16/06/2026,
Αρχαιολόγοι που πραγματοποιούν ανασκαφές κοντά στην παραθαλάσσια πόλη Μπινιαμίνα ανακάλυψαν πρόσφατα δύο μαρμάρινες προτομές της αρχαίας ρωμαϊκής-Βυζαντινής περιόδου σε εξαιρετικά καλή κατάσταση, οι οποίες ήταν κρυμμένες με το πρόσωπο προς τα κάτω στο λάκκο ενός αρχαίου πατητηριού, όπως ανακοίνωσε τη Δευτέρα η Αρχή Αρχαιοτήτων του Ισραήλ.
Τα ευρήματα θα εκτίθενται στο κοινό στο Μουσείο MUZA – Eretz Israel του Τελ Αβίβ από αυτή την εβδομάδα.
REUTERS/Nir Elias
Η ανακάλυψη των δύο πρωτομών – γλυπτών κεφαλών και άνω μέρους του κορμού από τη ρωμαϊκή περίοδο – έγινε πριν από τρεις εβδομάδες, την τελευταία ημέρα μιας ανασκαφής που χρηματοδοτήθηκε από τους Σιδηροδρόμους του Ισραήλ στο πλαίσιο ενός τεράστιου έργου υποδομής με στόχο τον διπλασιασμό της παράκτιας σιδηροδρομικής γραμμής μεταξύ Τελ Αβίβ και Χάιφα.
Όπως συμβαίνει με πολλά μεγάλα κατασκευαστικά έργα στο Ισραήλ, η επέκταση της σιδηροδρομικής γραμμής απαιτούσε εκτενείς αρχαιολογικές έρευνες προτού ξεκινήσουν οι εργασίες.
Η ανασκαφή αποκάλυψε ένα εκτεταμένο συγκρότημα παραγωγής κρασιού της βυζαντινής εποχής με πάτωμα για το πάτημα των σταφυλιών, δεξαμενές φιλτραρίσματος και λάκκους συλλογής για τη ζύμωση του χυμού σταφυλιών, όπως δήλωσε ο Eliran Oren, ένας από τους διευθυντές της ανασκαφής, στην εφημερίδα The Times of Israel.
«Βρήκαμε τα είδη αντικειμένων που συνήθως συναντάμε σε έναν χώρο όπως αυτός: αγγεία, νομίσματα σκορπισμένα εδώ και εκεί, θραύσματα γυαλιού και μετάλλου», δήλωσε ο Oren, ο οποίος διηύθυνε την ανασκαφή μαζί με την Avishag Reiss. «Όμως, την τελευταία μέρα της ανασκαφής, μας περίμενε μια πολύ μεγάλη έκπληξη. Οι πραγματικά σημαντικές ανακαλύψεις εμφανίζονται πάντα την τελευταία μέρα».
REUTERS/Nir Elias
Τα αγάλματα έχουν ύψος περίπου 55 εκατοστά και ζυγίζουν περίπου 60 κιλά το καθένα. Όταν οι εργάτες είπαν στον αρχαιολόγο Michael Sorotskin ότι είδαν κάτι να προεξέχει από το έδαφος, «υπήρχε η αίσθηση ότι επρόκειτο να ανακαλύψουμε κάτι που πραγματικά δεν έπρεπε να βρίσκεται εκεί», ανέφερε ο Sorotskin σε ανακοίνωσή του. «Ξαφνικά, είδαμε ότι δεν επρόκειτο για τα συνηθισμένα αγγεία — ήταν μάρμαρο. Στη συνέχεια, σιγά-σιγά, τα δύο αγάλματα αποκαλύφθηκαν».
«Ακόμα δυσκολεύομαι να βρω τις κατάλληλες λέξεις», πρόσθεσε ο Sorotskin. «Είναι απλά θαυμάσιο».
