Μετάφραση: του Κωνσταντίνου Τσάτσου
για την ΕΣΤΙΑ.
Γράφει λοιπόν
Μενένιος Άπιος (Ύπατος)
πρός τόν Ατίλιο
Νάβιο (Ανθύπατο)
Συνοπτικά:
Είναι περίεργο, ότι μια πόλη, η Ρώμη, πως έφθασε να κυβερνά από τον Περσικό
κόλπο έως τη Μαυριτανία, από τους Αιθίοπες ως την Καληδονία, δηλαδή από τη Βρετανία
ως το Ιράκ, ως την Περσία, από την Αφρική έως και την Ευρώπη. Όμως σ' αυτούς τους
λαούς έχουμε υποχρέωση να τους παρέχουμε ασφάλεια και ευημερία.
Ο πρώτος, που
το εφάρμοσε αυτό, ήταν ο Αλέξανδρος. Ευτυχώς που πέθανε νέος, γιατί
δε θα μπορούσαμε να κυριαρχήσουμε εμείς.
Πρέπει να κατασκευάζουμε υδραγωγεία, δρόμους, γέφυρες και τεχνικά
έργα που κάνουν τη ζωή των ανθρώπων πιο άνετη. Πρέπει ακόμα να προάγουμε τη μόρφωση, τη σοφία,
την ποίηση και την τέχνη στις δυτικές επαρχίες,
γιατί αλλού το έπραξαν και το πράττουν και τώρα ακόμα οι Έλληνες.
Μάθε φίλτατέ
μου Ατίλιε, για να είμαστε κοσμοκράτορες πρέπει να είμαστε και ιππότες στη συμπεριφορά
μας. Οι Έλληνες είναι πιο εγωιστές από μας και από όλα τα έθνη. Κατά το ρητό του Πρωταγόρα για τους Έλληνες
«Πάντων χρημάτων μέτρον» και εννοούσε τον Έλληνα.