Αρχ. Παύλου Δημητρακοπούλου
Θεολόγου - Ιατρός - συγγραφέως
Ι. Μ. Κυθήρων και Αντικυθήρων
Εν Κυθήροις τη 25η Ιανουαρίου 2026
Η σημερινή Κυριακή, αγαπητοί μου αδελφοί, είναι η 15η Κυριακή του Λουκά και το μεν αποστολικό ανάγνωσμα είναι μια περικοπή από την προς Εβραίους επιστολή του αποστόλου Παύλου, το δε ευαγγελικό μια περικοπή από το 19ο κεφάλαιο του κατά Λουκάν Ευαγγελίου. Στην περικοπή αυτή ο ευαγγελιστής Λουκάς μας περιγράφει την ριζική μεταστροφή ενός αρχιτελώνου, του Ζακχαίου. Πρόκειται για ένα άλλου είδους θαύμα, ένα θαύμα στο οποίο ο Κύριος θεραπεύει όχι κάποια ασθένεια του σώματος, αλλά την ψυχή ενός ανθρώπου, του Ζακχαίου, που έπασχε από τη θανάσιμη πνευματική ασθένεια της φιλαργυρίας και της πλεονεξίας.
Σύμφωνα με τη διήγηση του ευαγγελιστού: «Και εισελθών διήρχετο την Ιεριχώ· και ιδού ανήρ ονόματι καλούμενος Ζακχαίος, και αυτός ην αρχιτελώνης, και ούτος ην πλούσιος, και εζήτει ιδείν τον Ιησούν τις εστι, και ουκ ηδύνατο από του όχλου, ότι τη ηλικία μικρός ην. Και προδραμών έμπροσθεν ανέβη επί συκομορέαν, ίνα ίδη αυτόν, ότι εκείνης ήμελλε διέρχεσθαι». Δηλαδή καθώς ο Κύριος περνούσε μέσα από την πόλη της Ιεριχούς, εμφανίστηκε ένας άνθρωπος, που λεγόταν Ζακχαίος και αυτός ήταν αρχιτελώνης και πολύ πλούσιος. Και αυτός ζητούσε να δει τον Ιησούν, ποιος είναι, αλλά δεν μπορούσε να τον πλησιάσει λόγω της κοσμοσυρροής, γιατί ήταν κοντός στο ανάστημα. Και αφού έτρεξε μπροστά από εκείνους που τον ακολουθούσαν, ανέβηκε σε μια συκομουριά για να τον δει, επειδή από εκείνο τον δρόμο επρόκειτο να έλθη ο Ιησούς.
Ο Ζακχαίος, αν και ήταν πλούσιος, λόγω του ότι ήταν αρχιτελώνης, αν και ήταν μεγάλος αμαρτωλός, εξ’ αιτίας του ότι πλουτούσε αδικώντας και εκμεταλλευόμενος τους συμπατριώτες του, αν και ήταν, κυριολεκτικά μπορούμε να πούμε, βυθισμένος μέσα στην πλεονεξία και την φιλαργυρία, ωστόσο η ψυχή του είχε κάποια καλά στοιχεία. Είχε ακούσει για τον Χριστό, για τη διδασκαλία και τα θαύματα του, για το μεγαλείο της προσωπικότητός του και γεννήθηκε μέσα του η επιθυμία να δει και να γνωρίσει από κοντά, ει δυνατόν, τον Χριστό. Γι’ αυτό και μόλις έμαθε ότι αυτός ήρθε στην Ιεριχώ, ξεχνάει την όποια εργασία είχε, την όποια θέση είχε στην κοινωνία και κάνει τον παν για να τον δει. Και καθώς αυτό ήταν αδύνατον λόγω της κοσμοσυρροής, σκέφτεται να σκαρφαλώσει σε μια συκομουριά. Δεν τον απασχολεί το τι θα πουν όσοι θα τον δουν πάνω στο δέντρο, αν δηλαδή θα τον χλευάσουν, ή θα τον κακολογήσουν. Ένα τον απασχολεί: Να δει και να γνωρίσει τον Χριστό.