Ιστορικά μυστήρια
Οι περιστάσεις γύρω από την ανακάλυψη έθεσαν διάφορα ερωτήματα, μεταξύ των οποίων και το ποιον απεικονίζουν οι εικόνες.
Μία προτομή φέρει ελληνική επιγραφή που διατηρεί το όνομα του Λυκούργου, ένα όνομα που αναγνωρίζεται από τους ιστορικούς της εποχής.
«Μια πιθανότητα είναι ότι πρόκειται για τον Λυκούργο της Σπάρτης, τον ιδρυτή της εκπαιδευτικής και στρατιωτικής πειθαρχίας για την οποία είναι γνωστή η Σπάρτη», είπε ο Oren. «Αλλά αυτή είναι μια περίπλοκη υπόθεση, επειδή οι ιστορικοί άρχισαν να τον αναφέρουν μόνο εκατοντάδες χρόνια μετά την υποτιθέμενη ζωή του, οπότε δεν γνωρίζουμε καν αν ήταν πραγματικό ή φανταστικό πρόσωπο».
Μια άλλη πιθανότητα είναι ότι η προτομή απεικονίζει τον Λυκούργο της Αθήνας, έναν φημισμένο πολιτικό και ρήτορα που έζησε τον 4ο αιώνα π.Χ. Είναι πιθανό το άγαλμα να αποδειχθεί τελικά ότι απεικονίζει έναν από αυτούς τους δύο, αλλά η έρευνα «βρίσκεται ακόμα στα αρχικά της στάδια», είπε ο Όρεν.
Ένα δεύτερο μυστήριο αφορά το πώς οι προτομές κατέληξαν στη Μπινιαμίνα εκατοντάδες χρόνια μετά τη δημιουργία τους.
Ένα τρίτο ερώτημα είναι γιατί τα αγάλματα ήταν κρυμμένα στο πατητήρι. Οι δύο μορφές είχαν θαφτεί η μία δίπλα στην άλλη με τα κεφάλια προς τα κάτω, γεγονός που υποδηλώνει ότι είχαν θαφτεί σκόπιμα με αυτόν τον τρόπο.
Πηγή: Times of Israel
=======================
Μια εντυπωσιακή αρχαιολογική ανακάλυψη στο βόρειο Ισραήλ φέρνει στο φως πολύτιμα στοιχεία για το πλούσιο παρελθόν της περιοχής και τους δεσμούς της με τον ελληνικό πολιτισμό.
Δύο εξαιρετικά διατηρημένες μαρμάρινες προτομές, που χρονολογούνται πριν από περίπου 1.700 χρόνια, ανακαλύφθηκαν κοντά στην Μπινιαμίνα στο βόρειο Ισραήλ, όπου οι αρχαιολόγοι τις βρήκαν θαμμένες ανάποδα μέσα στον λάκκο συλλογής κρασιού ενός ρωμαϊκού-βυζαντινού πατητηριού.
Το μυστήριο της ελληνικής επιγραφής «Λυκούργος»
Η ανακάλυψη ανακοινώθηκε από την Αρχή Αρχαιοτήτων του Ισραήλ, η οποία ανέφερε ότι οι προτομές απεικονίζουν ιστορικές προσωπικότητες του ελληνορωμαϊκού κόσμου.
Οι προτομές ήρθαν στο φως κατά τη διάρκεια ανασκαφής που διηύθυνε η Αρχή Αρχαιοτήτων του Ισραήλ, στο πλαίσιο του έργου «Συνδέοντας το Ισραήλ» (Connecting Israel), με επικεφαλής το Υπουργείο Μεταφορών και τους Σιδηροδρόμους του Ισραήλ.
