Οι «φίλοι» μας… τα ζώα… 50.000 ευρώ πρόστιμο για τον σκύλο και οι δολοφόνοι ανθρώπων παραμένουν ατιμώρητοι
Πολύς ντόρος έγινε πρόσφατα σχετικά με το «ανθρωπόμορφο κτήνος», όπως γράφθηκε σε κάποιες ιστοσελίδες, που σκότωσε με το αυτοκίνητό του έναν σκύλο προ ολίγων ημερών. Σίγουρα η πράξη είναι καθαυτή καταδικαστέα. Ωστόσο, προσωπικά δεν μπορώ να μην παρατηρήσω την άμεση κινητοποίηση των αρχών και την έντονη καταδικαστική ρητορική διαφόρων σελίδων. Ως αποτέλεσμα, εντός ολίγων ημερών, η δράστης επικηρύχθηκε έναντι χρηματικού ποσού ύψους μερικών χιλιάδων ευρώ, ταυτοποιήθηκε δε εντός μίας εβδομάδας και της επεβλήθη πρόστιμο αρκετών χιλιάδων ευρώ. Ένα περιστατικό που θυμίζει ένα άλλο, αρκετά πρόσφατο, με την εγκατάλειψη μικρών γατιών και το αντίστοιχα «εξοντωτικό», όπως το χαρακτήρισε ο ίδιος εκείνος που καλείται πλέον να το πληρώσει, πρόστιμο.
Κάνοντας μια μικρή αναδρομή ωστόσο, δεν φαίνεται να επιδεικνύεται η ίδια ευαισθησία σε περιπτώσεις φόνων ανθρώπων. Επί παραδείγματι, ακόμα αναζητάται ο υπεύθυνος για τη δολοφονία του Καραϊβάζ, οι εμπρηστές του υποκαταστήματος της τράπεζας Marfin, όπως και οι υπεύθυνοι για τις πολύνεκρες τραγωδίες στη Μάνδρα, στο Μάτι, στα Τέμπη, παρά τις μεγαλόστομες εξαγγελίες των εκάστοτε υπουργών περί ευρέσεως των υπευθύνων.
Την ίδια στιγμή, διάφορες οργανώσεις εμφανίζονται οι οποίες αυτοπροσδιορίζονται ως «σύλλογοι ζωόφιλων». «Φίλος» στον Όμηρο σημαίνει «δικός μου». Από αυτήν τη σημασία εξελίσσεται ο όρος ώστε να σημαίνει «ο πιο δικός μου άνθρωπος», «άτομο εμπιστοσύνης». Κατ’ επέκταση σταδιακά σημαίνει και αγάπη «Σίμων Ιωνά αγαπάς με;» ρωτά ο Κύριος τον Πέτρο, ο οποίος απαντά «Ναι, Κύριε, συ οίδας ότι φιλώ σε», δηλαδή «σε αγαπώ σφόδρα». Σήμερα πλέον, βάζοντας ως συνθετικό σε μια λέξη τον όρο «φίλος» εννοούμε αυτήν ακριβώς την ανιδιοτελή αγάπη. Εντούτοις, μια απλή μετάθεση της λέξης ως α ή β συνθετικό μπορεί να επιφέρει τεράστια αλλαγή στη σημασία της λέξης. Ενδεικτικό παράδειγμα οι λέξεις «φιλόπαις» (εκείνος που αγαπά τα παιδιά) και παιδόφιλος. Παρόμοια, ζωόφιλος είναι ο κτηνοβάτης.
Δεν γνωρίζω εάν οι εν λόγω οργανώσεις από άγνοια προβαίνουν σε αυτό το γλωσσικό ολίσθημα, αλλά σίγουρα δεν πιστεύω πως είναι αμελητέο. Όμως γι’ αυτό θα πρέπει να διερωτηθούμε σχετικά με τη δύναμη της γλώσσας. Ο Θουκυδίδης περιγράφει πολύ παραστατικά το πώς αλλάζουν οι σημασίες των λέξεων κατά τη διάρκεια του εμφυλίου στην Κέρκυρα, προκειμένου οι άνθρωποι να νιώσουν άνετα με τον εαυτό τους. Επίσης, αρκεί να ανατρέξουμε στο μυθιστόρημα του Όργουελ για να συναντήσουμε παρόμοια περιστατικά, αλλά και στη σημερινή εποχή με τον πολιτικό λόγο.
