῖται, ὅμως, νὰ γνωρίζουμε ἐὰν τὸ ἔγγραφο εἶχε κατατεθῇ, ἐὰν ἦταν νομικῶς πρόσφορο καὶ ποιοὶ λόγοι ὑπῆρχαν γιὰ τὴν ἐπίκλησι ἢ τὴν παράλειψή του. Ἡ νομικὴ ἰσχὺς καὶ ἡ δυνατότης χρήσεώς του ἀποτελοῦν ζητήματα ποὺ ὀφείλουν νὰ ἐξετασθοῦν ἀπὸ εἰδικούς.
Ἀποκάλυψις ἐφημερίδος “Τό Βῆμα” (4 καί 11/10/26): ΑΛΗΘΕΣ Η ΨΕΥΔΕΣ; « ... Ἀκόμη σοβαρότερος εἶναι ὁ ἰσχυρισμὸς ὅτι ὁ τότε Ἀρχιεπίσκοπος Σινᾶ Δαμιανὸς προέβη σὲ γραπτὴ δικαστικὴ δήλωσι, μὲ τὴν ὁποία φέρεται νὰ ἀνεγνώριζε τὴν κυριότητα τοῦ αἰγυπτιακοῦ κράτους ἐπὶ τῶν ἐπίδικων ἀκινήτων, συμπεριλαμβανομένων τῆς Μονῆς καὶ τῶν παρεκκλησίων ... ».
Τὸ ἀκριβὲς κείμενο, τὸ δικαστικὸ πλαίσιο καὶ οἱ ἔννομες συνέπειες τῆς δηλώσεως αὐτῆς πρέπει νὰ δημοσιοποιηθοῦν. Ὑπῆρξε ἀνεπαρκὴς ἐνημέρωσις; Ἐπρόκειτο γιὰ νομικὸ χειρισμὸ μὲ σοβαρὲς συνέπειες; Ἀσκήθηκαν πιέσεις; Ἢ ὑπῆρξαν ἄλλες περιστάσεις ποὺ ἐπηρέασαν τὴ συγκεκριμένη ἐνέργεια;
Δὲν εἶναι θεμιτὸ νὰ ἐπιλέξουμε ἐκ τῶν προτέρων μεταξὺ «ἀνοησίας» καὶ «προδοσίας», χωρὶς νὰ γνωρίζουμε τὰ ἔγγραφα καὶ τὰ πραγματικὰ περιστατικά. Ἐὰν, ὅμως, ἐπιβεβαιωθῇ ὅτι ἔγιναν δεσμευτικὲς παραδοχὲς μὲ σοβαρὲς συνέπειες γιὰ τὴ Μονή, ἡ ὑπόθεσις ἀπαιτεῖ πλήρη ἔλεγχο καὶ ἀνάληψι εὐθύνης. Ἡ σιωπὴ δὲν μπορεῖ νὰ ὑποκαταστήσῃ τὴν ἀλήθεια.
Ἡ καταγγελλομένη εἰσβολὴ καὶ ἡ μετατροπὴ τῆς κρίσεως σὲ τραγωδία
Ἰδιαιτέρως σοβαρὲς εἶναι οἱ καταγγελίες περὶ εἰσόδου προσώπων ποὺ χαρακτηρίζονται ὡς μπράβοι στὴ Μονή, περὶ ἀλυσοδέσεως καὶ περιορισμοῦ Πατέρων, καθὼς καὶ περὶ ἀπομακρύνσεως μοναχῶν. Ἐὰν τὰ περιστατικὰ αὐτὰ ἐπιβεβαιωθοῦν, δὲν θὰ πρόκειται γιὰ μία ἁπλὴ ἐκκλησιαστικὴ διαφωνία, ἀλλὰ γιὰ ἐξαιρετικῶς σοβαρὴ προσβολὴ τῆς ἀνθρωπίνης ἀξιοπρεπείας καὶ τῆς τάξεως τῆς μοναστικῆς κοινότητος.
