ΤΟ ΠΡΩΤΟΤΥΠΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΥΠΑΡΧΕΙ ΣΤΗΝ ΕΚΔΟΣΗ J. Mansi, Sacrorum Conciliorum nova et amplissima collectio, τ. 31, Venetiis MDCCXCVIII, στ. 1025-1040.
Ευγένιος, επίσκοπος και δούλος των δούλων του Θεού, εις αείδιον μνήμην των πραγμάτων, με τη συναίνεση των υπογεγραμμένων και του αγαπητού υιού μας Ιωάννη Παλαιολόγου, του περίλαμπρου βασιλέως των Ρωμαίων, καθώς και των τοποτηρητών των σεβασμίων αδελφών μας πατριαρχών και των λοιπών, που εκπροσωπούσαν την Ανατολική Εκκλησία:
Ας χαρούν οι ουρανοί και ας αγαλλιάσει η γη, γιατί έχει αφαιρεθεί το μεσότοιχο που χώριζε την Εκκλησία σε Δύση και Ανατολή, και επανήλθε η ειρήνη και η ομόνοια μέσω του ακρογωνιαίου λίθου Χριστού, ο οποίος συνέδεσε τα δύο μέρη με τον ισχυρό δεσμό της αγάπης και της ειρήνης, ενώνοντας τα τοιχώματα σε μια αιώνια ενότητα· και μετά την μακρά περίοδο ομίχλης και πικρίας, καθώς και τη σκοτεινή και άχαρη απομάκρυνση λόγω χρόνου, η ακτίνα της πολυπόθητης ενώσεως έλαμψε για όλους. Ας χαρεί επίσης η Μητέρα Εκκλησία, βλέποντας τα παιδιά της που μέχρι τώρα είχαν στασιάσει να επανέρχονται σε ενότητα και ειρήνη. Και η ίδια, που προηγουμένως έκλαιγε πικρά λόγω του χωρισμού τους, ας ευχαριστήσει τον Παντοδύναμο Θεό με ανείπωτη χαρά για την θαυμαστή ομοφωνία τους.
Ας χαρούν όλοι οι πιστοί της οικουμένης και όσοι έχουν κληθεί στο όνομα του Χριστού, και ας συναγαλλιάσουν με την καθολική Εκκλησία. Διότι οι δυτικοί και οι ανατολικοί πατέρες, μετά από μακρά διαφωνία και διάσταση, υπερέβαλαν κάθε κίνδυνο επί γης και θαλάσσης και κάθε κόπο, για να συμμετάσχουν σε αυτήν την ιερή και οικουμενική σύνοδο με πρόθεση ιεράς ενώσεως και επανακτήσεως της παλαιάς αγάπης· και πέτυχαν τον σκοπό τους μετά από μεγάλη και επίπονη προσπάθεια, χάρη στη φιλανθρωπία του Παναγίου Πνεύματος.
Ποιος, λοιπόν, θα μπορούσε να ευχαριστήσει τον Θεό άξια για αυτές τις ευεργεσίες; Ποιος δεν θα εκπλαγεί ενώπιον του θείου ελέους; Πράγματι, αυτά τα έργα είναι θεία και όχι ανθρώπινα ευρήματα· και γι’ αυτό πρέπει να γίνονται δεκτά με εξαιρετική ευλάβεια και να υμνούνται με θείους ύμνους. Σοῦ αἶνος, σοῦ δόξα, Χριστέ, πηγή οικτιρμών· γιατί χάρισες τόση αγαθότητα στην καθολική σου Εκκλησία, και στην δική μας γενεά έδειξες θαύματα της ευσπλαχνίας σου, ώστε όλοι να διηγούνται τα θαύματά σου.
