Γέροντος Αθανασίου Μυτιληναίου: ΜΝΗΜΗ ΑΘΑΝΑΣΙΟΥ ΤΟΥ ΜΕΓΑΛΟΥ, ΠΑΤΡΙΑΡΧΟΥ ΑΛΕΞΑΝΔΡΕΙΑΣ-- Ο ΜΕΓΑΣ ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ ΚΑΙ ΟΙ ΑΙΡΕΣΕΙΣ Γ-- 18-1-2002β

 Απομαγνητοφωνημένη ομιλία του μακαριστού γέροντος Αθανασίου Μυτιληναίου

                              με θέμα:

                 Ο ΜΕΓΑΣ ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ ΚΑΙ ΟΙ ΑΙΡΕΣΕΙΣ

                                                   [εκφωνήθηκε στις 18-1-2002] [έκδοσις β΄]                                     

                                                                                                              

      Η Εκκλησία μας σήμερα, αγαπητοί μου, τιμά ένα μεγάλο της τέκνον, τιμά την μνήμη του εν αγίοις Πατρός ημών, Αθανασίου του Μεγάλου. Ο Μέγας Αθανάσιος εστάθη ένας πολύαθλος άγιος· γι'αυτό εξάλλου έτυχε της μεγάλης τιμής να ονομαστεί μέγας.

      Βρέθηκε, κατά θείαν οικονομίαν, στην πιο κρίσιμη στιγμή της εκκλησιαστικής μας ιστορίας. Βέβαια, ο δράκων, ο όφις ο αρχαίος, ο διάβολος, ο σατανάς, ήταν έτοιμος να καταβροχθίσει, κατά το όραμα της Αποκαλύψεως, τον αναμενόμενον να σαρκωθεί Μεσσίαν. Το ενθυμείσθε, από την Αποκάλυψη. Γι'αυτό, όταν δεν το πέτυχε, εστράφη κατά της γυναικός, που είναι η Θεοτόκος, είναι η Εκκλησία, και την κατεδίωξε με σκοπό να την καταστήσει «ποταμοφόρητον», δηλαδή να την πνίξει μέσα στο νερό. Κι αυτό είναι το νοητό «νερό» που επιχείρησε και συνεχίζει να επιχειρεί ο διάβολος για να πνίξει την Εκκλησία. Τι; Η αίρεσις. Η νοθεία, η αίρεσις. Είναι το νοητό νερό που θέλει να πνίξει ο διάβολος, ξαναλέγω, αγαπητοί μου, την Εκκλησίαν. Και τότε, στην εποχή του Μεγάλου Αθανασίου, είχε εμφανιστεί η αίρεσις του Αρείου, που εστάθη κεντρική αίρεσις, και η φοβεροτέρα μέσα εις την εκκλησιαστική μας ιστορία.

      Ο Μέγας Αθανάσιος ήταν τότε διάκονος του Πατριάρχου Αλεξανδρείας, Αλεξάνδρου. Και ο Μέγας Αθανάσιος, ομολογουμένως, το ομολογεί αυτή η ιδία η ιστορία, εστάθη η ψυχή του αντιαιρετικού αγώνος που ήσκησε η Εκκλησία με την συγκρότηση της Α΄ εν Νικαία Οικουμενικής Συνόδου. Ένεκα των αγώνων εξάλλου, αυτών των αγώνων, υπέστη τα πάνδεινα. Από τα 46 χρόνια αρχιερατείας του, τα 16 τα διήλθε εις την εξορία, που συνέβη σε πέντε φάσεις.