Ίσως εν τέλει, όπως δείχνει και η εξέλιξη της κοινωνίας μας, κρίνοντας και από τα παραπάνω παραδείγματα εγκλημάτων κατά ζωών, ανθρώπων και ζώων, οι οργανώσεις αυτές όχι μόνο να αυτοπροσδιορίζονται ως ενώσεις που στηρίζουν μία -ας μου επιτραπεί η έκφραση- ανωμαλία, αλλά και να καθρεφτίζουν εν τέλει τον ίδιο μας τον εαυτό. Ίσως πράγματι από φιλόζωοι, φίλοι δηλαδή των ζώων, γίναμε ζωόφιλοι, κτηνοβάτες. Άλλωστε, συχνά πυκνά αρκετοί μεταχειρίζονται ζώα σαν παιδιά τους, μη διστάζοντας να προβαίνουν και σε φιλήματα κατά καιρούς. Εν τέλει, οι αρχές φαίνονται να ενδιαφέρονται βέβαια περισσότερο για τα ζώα παρά για τους ανθρώπους, αλλά μήπως και εμείς συμβάλλουμε με τον τρόπο μας στη διαιώνιση του φαινομένου;
Κάνοντας μια μικρή αναδρομή ωστόσο, δεν φαίνεται να επιδεικνύεται η ίδια ευαισθησία σε περιπτώσεις φόνων ανθρώπων. Επί παραδείγματι, ακόμα αναζητάται ο υπεύθυνος για τη δολοφονία του Καραϊβάζ, οι εμπρηστές του υποκαταστήματος της τράπεζας Marfin, όπως και οι υπεύθυνοι για τις πολύνεκρες τραγωδίες στη Μάνδρα, στο Μάτι, στα Τέμπη, παρά τις μεγαλόστομες εξαγγελίες των εκάστοτε υπουργών περί ευρέσεως των υπευθύνων.
Την ίδια στιγμή, διάφορες οργανώσεις εμφανίζονται οι οποίες αυτοπροσδιορίζονται ως «σύλλογοι ζωόφιλων». «Φίλος» στον Όμηρο σημαίνει «δικός μου». Από αυτήν τη σημασία εξελίσσεται ο όρος ώστε να σημαίνει «ο πιο δικός μου άνθρωπος», «άτομο εμπιστοσύνης». Κατ’ επέκταση σταδιακά σημαίνει και αγάπη «Σίμων Ιωνά αγαπάς με;» ρωτά ο Κύριος τον Πέτρο, ο οποίος απαντά «Ναι, Κύριε, συ οίδας ότι φιλώ σε», δηλαδή «σε αγαπώ σφόδρα». Σήμερα πλέον, βάζοντας ως συνθετικό σε μια λέξη τον όρο «φίλος» εννοούμε αυτήν ακριβώς την ανιδιοτελή αγάπη. Εντούτοις, μια απλή μετάθεση της λέξης ως α ή β συνθετικό μπορεί να επιφέρει τεράστια αλλαγή στη σημασία της λέξης. Ενδεικτικό παράδειγμα οι λέξεις «φιλόπαις» (εκείνος που αγαπά τα παιδιά) και παιδόφιλος. Παρόμοια, ζωόφιλος είναι ο κτηνοβάτης.
Δεν γνωρίζω εάν οι εν λόγω οργανώσεις από άγνοια προβαίνουν σε αυτό το γλωσσικό ολίσθημα, αλλά σίγουρα δεν πιστεύω πως είναι αμελητέο. Όμως γι’ αυτό θα πρέπει να διερωτηθούμε σχετικά με τη δύναμη της γλώσσας. Ο Θουκυδίδης περιγράφει πολύ παραστατικά το πώς αλλάζουν οι σημασίες των λέξεων κατά τη διάρκεια του εμφυλίου στην Κέρκυρα, προκειμένου οι άνθρωποι να νιώσουν άνετα με τον εαυτό τους. Επίσης, αρκεί να ανατρέξουμε στο μυθιστόρημα του Όργουελ για να συναντήσουμε παρόμοια περιστατικά, αλλά και στη σημερινή εποχή με τον πολιτικό λόγο.
Ίσως εν τέλει, όπως δείχνει και η εξέλιξη της κοινωνίας μας, κρίνοντας και από τα παραπάνω παραδείγματα εγκλημάτων κατά ζωών, ανθρώπων και ζώων, οι οργανώσεις αυτές όχι μόνο να αυτοπροσδιορίζονται ως ενώσεις που στηρίζουν μία -ας μου επιτραπεί η έκφραση- ανωμαλία, αλλά και να καθρεφτίζουν εν τέλει τον ίδιο μας τον εαυτό. Ίσως πράγματι από φιλόζωοι, φίλοι δηλαδή των ζώων, γίναμε ζωόφιλοι, κτηνοβάτες. Άλλωστε, συχνά πυκνά αρκετοί μεταχειρίζονται ζώα σαν παιδιά τους, μη διστάζοντας να προβαίνουν και σε φιλήματα κατά καιρούς. Εν τέλει, οι αρχές φαίνονται να ενδιαφέρονται βέβαια περισσότερο για τα ζώα παρά για τους ανθρώπους, αλλά μήπως και εμείς συμβάλλουμε με τον τρόπο μας στη διαιώνιση του φαινομένου;