Έτσι, ο Θεός μας χάρισε μεγάλο και θεϊκό δώρο, που το είδαμε με τα μάτια μας, ενώ πολλοί προηγούμενοι επιθυμούσαν να το δουν αλλά δεν τους είχε φανεί. Οι Λατίνοι και οι Γραικοί, συνελθόντες σε αυτήν την ιερή και οικουμενική σύνοδο, συζήτησαν με μεγάλη επιμέλεια για το άρθρο περί της θείας εκπορεύσεως του Αγίου Πνεύματος. Μελετήθηκαν μαρτυρίες από τη Γραφή και τους Αγίους Διδασκάλους της Ανατολής και της Δύσης: οι μεν έλεγαν ότι το Πνεύμα εκπορεύεται «εκ Πατρός και Υιού», οι δε «εκ Πατρός δια Υιού», και όλες οι απόψεις εξετάστηκαν προσεκτικά. Οι Έλληνες υποστήριξαν ότι το Πνεύμα εκπορεύεται μόνο από τον Πατέρα, αλλά για να ικανοποιήσουν τους Λατίνους διαβεβαίωναν ότι εκπορεύεται «εκ Πατρός και Υιού» ως προς το ύψος της θείας προβολής, χωρίς να αποκλείεται ο Πατέρας ως πηγή. Οι Λατίνοι διαβεβαίωσαν ότι δεν εννοούν με αυτό να αρνούνται ότι ο Πατέρας είναι πηγή και αρχή του Πνεύματος.
Συμπερασματικά, μια κοινή θεολογική έννοια απορρέει από όλα αυτά: το Άγιο Πνεύμα είναι αιώνια εκ του Πατρός και του Υιού, έχει την ουσία και την υπάρξή του από αμφοτέρους, και εκπορεύεται αιώνια από μία μόνο αρχή και μοναδική προβολή. Δηλώνεται ότι οι Άγιοι Πατέρες λένε πως το Πνεύμα εκπορεύεται από τον Πατέρα δια Υιού· η έννοια αυτή συμφωνεί με τους Γραικούς ότι ο Υιός είναι αιτία, και με τους Λατίνους ότι είναι αρχή του Πνεύματος, όπως και ο Πατέρας.
Επιπλέον, επετράπη η προσθήκη στο Σύμβολο της Πίστεως της φράσης «εκ Υιού» για σαφήνεια και λόγω ανάγκης.
Η Εκκλησία δέχεται επίσης ότι το Σώμα του Χριστού τελείται αληθώς είτε σε άζυμο είτε σε ζυμωτό άρτο, και οι ιερείς οφείλουν να τελούν την Θεία Λειτουργία σύμφωνα με την παράδοση της δικής τους Εκκλησίας, Δυτικής ή Ανατολικής.
Οι μετανοημένοι που πεθαίνουν στην αγάπη του Θεού πριν ολοκληρώσουν τα έργα της μετανοίας τους μπορούν να καθαριστούν μετά θάνατον μέσω των πνευματικών υπηρεσιών των ζώντων πιστών (Θεία Λειτουργία, ευχές, ελεημοσύνες), ώστε οι ψυχές τους να απαλλαγούν από καθαρτικές τιμωρίες. Οι ψυχές που έχουν αμαρτήσει βαριά ή κατά την πρωτόπτωση πέφτουν κατευθείαν στην Άδη για την τιμωρία τους.
Τέλος, καθορίζεται ότι η Αγία Αποστολική Καθέδρα και ο Ρωμαϊκός Αρχιερέας κατέχουν το Πρωτείο σε ολόκληρη την Οικουμένη, ως διάδοχος του Αγίου Πέτρου, κεφαλή της Εκκλησίας και πατέρας όλων των Χριστιανών, με πλήρη εξουσία να διευθύνει και να κυβερνά την Καθολική Εκκλησία, σύμφωνα με τις αποφάσεις των Οικουμενικών Συνόδων και τους Ιερούς Κανόνες. Οι σεβασμιώτατοι Πατριάρχες διατηρούν τις παραδοθείσες θέσεις και προνόμια· ο Πατριάρχης Κωνσταντινουπόλεως είναι δεύτερος μετά τον Πάπα, τρίτος ο της Αλεξανδρείας, τέταρτος ο της Αντιοχείας και πέμπτος ο των Ιεροσολύμων.
Το κείμενο υπογράφηκε στη Φλωρεντία, σε δημόσια συνεδρίαση, στην μεγάλη εκκλησία, την 6η Ιουλίου 1439 (έτος από της κτίσεως κόσμου 6947 και 9ο της αρχιερατείας μας).