      Την αίρεση επολέμησε ο Μέγας Αθανάσιος και ενίκησε. Αλλά τι είναι η «αίρεσις»; Αυτό μας ενδιαφέρει πολύ. Από τους χαρακτηρισμούς που δίνουν οι Πατέρες της Εκκλησίας μας φαίνεται πολύ καθαρά τι είναι η αίρεσις. Καταρχάς, «αίρεσις» θα πει απόκλισις από την ορθή πίστη. Την απόκλιση αυτή την επιφέρει η προσπάθεια ερμηνείας της Αποκαλύψεως του Ευαγγελίου ή του Θεού μέσα στην Ιστορία, κατά τρόπον «λογικόν». Την λέξη «λογικόν» την βάζω εντός εισαγωγικών. Δηλαδή να ερμηνεύσουμε την παρουσία του Ιησού Χριστού με το μυαλό μας. Λογικά. Η αίρεσις, λοιπόν, τι είναι; Είναι η «λογική»- πάντα εντός εισαγωγικών η λέξις- η «λογική» ερμηνεία του δόγματος ή, γενικότερα, της χριστιανικής πίστεως. Είναι η απόπειρα κατανοήσεως του θείου Λόγου με την βοήθεια του ανθρωπίνου λόγου.

      Αλλά γνωρίζομε ότι δεν είναι δυνατόν αυτό ποτέ. Η προσέγγισις του μυστηρίου με την ανθρώπινη λογική εγγίζει τον ορθολογισμόν· να προσπαθώ να καταλάβω εκείνα που ο Θεός ενήργησε και ενεργεί με το δικό μου το μυαλό. Συγκεκριμένα: «Ο Θεός είναι άπειρος. Ο Θεός είναι Πνεύμα. Πώς είναι δυνατόν, λοιπόν, τώρα ο Θεός να γίνει άνθρωπος και να βρεθεί ανάμεσά μας; Ούτε ακόμη μπορώ να συλλάβω αυτήν την κένωση του Θεού Λόγου, δηλαδή να έρθει τόσο κοντά μας- μα δεν το χωράει το μυαλό μου! Άρα λοιπόν, δεν είναι δυνατόν αυτό να συνέβη. Ο Ιησούς Χριστός, λοιπόν, δεν είναι Θεός»...

      Αυτό έλεγε ο Άρειος. Προσπαθούσε να ερμηνεύσει κατά λογικόν τρόπον το δόγμα που ήταν υπέρλογον. Πέρα από την ανθρωπίνη λογική. Και όσοι προσπαθούν πάντοτε να ερμηνεύσουν το μυστήριον, κάθε μυστήριον, το πιο απλό θα έλεγα, το Βάπτισμα, πώς φεύγει το προπατορικόν αμάρτημα με το Βάπτισμα, πέφτουν έξω. Δημιουργείται μία απόκλισις και συνεπώς έχουμε την αίρεση. Έτσι, θα επαναλάβω την φράση μου, ότι τι είναι αίρεσις; Η «λογική» -πάντα εντός εισαγωγικών η λέξις- η «λογική» ερμηνεία του δόγματος. Ή, να ερμηνεύσω όλα εκείνα τα οποία δίδει ο Θεός Λόγος, με την ανθρωπίνη λογική.

     «Αἱρετικούς» ονόμασαν, λέγει ο Μέγας Βασίλειος, τους «παντελῶς ἀπερριγμένους καὶ κατ’ αὐτὴν τὴν πίστιν ἀπηλλοτριωμένους». Και μην ξεχνάμε ότι πατήρ της αιρέσεως είναι πάντοτε και κατά κανόνα, είναι ο διάβολος. Ο μεγάλος νοθευτής του θεανθρωπίνου προσώπου του Χριστού. Γι’ αυτόν ακριβώς τον λόγον, ο Αρειανισμός είναι αντίχριστος, επειδή στρέφεται κατά της θείας και ανθρωπίνης φύσεως του Χριστού. Είτε κατά της θείας, που είναι ο Αρειανισμός, είτε κατά της ανθρωπίνης φύσεως, που είναι ο Μονοφυσιτισμός - δηλαδή «δεν μπορεί, μία φύσις θα ήταν, η θεία» -αποδέχονται την θεία και οι Μονοφυσίται- «αλλά δεν πρέπει να πήρε ανθρωπίνη φύση». Βλέπετε; Το ένα άκρο με το άλλο άκρο. Είναι φοβερό!