Και ο Κύριος, βλέποντας τον σφοδρό πόθο που είχε μέσα του ο Ζακχαίος, ανταποκρίνεται. Μολονότι συνθλίβεται και σπρώχνεται από τον λαό που τον περιστοιχίζει, πηγαίνει κατ’ ευθείαν στη συκομουριά για να βρει τον Ζακχαίο, σαν να υπήρχε για τον Χριστό εκείνη την ώρα μόνον ο Ζακχαίος. Πηγαίνει και του λέει: «Ζακχαίε, σπεύσας κατάβηθι· σήμερον γαρ εν τω οίκω σου δει με μείναι. Και σπεύσας κατέβη, και υπεδέξατο αυτόν χαίρων». Ζακχαίε, κατέβα γρήγορα από το δένδρο, διότι σήμερα πρέπει να μείνω στο σπίτι σου. Και αυτός κατέβηκε αμέσως και τον υποδέχθηκε στο σπίτι του με χαρά. Ως Θεός γνωρίζει τι ζητάει ο Ζακχαίος και του λέει ακριβώς αυτό που περίμενε και ανταποκρίνεται ακριβώς σ’ αυτό που ήθελε. Αν ο Ζακχαίος ήθελε μια φορά να φιλοξενήσει τον Χριστό, Εκείνος είχε άπειρες φορές περισσότερο την επιθυμία να έρθει στο σπίτι του Ζακχαίου, για να γίνει η επίσκεψή του αυτή αφορμή ριζικής και θερμής μετάνοιας. Πράγματι από την ημέρα εκείνη η ζωή του Ζακχαίου άλλαξε ριζικά, διότι ο Ζακχαίος μετανόησε για την μέχρι τότε αμαρτωλή ζωή του με μια έμπρακτη μετάνοια, όπως θα δούμε παρακάτω.
Τον ίδιο σφοδρό πόθο που είχε τότε ο Κύριος να έρθει στο σπίτι του Ζακχαίου, αγαπητοί μου αδελφοί, τον ίδιο ακριβώς πόθο έχει να έρθει και σε όλους μας, στον οίκο της ψυχής του καθενός από μας και να κατοικήσει μέσα μας μέσω του μυστηρίου της Θείας Ευχαριστίας. Άραγε κατά πόσον εμείς ανταποκρινόμαστε σ’ αυτόν τον πόθο του Κυρίου, όπως ανταποκρίθηκε ο Ζακχαίος; Και κατά πόσον είμαστε πρόθυμοι να προχωρήσουμε στη συνέχεια σε μια ριζική αλλαγή στη ζωή μας, σε μια δηλαδή θερμή και ειλικρινή και έμπρακτη μετάνοια, όπως εδώ στη περίπτωση του Ζακχαίου; Διότι όταν η μετάνοια μας δεν είναι έμπρακτη και περιορίζεται μόνο στα λόγια, δεν είναι αληθινή.
Στο διάστημα αυτής της φιλοξενίας και της συναναστροφής που είχε με τον Χριστό ο Ζακχαίος, ασφαλώς θα συγκλονίστηκε. Συναισθάνθηκε τις πτώσεις του, το πάθος της φιλαργυρίας και της πλεονεξίας, στο οποίο είχε υποδουλωθεί. Πόνεσε και έκλαυσε πικρά για όσα χρήματα είχε αρπάξει με εύσχημο τρόπο, αδικώντας τους συμπατριώτες του και μάλιστα τους πτωχούς και αδυνάτους. Έκλαψε και πόνεσε για τις πτώσεις του αυτές και πήρε την μεγάλη απόφαση. Να παύσει να αδικεί και να ζήσει στο εξής με τιμιότητα και δικαιοσύνη και ελεημοσύνη, επανορθώνοντας όσες αδικίες διέπραξε, με το να διαθέσει στους πτωχούς το ήμισυ της περιουσίας του και αποζημιώνοντας όσους αδίκησε.
Αξίζει να σχολιάσουμε και όσα στη συνέχεια αναφέρει ο ευαγγελιστής: «Και ιδόντες πάντες διεγόγγυζον λέγοντες ότι παρά αμαρτωλώ ανδρί εισήλθε καταλύσαι». Όταν άκουσαν αυτοί που τον ακολουθούσαν τα παραπάνω λόγια του Κυρίου, ότι δηλαδή αυτός επρόκειτο να καταλύσει στο σπίτι του Ζακχαίου, σκανδαλίστηκαν και γόγγυσαν, γιατί τους φάνηκε απαράδεκτο να έρθει ο Κύριος και να φιλοξενηθεί στο σπίτι ενός μεγάλου αμαρτωλού. Ναι, υποτίθεται ότι αυτοί που τον ακολουθούσαν είχαν πιστεύσει στο Χριστό, γι’ αυτό άλλωστε τον ακολουθούν. Ήταν, όπως θα λέγαμε σήμερα, οι καλοί χριστιανοί, της εποχής εκείνης. Ωστόσο δεν διστάζουν να κριτικάρουν και να αποδοκιμάζουν την πράξη αυτή του Κυρίου. Καθόλου, μα καθόλου, δεν πάει το μυαλό τους να σκεφθούν ότι ο Χριστός, για να κάνει αυτό που κάνει, ξέρει τι κάνει. Αδυνατούν να σκεφθούν ότι ο Κύριος ενεργεί εν προκειμένω όπως θα ενεργούσε ένας γιατρός, ο οποίος δεν πηγαίνει στους υγιείς, αλλά στους αρρώστους, για να τους θεραπεύσει. Ότι δεν πηγαίνει για να επιβραβεύσει τον αμαρτωλό, δεν πηγαίνει να νομιμοποιήσει την όλη αμαρτωλή κατάσταση του Ζακχαίου. Για άλλο λόγο πηγαίνει, όπως το λέει πιο κάτω: «Ήλθε γαρ ο υιός του ανθρώπου ζητήσαι και σώσαι το απολωλός». Πήγε να σώσει από το βάραθρο της απωλείας ένα χαμένο πρόβατο, τον Ζακχαίο, ο οποίος τίποτε άλλο δεν έκανε στη ζωή του παρά μόνο αδικίες και παρανομίες, κατακλέβοντας τον κόσμο και πλουτίζοντας εις βάρος των ανθρώπων.