Φωτογραφία: Emil Aladjem, Αρχή Αρχαιοτήτων του Ισραήλ
Το ένα από τα αγάλματα φέρει το ελληνικό όνομα «Λυκούργος». Η επιγραφή εγείρει αμέσως ερωτήματα σχετικά με την ταυτότητα που αντιπροσωπεύει το γλυπτό. Ο Δρ. Πίτερ Γκέντελμαν (Dr. Peter Gendelman), ειδικός της Αρχής Αρχαιοτήτων του Ισραήλ για την περιοχή της Καισάρειας, δήλωσε ότι δύο διάσημες ιστορικές προσωπικότητες έφεραν αυτό το όνομα.
Ο ένας ήταν ο Λυκούργος της Σπάρτης, ο οποίος παραδοσιακά μνημονεύεται ως ο θρυλικός νομοθέτης του σπαρτιατικού κράτους. Ο άλλος ήταν ο Λυκούργος της Αθήνας, πολιτικός και ρήτορας του 4ου αιώνα π.Χ.
Γιατί βρίσκονταν μέσα σε ένα πατητήρι;
Το πιο συναρπαστικό μέρος της ανακάλυψης είναι η τελική θέση στην οποία βρέθηκαν οι προτομές. Ένας λάκκος συλλογής κρασιού δεν ήταν το κατάλληλος μέρος να βρεθούν τα πορτρέτα. Αυτές οι μαρμάρινες μορφές πιθανότατα εκτίθεντο κάποτε σε ένα δημόσιο κτίριο, σε μια κατοικία της ελίτ ή σε ένα διακοσμημένο αρχιτεκτονικό περιβάλλον πριν μετακινηθούν.
Το γεγονός ότι τοποθετήθηκαν ανάποδα και διατηρήθηκαν σχεδόν ανέπαφες υποδηλώνει μια εσκεμμένη πράξη και όχι απλή εγκατάλειψη. Οι αρχαιολόγοι δεν έχουν ακόμη εξηγήσει γιατί τα αγάλματα τοποθετήθηκαν εκεί, αλλά το περιβάλλον δείχνει μια μεταγενέστερη φάση στη ζωή της τοποθεσίας, όταν το πατητήρι δεν λειτουργούσε πλέον.
Κοντά στην περιοχή της ανασκαφής, οι αρχαιολόγοι εντόπισαν επίσης κατάλοιπα ενός λουτρού. Αυτό αυξάνει την πιθανότητα οι προτομές να κοσμούσαν κάποτε μια πολυτελή έπαυλη που ανήκε σε κάποιον κάτοικο της περιοχής της Καισάρειας.
Η Μπινιαμίνα και ο κόσμος της Ρωμαϊκής Καισάρειας
Η Μπινιαμίνα βρίσκεται κοντά στην Καισάρεια, μια από τις σημαντικότερες παραθαλάσσιες πόλεις της ρωμαϊκής και βυζαντινής περιόδου στην ανατολική Μεσόγειο. Η Καισάρεια, η οποία ιδρύθηκε ως μεγάλο λιμάνι υπό τον Ηρώδη τον Μέγα, εξελίχθηκε σε βασικό διοικητικό και πολιτιστικό κέντρο υπό ρωμαϊκή κυριαρχία.
Η περιοχή δεν αποτελούσε μόνο πολιτικό και ναυτιλιακό κόμβο. Ήταν επίσης ένα τοπίο γεμάτο κτήματα, λουτρά, αγροτικές εγκαταστάσεις και παραγωγή κρασιού. Σε αυτό το πλαίσιο, ένα ρωμαϊκό-βυζαντινό πατητήρι δεν ήταν μια απομονωμένη δομή.
Υποδεικνύουν ανθρώπους που ήθελαν να συνδέσουν τον εαυτό τους με το κύρος του κλασικού παρελθόντος.
Δύο μαρμάρινες προτομές 1.700 ετών ανακαλύφθηκαν μέσα σε λάκκο συλλογής κρασιού της
ρωμαϊκής-βυζαντινής περιόδου κοντά στην Μπινιαμίνα.
Φωτογραφία: Emil Aladjem, Αρχή Αρχαιοτήτων του Ισραήλ