     Και μην ξεχνάτε ότι αυτήν την στιγμή έχουν περάσει από τα γεγονότα αυτά περίπου 2000 χρόνια, μην ξεχνάτε ότι η Ευρώπη, η λεγομένη χριστιανική Ευρώπη, αρειανίζει. Το γνωρίζετε; Το έχει πει και το έχει αποδείξει ο πατήρ Ιουστίνος Πόποβιτς, ο Σέρβος αυτός, μεγάλος θεολόγος. Ότι, δηλαδή, η Ευρώπη πράγματι αυτήν την στιγμή αρειανίζει. Δηλαδή δεν δέχεται την θεία φύση του Χριστού. Κι αυτά θα ίσχυαν, όχι μόνο για τότε που λέμε τώρα, αλλά και για σήμερα ισχύουν πέρα για πέρα.

    Λέγει ο Μέγας Αθανάσιος ότι ο διάβολος είναι ο πατήρ της αρειανής αιρέσεως. Εκεί, στο βιβλίο του «Κατὰ Ἀρειανῶν». Ο Ευαγγελιστής Ιωάννης δίδει τον ορισμό του Αντιχρίστου. Προσέξατέ τον, τον ορισμό. Είναι γραμμένος εις την πρώτην του επιστολήν στο τέταρτο κεφάλαιον: «Πᾶν πνεῦμα ὃ μὴ ὁμολογεῖ τὸν Ἰησοῦν Χριστὸν ἐν σαρκὶ ἐληλυθότα, ἐκ τοῦ Θεοῦ οὐκ ἔστι». Δηλαδή, «κάθε άνθρωπος ο οποίος ομολογεί - ή άνθρωπος ή άγγελος, πᾶν πνεῦμα - ότι ο Ιησούς Χριστός ήλθε, έχει έλθει ἐν σαρκὶ, πραγματικά, ἐν σαρκὶ -Αυτόν που θα γράψουνε οι απόστολοι «Αυτόν που εψηλαφήσαμε, που φάγαμε και ήπιαμε μαζί Του, που καθίσαμε μαζί Του, που Τον είδαμε, Τον αγγίξαμε –πήρε πραγματική σάρκα δηλαδή»- αυτός είναι από τον Θεό, ο άνθρωπος».

      «Καί πᾶν πνεῦμα ὃ μὴ ὁμολογεῖ τὸν Ἰησοῦν Χριστὸν ἐν σαρκὶ ἐληλυθότα –δεν Τον ομολογεί ότι ήρθε με σάρκα, όπως είναι συγκεκριμένα, ο Μονοφυσιτισμός-  ἐκ τοῦ Θεοῦ οὐκ ἔστιν», «δεν είναι από τον Θεό ο άνθρωπος αυτός», «καὶ τοῦτό ἐστι τὸ τοῦ ἀντιχρίστου ὃ ἀκηκόατε», «και αυτό είναι», λέει, «το σημάδι του Αντιχρίστου που έχετε ακούσει», γράφει ο Ευαγγελιστής Ιωάννης στην Α΄του Καθολική επιστολή, ξαναλέγω, «ὅτι ἔρχεται, καὶ νῦν ἐν τῷ κόσμῳ ἐστὶν ἤδη». «Ήδη υπάρχει μέσα στον κόσμο». Γιατί μες στην Παρουσία του Χριστού άρχισε και η στραβή ερμηνεία του θεανθρωπίνου –λέμε: θεανθρωπίνου- προσώπου του Χριστού. Η στραβή ερμηνεία. Οι μεν: «Είναι μόνο ψιλός-το ψι με γιώτα- ψιλός άνθρωπος, δεν είναι Θεός»- οι δε: «Δεν έχει πραγματική, αλλά φαινομενική, κατά το δοκούν, κατά δόκησιν» -όπως έχομε και τους αιρετικούς, τους Δοκήτας κ.λπ.- «κατά δόκησιν ότι είχε σάρκα». Και οι δύο θέσεις είναι έξω από την πραγματικότητα.