Υπογραφή: Ego Eugenius, episcopus catholicae ecclesiae, subscripsi.
-------------------------------------------------
Πίνακας με όσους υπέγραψαν στον Όρο της Φλωρεντίας,
Όνομα & Τίτλος
Θέση / Ιδιότητα
1Ευγένιος Πάπας, επίσκοπος της Καθολικής Εκκλησίας
2Ιωάννης Παλαιολόγος Βασιλεύς & αυτοκράτωρ Ρωμαίων
3Αντώνιος Ταπεινός μητροπολίτης Ηρακλείας, λογάς των Αιδεσσηνών, αρχιερεύς Θρακίας & Μακεδονίας, τοποτηρητής Αλεξανδρείας
4Γρηγόριος ιερομόναχος Πρωτοσύγκελλος πνευματικός, τοποτηρητής Αλεξανδρείας
5Ισίδωρος Μητροπολίτης Κιέβου & πάσης Ρωσίας, τοποτηρητής Αντιοχείας
6Δοσίθεος Ταπεινός μητροπολίτης Μονεμβασίας, τοποτηρητής Ιεροσολύμων
7 Μητροφάνης Ταπεινός μητροπολίτης Κυζίκου, τόπον επεχών Αγκύρας
8Δωρόθεος Ταπεινός μητροπολίτης Τραπεζούντος, τόπον επεχών Καισαρείας
9 Βησσαρίων Αρχιεπίσκοπος Νικαίας, τόπον επεχών Σάρδεων
10 Μακάριος Ταπεινός μητροπολίτης Νικομηδείας
11 Ιγνάτιος Ταπεινός μητροπολίτης Τορνόβου, τόπον επεχών Νικομηδείας
12Δωρόθεος Ταπεινός μητροπολίτης Μυτιλήνης, τόπον επεχών Σίδης
13 Δαμιανός Ταπεινός μητροπολίτης Μουλδοβλαχίας, τόπον επεχών Σεβαστείας
14Ιωάσαφ Ταπεινός μητροπολίτης Αμασείας
15Ναθαναήλ Ταπεινός μητροπολίτης Ρόδου & Κυκλάδων νήσων
16Κάλλιστος Ταπεινός μητροπολίτης Δίστρας
17Γεννάδιος Ταπεινός μητροπολίτης Γάννου
18Ματθαίος Ταπεινός μητροπολίτης Μελενίκου
19Δοσίθεος Ταπεινός μητροπολίτης Δράμας
20Σωφρόνιος Ταπεινός μητροπολίτης Αγχιάλου
21Βησσαρίων Υπογραφή μέσω επιτροπής (σακελλάριος Μανουήλ διάκονος του Χρυσοκούκη)
22 Θεόδωρος Ξανθόπουλος Μέγας σκευοφύλαξ, διάκονος
23Μιχαήλ Βαλσαμών Μέγας χαρτοφύλαξ & αρχιδιάκονος
24Σίλβεστρος Συρόπουλος Μέγας εκκλησιάρχης & δικαιοφύλαξ, διάκονος
25Γεώργιος ο Καπαδόξ Πρωτέκδικος διάκονος
26Κωνσταντίνος Πρωτοπαπάς & τοποτηρητής Μουλδοβλαχίας
27Μωυσής Εκκλησιάρχης της Λαύρας, τοποτηρητής της μονής
28Αθανάσιος Ποτέ ηγούμενος Περιβλέπτου
29Γερόντιος Ηγούμενος μονής Παντοκράτορος
30Γερμανός Ποτέ ηγούμενος αγίου Βλασίου
31Παχώμιος Ιερομόναχος & αββάς αγίου Παύλου
--------------------------------------------------
Δεν υπέγραψαν
Μάρκος ο Ευγενικός — ο μόνος επίσημος εκπρόσωπος που αρνήθηκε να υπογράψει καθαρά.
Γεννάδιος Σχολάριος — ο ίδιος δεν λογίζεται ως υπογραφων στον τελικό Όρο· λίγο πριν την υπογραφή φέρεται να απέσυρε τη συμμετοχή του και να μην συμπεριλήφθηκε στις υπογραφές.
ομολογια