Κατὰ τὶς καταγγελίες ποὺ διατυπώνονται, πρόσωπο ὀνομαζόμενο Ἀβέρκιος φέρεται νὰ ὑπέδειξε ποιοὶ Πατέρες θὰ ἀπομακρύνονταν ἀπὸ τὴ Μονὴ ὑπὸ περιορισμόν. Ἡ εἰκόνα αὐτὴ παραπέμπει, κατὰ τὴν πολιτικὴ καὶ ἠθικὴ ἀποτίμησι τοῦ γράφοντος, σὲ πρακτικὲς ἐκφοβισμοῦ καὶ διαπομπεύσεως, οἱ ὁποῖες δὲν ἔχουν θέσι σὲ ἕναν ἱερὸ τόπο.
Ἡ κρίσις, ὅπως περιγράφεται, ἐπιδεινώθηκε ἀκόμη περισσότερο ὅταν, σύμφωνα μὲ τὶς σχετικὲς καταγγελίες, ὁ Πρωθυπουργὸς Κυριάκος Μητσοτάκης ἀπέστειλε ἀεροσκάφος γιὰ τὴ μεταφορά τοῦ Σεβασμιωτάτου Δαμιανοῦ καὶ προσώπων ποὺ συνδέονταν μὲ τὰ γεγονότα. Ἡ συγκεκριμένη ἐνέργεια, ὅπως καὶ οἱ συνθήκες ὑπὸ τὶς ὁποῖες πραγματοποιήθηκε, ἀπαιτεῖ τεκμηρίωσι καὶ δημόσιες ἐξηγήσεις.
Οἱ βαρύτατοι χαρακτηρισμοὶ καὶ οἱ ἀναφορὲς σὲ ποινικὰ ἀδικήματα δὲν μποροῦν νὰ ὑποκαταστήσουν τὴ δικαστικὴ ἀπόδειξι. Ἐὰν ἔχουν ἀσκηθῇ διώξεις ἢ ἔχουν ὑποβληθῇ μηνύσεις, πρέπει νὰ προσδιορισθοῦν οἱ σχετικὲς διαδικασίες καὶ οἱ ἐξελίξεις τους.
Τὸ οὐσιῶδες πολιτικὸ ἐρώτημα παραμένει: μήπως ἡ ἐσωτερικὴ κρίσις χρησιμοποιεῖται ὡς πρόσχημα γιὰ τὴν προώθησι ρυθμίσεων ποὺ θὰ ἀποδυναμώσουν τὴν αὐτοτέλεια τῆς Μονῆς; Ἡ Ἑλλάδα καὶ ἡ Ἐκκλησία ὀφείλουν νὰ ἀποτρέψουν κάθε ἐπανάληψι παρομοίων περιστατικῶν καὶ νὰ ἐξασφαλίσουν ὅτι οἱ Πατέρες θὰ προστατεύωνται ἀπὸ κάθε μορφὴ βίας ἢ ἐκφοβισμοῦ.
Ἡ 24η Ὀκτωβρίου 2026 καὶ τὰ ἀνοικτὰ ἐρωτήματα
Σύμφωνα μὲ δημοσίευμα τῆς «Καθημερινῆς» τῆς 2ας Ὀκτωβρίου 2026, ἡ 24η Ὀκτωβρίου ἀποτελεῖ κρίσιμο χρονικὸ ὁρόσημο γιὰ τὴ δικαστικὴ ἐξέλιξι τῆς ὑποθέσεως. Τὸ δημοσίευμα ἀναφερόταν σὲ ἐφέσεις κατὰ τῆς ἀποφάσεως τοῦ Ἐφετείου Ἰσμαηλίας καὶ σὲ δυσκολίες τῶν συνομιλιῶν. Ἡ ἡμερομηνία αὐτὴ δὲν προεξοφλεῖ τὴν τελικὴ λύσι· ἀπαιτεῖται ἐπίσημη καὶ ἐπαληθεύσιμη ἐνημέρωσις γιὰ τὴ δικαστικὴ πορεία καὶ τὰ ἀποτελέσματα τῶν διαπραγματεύσεων.