      Γι'αυτό λέγει ο Ιωάννης ο Ευαγγελιστής, λέει στο πρώτο κεφάλαιο ότι «ὁ Λόγος σὰρξ ἐγένετο καὶ ἐσκήνωσεν ἐν ἡμῖν» κ.λπ. κ.λπ. «καὶ χωρὶς αὐτοῦ ἐγένετο οὐδὲ ἓν ὃ γέγονεν», «δεν έγινε τίποτα χωρίς Αυτόν»· που σημαίνει ότι είναι Θεός, είναι Παντοδύναμος, αλλά ήρθε εν σαρκί. Γιατί λέει «ὁ Λόγος σὰρξ ἐγένετο»; Κι άλλοτε σας έχω πει, αν έπρεπε να μεταφράσουμε αυτήν την φράση, επιτρέψατέ μου να το πω, πώς θα το μεταφράζαμε, να είμαστε ακριβείς: «Ο Λόγος, δηλαδή ο Θεός Λόγος, το δεύτερο πρόσωπον της Αγίας Τριάδος, έγινε κρέας!». Ωμό ε; Έγινε κρέας! Ξαναλέγω, ωμό. Γιατί; Γιατί θέλει να τονίσει ότι πραγματικά έγινε άνθρωπος ο Υιός και Λόγος του Θεού.

     Ο πατήρ Ιουστίνος Πόποβιτς, που σας είπα προηγουμένως, έλεγε ότι τρεις σταθμούς έχει ο Αντίχριστος μέσα εις την Ιστορία. Πρώτος είναι ο Ιούδας, που με την προδοσία του θέλησε να ματαιώσει το έργον του Χριστού. Ο ίδιος δεν επίστεψε, ο Ιούδας. Εάν συνεκινήθη και εάν έφθασε να αυτοκτονήσει, αυτά από ένα ανθρώπινο συναίσθημα: «Μα τι έκανα τώρα; Τι έκανα τώρα;». Αλλά ο Ιούδας δεν επίστεψε. Το είπε ο Χριστός. Είπε κάποια φορά που ήταν όλοι οι μαθηταί Του: «Όλοι δεν είναι καθαροί. Κάποιοι δεν πιστεύουν», είπε ο Χριστός. Τι ακριβώς; Και εννοούσε τον Ιούδα. Ότι δηλαδή δεν επίστευσε ότι είναι ο Ενανθρωπήσας Θεός Λόγος.

      Ο δεύτερος σταθμός είναι ο Άρειος, που αρνήθηκε την θεία φύση του Χριστού· διότι κατά τον Ιωάννη, όπως είδαμε, αντίχριστος είναι εκείνος που αμφισβητεί την θεία ή την ανθρωπίνη φύση του Χριστού.

       Και τρίτος είναι ο… -ακούστε- είναι ο Πάπας… Είναι ο Πάπας, αυτόν που δεχθήκαμε στην Αθήνα. Είναι ο Πάπας. Αν δεν το ακούσατε καλά, κάποιος κοιμότανε, να ξυπνήσει. Είναι ο Πάπας! Γιατί; Διότι εμφανίζει έναν Χριστιανισμό εκκοσμικευμένον· που τελικά ένας εκκοσμικευμένος Χριστιανισμός δεν μπορεί να σώσει. Είδατε τι διαμάχες έγιναν τον τελευταίο καιρό με το θέμα αν έπρεπε ή δεν έπρεπε να υποδεχθούμε τον Πάπα. Δεν έπρεπε να τον υποδεχθούμε γιατί είναι, είναι η Δύσις, η Ρώμη, εκκοσμικευμένος Χριστιανισμός, που, ξαναλέγω, ΔΕΝ ΣΩΖΕΙ! Καλώς έκαναν εκείνοι που έκαναν, και επίσημα πρόσωπα, που αντιστάθηκαν στο να λένε ότι δεν έπρεπε να έρθει ο Πάπας εις την Ελλάδα.