Ας εξετάσουμε, αδελφοί μου και τη δική μας ζωή, μήπως δηλαδή και εμείς πολλές φορές συμπεριφερόμαστε όπως εδώ οι άνθρωποι που περιστοιχίζουν τον Χριστό. Μήπως δηλαδή και εμείς, που ενώ υποτίθεται ότι πιστεύουμε στο Χριστό, παρασυρόμαστε και κατακρίνουμε τους άλλους και γινόμαστε κριτές και δικαστές των πάντων, καθώς βλέπουμε και αξιολογούμε τα πράγματα σύμφωνα με τη δική μας λογική. Και δε διστάζουμε μερικές φορές να κρίνουμε και να αξιολογούμε αρνητικά ακόμη και τη διδασκαλία του Ευαγγελίου, ακόμη και τις εντολές του Χριστού. Ποιος μας έβαλε κριτές και δικαστές των άλλων; Με ποιο δικαίωμα αρπάζουμε την κρίση που ανήκει μόνο στο Θεό; Ας ακούσωμε, τι μας λέει ο ίδιος ο Κύριος σχετικά με την κατάκριση: «Μη κρίνετε ίνα μη κριθήτε», (Ματθ.7,1).Δεν μας δίδει ο Θεός το δικαίωμα να κρίνουμε απολύτως κανέναν, ακόμη και τον πιο μεγάλο αμαρτωλό, ακόμη και τον πιο μεγάλο εγκληματία, διότι δεν γνωρίζουμε το βάθος της καρδιάς του κάθε ανθρώπου. Μπορεί αυτός που σήμερα είναι μεγάλος αμαρτωλός, αύριο να μετανοήσει, να αλλάξει ζωή, όπως εδώ βλέπουμε στην περίπτωση του Ζακχαίου. Και αυτός μεν με τη μετάνοιά του να επιτύχει τη σωτηρία του, ενώ εμείς κατακρίνοντας και καταδικάζοντας τον άνθρωπο αυτόν, να χάσουμε την ψυχή μας. Θα είμαστε αναπολόγητοι εν ημέρα κρίσεως για όσες φορές κατακρίναμε και δεν μετανοήσαμε, σύμφωνα με τον λόγο του Παύλου: «Διό αναπολόγητος ει ώ άνθρωπε πας ο κρίνων», (Ρωμ.2,1).
Ας μάθουμε λοιπόν να κρίνουμε μόνον τον εαυτό μας. Ας μάθουμε να προσέχουμε μόνο τις δικές μας αμαρτίες και να μετανοούμε γι’ αυτές, που είναι πολλές και μεγάλες, αλλά δεν τις έχουμε συνειδητοποιήσει. Ας μάθουμε να βλέπουμε με συμπάθεια και αγάπη τις πτώσεις των άλλων, προσευχόμενοι υπέρ της σωτηρίας και μετανοίας των αδελφών μας. Να ένας εύκολος τρόπος σωτηρίας: Η αποφυγή της κατακρίσεως, η οποία κρύβει στο βάθος της ψυχής του ανθρώπου το ταπεινό φρόνημα, η οποία ταπείνωση είναι το θεμέλιο της σωτηρίας μας.
Αυτή την αποφυγή της κατακρίσεως ας αγωνιστούμε να κάνουμε κτήμα μας, αδελφοί μου, πράγμα το οποίο εύχομαι να γίνει σε όλους μας με τη Χάρη και τη φιλανθρωπία του Κυρίου μας Ιησού Χριστού, τις πρεσβείες της Κυρίας Θεοτόκου και όλων των αγίων, αμήν.