Θὰ κατοχυρωθοῦν τὰ δικαιώματα τῆς Μονῆς ἐπὶ τῶν ἀναγκαίων χώρων; Θὰ διασφαλισθοῦν ἡ νόμιμη παραμονὴ καὶ ἡ συνέχισις τῆς μοναστικῆς κοινότητος; Θὰ ὑπάρξῃ δεσμευτικὸ πλαίσιο προστασίας ἀπὸ νέες μονομερεῖς ἀμφισβητήσεις; Καὶ θὰ γνωστοποιηθοῦν οἱ πραγματικοὶ ὅροι κάθε συμφωνίας;
Οἱ ἀπαντήσεις πρέπει νὰ δοθοῦν μὲ ἔγγραφα, σαφεῖς νομικὲς ρυθμίσεις καὶ συγκεκριμένες δεσμεύσεις. Ἡ ἱστορικὴ βαρύτης τοῦ ζητήματος δὲν ἐπιτρέπει ἐφησυχασμὸ οὔτε ἀόριστες διαβεβαιώσεις.
Ἀπὸ τὸ Σινᾶ εἰς τὴν Κύπρον, τὶς Πρέσπες καὶ τὸ Αἰγαῖον
Ἡ ὑπόθεσις τοῦ Σινᾶ ἐπαναφέρει τὸ ζήτημα τῆς προστασίας τῆς ἱστορικῆς μνήμης, τῆς θρησκευτικῆς κληρονομίας καὶ τῶν δικαιωμάτων ποὺ ἡ Ἑλλάδα θεωρεῖ ὅτι ὀφείλει νὰ διαφυλάσσῃ. Ἡ Κύπρος, οἱ Πρέσπες καὶ τὸ Αἰγαῖο ἀφοροῦν διαφορετικὰ πολιτικὰ δεδομένα καὶ δὲν πρέπει νὰ ἐξισώνονται μὲ τὴν ὑπόθεσι τοῦ Σινᾶ. Ὑπάρχει, ὅμως, κοινὸ δίδαγμα: οἱ διακηρύξεις δὲν ἀρκοῦν χωρὶς τεκμηρίωσι, συνέπεια καὶ ἐπαγρύπνησι.
Ἡ Ἑλλάδα δὲν καλείται νὰ ἀμφισβητήσῃ τὴν κυριαρχία τῆς Αἰγύπτου, ἀλλὰ νὰ ἀξιοποιήσῃ τὴ διπλωματία καὶ τὸ διεθνὲς δίκαιο, ὥστε νὰ διασφαλισθῇ ἡ ἀπρόσκοπτη λειτουργία τῆς Μονῆς καὶ ἡ προστασία τῶν δικαιωμάτων της.
Ἡ νομικὴ καὶ ἱστορικὴ τεκμηρίωσις πρέπει νὰ περιλάβῃ τὶς διαχρονικὲς συμφωνίες, τὰ ἔγγραφα καὶ τὶς ρυθμίσεις ποὺ ἀνάγονται στὴ βυζαντινὴ περίοδο καὶ στὶς μεταγενέστερες ἐποχές, ἐφ’ ὅσον ἀποδεικνύεται ἡ ἰσχύς τους καὶ ἡ συνάφειά τους μὲ τὰ σημερινὰ δικαιώματα τῆς Μονῆς. Ἡ ἱστορικὴ συνέχεια δὲν ἀπαλλάσσει ἀπὸ τὴν ἀνάγκη νομικῆς τεκμηριώσεως· ἀντιθέτως, τὴν καθιστᾷ ἀκόμη πιὸ ἀναγκαία.
Λόγο πρέπει νὰ ἔχουν οἱ νομικοί, οἱ θεολόγοι καὶ οἱ ἱστορικοί. Ἡ προστασία τοῦ Σινᾶ δὲν εἶναι ὑπόθεσις ἀποκλειστικῶς πολιτικῶν χειρισμῶν, ἀλλὰ σύνθετο ζήτημα διεθνοῦς δικαίου, ἐκκλησιαστικῆς παραδόσεως καὶ ἱστορικῆς τεκμηριώσεως.
Τὸ χρέος τῶν Ἑλλήνων καὶ ὁ δημόσιος ἀπολογισμός
Ἡ Μονὴ τῆς Ἁγίας Αἰκατερίνης δὲν εἶναι ἕνα ἀκόμη ἀκίνητο. Εἶναι ζωντανὸς τόπος λατρείας, θεματοφύλαξ πνευματικῆς παραδόσεως καὶ μνημεῖο τῆς παγκοσμίου πολιτιστικῆς κληρονομίας.