      Αλλά ας επανέλθομε, αγαπητοί μου, να δούμε από τους Πατέρες και άλλους χαρακτηρισμούς για την αίρεση. Τι είναι αίρεσις; Απαντάει ο Άγιος Κύριλλος Αλεξανδρείας: «Μολυσμὸς ψυχῆς, ἰὸς ἀσπίδων («ἰὸς» με γιώτα, που θα πει δηλητήριον· ἀσπίδες, ἡ ἀσπίς - τῆς ἀσπίδος είναι ένα μικρό φίδι, άσπρο είναι, δεν έχει μεγάλο μήκος, αλλά είναι φοβερά δηλητηριώδες)». Λοιπόν τι είναι η αίρεσις; «Ἰὸς ἀσπίδων». Λέγει ο άγιος Ιγνάτιος Αντιοχείας: «Τι είναι αίρεσις; Φθορά πίστεως».

       «Θεομίσητος ἐστὶν ἡ αἵρεσις, κἂν ἀνθρώπους ἔχει προστάτας», λέγει ο Μέγας Αθανάσιος. Και πράγματι, έχει ανθρώπους προστάτας η αίρεσις, εγώ με τα αυτιά μου, άκουσα έναν πολιτικό κάποτε, ήμουνα λιγότερο από ένα μέτρο από δίπλα του, το άκουσα πάρα πολύ καλά· πριν από σαράντα τόσα χρόνια, μακαρίτης είναι αυτός, πολύ διαφημιζόμενος πολιτικός και σπουδαίος και τρανός που είχε πει- τον άκουσα, σας είπα, με τα αυτιά μου- ότι ο Μέγας Αθανάσιος ήτανε άνθρωπος εμπαθής, εμπαθής άνθρωπος που τα έβαλε ο Μέγας Αθανάσιος με τον Άρειο. «Εμπαθής» λοιπόν, ε; Εμπαθής; Μπράβο… Δηλαδή ο άνθρωπος επίστευε κάπου εις τον Άρειον. Ναι!

     Ακόμη λέγει ο Μέγας Αθανάσιος ότι «Τι είναι αίρεσις; Η κυρίως βλασφημία». Αυτό είναι αίρεσις. Η κυρίως βλασφημία. Γι'αυτό, όποιος βλασφημήσει, λέμε, εις το Άγιον Πνεύμα δεν έχει συγχώρηση. Γι'αυτό η αίρεσις κατά κανόνα είναι βλασφημία κατά του Αγίου Πνεύματος. Και πάλι ο άγιος Κύριλλος Αλεξανδρείας μάς λέγει ότι βλασφημία είναι η αποστασία. Ο δε Ιερός Χρυσόστομος μας λέγει ότι «αίρεσις είναι η αποστασία». Οι δε Πατέρες της Α΄ Οικουμενικής Συνόδου χαρακτήρισαν το πράγμα, την αίρεσιν, «παντελή αθεΐα», «παντελή αθεΐα». Ο άγιος Θεόδωρος ο Στουδίτης είπε γι’ αυτήν ότι είναι «ἀλλοτρίωσις Χριστοῦ» · αποξένωσις, δηλαδή, από τον Χριστόν. Και πάλι ο άγιος Κύριλλος Αλεξανδρείας μας λέγει: «Τῆς ἐκείνου –δεν λέει του διαβόλου- μερίδος εἰσίν». Είναι η μερίδα, αυτοί οι οποίοι είναι αιρετικοί, είναι η μερίδα του διαβόλου. Και ο άγιος Αλέξανδρος Αλεξανδρείας λέγει ότι είναι πρόδρομος του Αντιχρίστου. Κι ο άγιος Ιγνάτιος αποκαλεί την αίρεση «βοτάνη διαβόλου».

    Είδατε τι χαρακτηρισμούς δίνουν και Σύνοδοι και Πατέρες για την αίρεσιν. Ο Θεός να μας φυλάει! Κάποιοι θέλουν να λέγουν τον Μέγαν Αθανάσιον, επαναλαμβάνω αυτό που είπα και προηγουμένως, «φανατικόν και στενόκαρδον». Αγαπητοί μου, είναι απλή η απάντησις. Η αίρεσις δεν σώζει. Επειδή είναι βλασφημία κατά του Θεού. Εάν λοιπόν κάτι δεν σώζει, θα ήταν φανατισμός να πολεμηθεί η αίρεσις;

     Στην εποχή μας, στον τόπο μας, έχομε εκατοντάδες, αυτήν την στιγμή, αιρέσεις. Αποχρώσεις αιρέσεων. Έχομε και παραθρησκείες· που παρασύρουν τους βαπτισμένους Χριστιανούς μας. Και λέει κανείς: «Άνθρωποι, κοιτάτε την αίρεση και φεύγετε σεις που βαπτιστήκατε στο όνομα του Αγίου Τριαδικού Θεού;». Και τώρα τελευταία… χμ! Θα αρχίσει να ανθεί ένα… ελεεινό λουλούδι, που λέγεται… «φεύγουμε από τον Χριστιανισμό» -γιατί συμβαίνει στην Ευρώπη αυτήν την στιγμή- «και πηγαίνουμε εις τον Μωαμεθανισμόν, στο Κοράνιον»… Μα το Κοράνιον μπορεί να συγκριθεί με το Ευαγγέλιον; Μα τι πράγματα είναι αυτά; Και τελευταία μάλιστα ειπώθηκαν ότι «να ψάξουμε», λέει, «να βρούμε κοινά» –άκουσον, άκουσον!- «κοινά σημεία», λέει, «του Ευαγγελίου με το Κοράνιον»! Από πού κι ως πού; Το Κοράνιον; Προϊόν του διαβόλου είναι. Από πού κι ως πού; Και μιλάμε, και είμαστε και θεολόγοι και λέμε τέτοια πράγματα; Είναι, δηλαδή, κατάντημα.

     Και η αιτία; Η άγνοια της Ορθοδόξου πίστεως. Η άγνοια, ακόμα, και της αιρέσεως· τι σημαίνει αίρεσις. Ακόμη είναι και η μη εκτίμησις της βαρύτητος του κακού. Ήδη είπαμε ότι η εκκοσμίκευσις που ασκεί αυτήν την στιγμή η Ρώμη είναι αίρεσις, επειδή νοθεύει την σταυρική διάσταση του Ευαγγελίου. Λέει ο Απόστολος Παύλος. Αυτό που θα σας πω είναι από την προς Φιλιππησίους επιστολή και ταιριάζει ολότελα με τα λεγόμενα της παπικής εκκλησίας, όταν θέλουν να κυριαρχήσουν σε όλον τον κόσμο: «Πολλοὶ γὰρ περιπατοῦσιν», λέγει, γράφει ο Απόστολος Παύλος, «οὓς (:τους οποίους) πολλάκις ἔλεγον ὑμῖν (:πολλές φορές σας είχα πει) νῦν δὲ καὶ κλαίων λέγω (:τώρα δε, που σας γράφω, τα μάτια μου γέμισαν δάκρυα), τοὺς ἐχθροὺς τοῦ σταυροῦ τοῦ Χριστοῦ· ὧν τὸ τέλος ἀπώλεια, ὧν ὁ θεὸς ἡ κοιλία» -δηλαδή ένας που τοποθετείται με υλιστικόν τρόπον ζωής, αυτό θα πει ότι «έχω θεό μου την κοιλιά»: «Τι θα φάω, τι θα πιω, τι θα κερδίσω, τι θα πετύχω»- - καὶ ἡ δόξα ἐν τῇ αἰσχύνῃ αὐτῶν (:και η δόξα, λέει, η δόξα τους είναι σε πράγματα που θα ‘πρεπε να ντρέπονται)».

      Σήμερα πάρα πάρα πολλοί νέοι μας αισθάνονται υπερηφάνεια για τις αμαρτωλές των κατακτήσεις· τους έρωτές των κ.τ.λ. κ.τ.λ. Για πράγματα, επαναλαμβάνω, που θα έπρεπε να ντρέπονται, αυτά τα θεωρούν δόξα τους και τιμή τους. Ή «ανδρισμό» τους…Πα πα πα… Αλλά, μη νομίσετε, φτάνομε, φτάνομε, φτάνομε σε εκείνα που έφτασαν και οι Σοδομίται. Το ακούσατε ασφαλώς. Εγώ τουλάχιστον το άκουσα δύο φορές, στις ειδήσεις. Τι; Υπουργός της Νορβηγίας παντρεύτηκε έναν… άνδρα, φίλο του κ.λπ. Ακούστε: «Παντρεύτηκε»! Έναν άνδρα! Δεν είναι παράξενο πράγμα αυτό… Και μάλιστα, είχε πολλές φορές ειπωθεί, όπου στην Ευρώπη, όπου, ας μην λέω θέσεις και τοποθετήσεις, παίρνουνε, έχουνε δικαιώματα και στις εργατικές πολυκατοικίες, παρακαλώ… Για να κάνουνε τι; Την καινούρια τους οικογένεια… Δι’ όνομα του Θεού… Δι’ όνομα του Θεού… Κατάντημα! Σοδομισμός! Πέρα για πέρα!

      Και συνεχίζει ο Απόστολος και να λέει: «Οἱ τὰ ἐπίγεια φρονοῦντες»… «Αυτοί οι οποίοι φρονούν ό,τι είναι επίγειο». Τίποτα το ουράνιο. Και συμπληρώνει: «Ἡμῶν γὰρ τὸ πολίτευμα ἐν οὐρανοῖς ὑπάρχει». «Αλλά το δικό μας πολίτευμα είναι εις τους ουρανούς». Δεν έχομε καμία σχέση με όλα αυτά τα πράγματα. Η πίστις μας είναι σταυρική· που θα πει: «Δέχομαι την άσκηση. Αμαρτωλός είμαι. Πέφτω. Σηκώνομαι. Αλλά, τι φαντάζομαι ότι είναι το κανονικό; Κατά τα άλλα αμαρτωλοί είμαστε όλοι». Αν, λοιπόν, ζούμε την κοσμική ζωή, είμεθα στην αίρεση, μην σας φαίνεται παράξενο, ότι είναι υπερβολικό.

      Η αίρεσις εμφανίζεται και στο δόγμα και στο ήθος. Αλλά και εις την κοινωνικότητα εμφανίζεται. Στον αιώνα μας εμφανίστηκε και εις την κοινωνικότητα αυτή η αίρεσις. Θυμάμαι τον πατέρα Γιέφτιτς, είναι Σέρβος, που είχε πει πού και πώς εμφανίζεται στην κοινωνικότητα η αίρεσις. Έχομε πολλά κοινωνικά συστήματα, που είναι αντίχριστα. Ας μην αναφέρω…Αν κανείς προσαρμόζεται σε αυτά, τότε είναι στην αίρεση.

        Αγαπητοί. Ο Μέγας Αθανάσιος είχε αντιληφθεί τον κίνδυνο της αιρέσεως, όσο κανείς άλλος στην εποχή του. Πολλοί του έλεγαν, εκ των μετριοπαθών: «Αντί να επιμένεις στον όρον ‘’ομοούσιος’’, να δεχθείς τον όρον ‘’ομοιούσιος’’». Ποια η διαφορά; Βέβαια, ο όρος «ομοιούσιος» ανέτρεπε τα πάντα. Μια λαμαρίνα γυαλισμένη μοιάζει ότι είναι ασημένια. Αλλά δεν είναι ασημένια! Είναι λαμαρίνα, είναι τσίγκος! Έτσι λοιπόν, το ίδιο πράγμα είναι να πω ότι ο Υιός είναι της ιδίας ουσίας με τον Πατέρα, δηλαδή Θεός, με το να πω ότι ο Υιός μοιάζει με τον Πατέρα; Το ίδιο πράγμα είναι; Όσο ο τσίγκος, σας είπα, με το ασήμι! Ήταν κάποια στιγμή που ο Μέγας Αθανάσιος έμεινε μόνος. Αλλ’ ήταν αλύγιστος! Γι'αυτό και το τροπάριό του τον καλεί «στῦλον ὀρθοδοξίας».

     Εμείς, τι πρέπει να κάνουμε; Να εκτιμούμε πάντοτε, αγαπητοί, το μέγεθος και την καταστροφή μιας αιρέσεως. Από την απλή συντροφιά που θα κάνομε με έναν αιρετικόν. Μας το λέει το Ευαγγέλιον: «Ούτε και καλημέρα δεν θα πείτε στον αιρετικό· γιατί θα πιάσει κουβέντα μαζί σας και θα σας ανατρέψει! Θα σας βάλει τρικλοποδιά! Μόνο μερικές ιδέες να σας βάλει μέσα σας, είναι αρκετό». Μου ΄λεγε μια κυρία, προ πολλών ετών μακαρίτισσα, ζούσε στην Κωνσταντινούπολη, είχε μια φιλενάδα και τι είχε γίνει; Είπε κάτι εις βάρος της Παναγίας… Ε, αυτή η γυναίκα δεν μπόρεσε ποτέ να βγάλει από το μυαλό της, παρότι ήτο ευσεβεστάτη κυρία, να βγάλει από το μυαλό της εκείνο που της φύσηξε η προτεστάντισσα φιλενάδα της… Μακριά, μακριά!

       Να μην έχομε, λοιπόν, καμία ποτέ κοινωνία με αιρετικούς. Όπως εξάλλου μας το παραγγέλνει το Πνεύμα το Άγιον: «Ούτε καλημέρα να μην πούμε», σας ξαναλέω, μη νομιστεί ότι είναι φοβερό αυτό. Να μιμούμεθα την σταθερότητα του Μεγάλου Αθανασίου στην Ορθοδοξία. Είναι η ώρα της Ορθοδοξίας τώρα, κρισιμοτάτη. Τότε θα μπορούμε να ισχυριζόμεθα ότι θα έχομε τιμήσει το μεγάλο τέκνον της Εκκλησίας μας, τον τροπαιούχο κατά των αιρέσεων, τον μέγαν εν αγίοις Πατέρα ημών Αθανάσιον, αμήν.

         ΠΡΟΣ ΔΟΞΑΝ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΤΡΙΑΔΙΚΟΥ ΘΕΟΥ

    και με απροσμέτρητη ευγνωμοσύνη στον πνευματικό μας καθοδηγητή

               μακαριστό γέροντα Αθανάσιο Μυτιληναίο,

             απομαγνητοφώνηση και ηλεκτρονική επιμέλεια κειμένου:

                             Ελένη Λιναρδάκη, φιλόλογος

ΠΗΓΗ:

https://www.arnion.gr/mp3/omilies/p_athanasios/mnhmh_agivn/mnhmh_agivn_045.mp3