Ἡ Αἴγυπτος ὀφείλει νὰ μετατρέψῃ τὶς διαβεβαιώσεις της σὲ σαφεῖς καὶ ἐφαρμόσιμες νομικὲς ἐγγυήσεις. Ἡ ἑλληνικὴ κυβέρνησις ὀφείλει νὰ ἐνημερώσῃ τὴν κοινὴ γνώμη γιὰ ὅσα διασφαλίσθηκαν καὶ ὅσα παραμένουν ἐκκρεμῆ. Ἡ Ἐκκλησία καὶ ἡ Σιναϊτικὴ Ἀδελφότης ὀφείλουν νὰ διαφυλάξουν τὴν κανονικὴ τάξι, τὴν ἐνότητα καὶ τὴν αὐτοτέλεια τῆς Μονῆς.
Ἡ πολιτικὴ καὶ ἐκκλησιαστικὴ ἡγεσία δὲν πρέπει νὰ ἐπαναπαύεται στὴν εἰκόνα τῆς ἀφελείας ἢ τῆς ἀδεξιότητος. Ὅταν διακυβεύονται ἱστορικὰ δικαιώματα καὶ ἱεροὶ θεσμοί, ἡ εὐθύνη εἶναι συγκεκριμένη καὶ ἀπαιτεῖ λογοδοσία. Ἡ πολιτικὴ εὐθυκρισία καὶ ἡ ἐκκλησιαστικὴ ἐπαγρύπνησις δὲν συμβιβάζονται μὲ τὴν ἀδιαφορία ἢ τὴν ἀποσιώπησι κρίσιμων δεδομένων.
Ὁ Ἀπόστολος Παῦλος προειδοποιεῖ γιὰ «γενεᾶς σκολιᾶς καὶ διεστραμμένης»· ἡ ἐπίκλησις, ὅμως, τῆς πατερικῆς καὶ ἀποστολικῆς παραδόσεως ἀπαιτεῖ πρωτίστως ἀλήθεια, δικαιοσύνη καὶ διάκρισι.
Ποιοὶ διαπραγματεύθηκαν; Τί συμφωνήθηκε; Ποια δικαιώματα κατοχυρώθηκαν; Ποια ζητήματα παραμένουν ἀνοικτά; Καὶ ποῖος θὰ ἀναλάβῃ τὴν εὐθύνη, ἐὰν οἱ δεσμεύσεις ἀποδειχθοῦν ἀνεπαρκεῖς;
Ὁ δημόσιος ἀπολογισμὸς δὲν σημαίνει στασιμότητα. Σημαίνει δυναμικὴ ἐπαγρύπνησι καὶ ἀξιοπρεπῆ ὑπεράσπισι τοῦ Ῥωμαίικου καὶ αὐτοκρατορικοῦ Ἑλληνισμοῦ, τῆς Ὀρθοδοξίας καὶ τῆς ἱστορικῆς παρακαταθήκης τους. Σημαίνει ἀπαίτησι νὰ λογοδοτοῦν ὅσοι εἶχαν τὴν ἁρμοδιότητα καὶ τὴν εὐθύνη νὰ προστατεύσουν τὸ ἱερὸ προσκύνημα.
Τὸ Σινᾶ δὲν χρειάζεται ἄλλες γενικὲς καὶ ἀόριστες διαβεβαιώσεις. Χρειάζεται ἱστορικὴ καὶ νομικὴ ἀσφάλεια, διαφάνεια καὶ ἔμπρακτη προστασία. Καὶ ὅταν ἡ ἱστορία, ἡ πίστις καὶ ἡ πολιτιστικὴ κληρονομία τίθενται σὲ δοκιμασία, ἡ σιωπὴ δὲν μπορεῖ νὰ ὑποκαταστήσῃ τὴν εὐθύνη.
Ὅταν ἴδης τόν φίλον σου (Κυρ. Μητσοτάκην) μέ τόν ἐχθρόν σου (Σι-Σι) σέ ἀγαστήν φιλίαν, τότε ἀμφότεροι εἶναι ἀσπονδοι ἐχθροί σου
ΦΩΤΟ-ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΙΚΗ ΑΝΑΦΟΡΑ
ΚΑΙ ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΙΣ
